„Bárðarbunga er mamman og börnin eru byrjuð að leika sér“

„Ég heyrði þennan fyrirlestur auglýstan í útvarpinu áðan og þar var sagt að hér myndi koma fram „allt sem þú vilt vita um eldgosið“. Ég ætla nú ekki að lofa ykkur því,“ sagði Ármann Höskuldsson, eldfjallafræðingur og vísindamaður við Jarðvísindastofnun, og uppskar hlátur viðstaddra við upphaf fyrirlestrar um eldgosið í Holuhrauni í Hátíðarsal Háskóla Íslands í hádeginu.

Augljóst er að mikill áhugi er enn á meðal almennings á eldgosinu en fullt var út úr dyrum í Hátíðarsalnum auk þess sem opna þurfti aukastofur svo fleiri kæmust fyrir.

Í fyrirlestrinum fór Ármann yfir upphaf eldgossins og hvernig það hefur þróast frá því það hófst í lok ágúst á seinasta ári en hátt í 100 vísindamenn hafa komið að rannsóknum á gosinu.

14 milljón tonn af gasi

Í máli Ármanns kom fram að gosið í Holuhrauni, eða Nornahrauni, eins og jarðvísindamenn vilja kalla það er stærsta eldgos á Íslandi seinustu 200-300 árin. Þetta sýna mælingar vísindamanna á magni kviku sem komið hefur upp í gosinu.

„Meðalframleiðsla á kviku á Íslandi á heilli öld eru 5 rúmkílómetrar. Um 40% þess hefur nú komið upp bara í þessu eldgosi,“ sagði Ármann.

Mesta hættan sem stafað hefur af eldgosinu er gasútstreymi þess en í upphafi gossins fóru um 140.000 tonn af brennisteini út á dag. Í dag eru fara um 5.000 tonn af brennisteini frá gosinu út í andrúmsloftið en heildarútstreymið er nálægt 14 milljónum tonna.

„Til samanburðar má benda á að Evrópa losar um 5 milljón tonna á ári þannig að þið sjáið að þetta er væg viðbót kerfið,“ sagði Ármann.

Alvarlegt ástand sem kallar á að gerðar séu varúðarráðstafanir

Mikið hefur verið rætt um þær takmarkanir sem settar eru almenningi hvað varðar aðgang að gosstöðvunum og út í þetta var spurt við lok fyrirlestursins í dag.

„Við erum að glíma við eitt stærsta eldfjall landsins, Bárðarbungu, sem er að mestu leyti hulin jökli. Ef eitthvað hreyfir sig undir jöklinum hafa þeir sem eru þarna í grenndinni um 15-20 mínútur til að koma sér í burtu. Segjum að það séu 400-500 manns dreifðir þarna um sandana með ferðaþjónustuaðilum þegar kallið kemur. Það munu kannski 100-200 manns ná að koma sér í burtu og hvernig ætlarðu að réttlæta fjöldann sem verður eftir? Á meðan við erum að glíma við svona alvarlegt ástand og alvarlegt eldfjall verður að gera varúðarráðstafanir,“ svaraði Ármann.

Hann sagði það versta sem gæti gerst væri að fá stórt sprengigos undir jökli sem hefði í för með sér mikil flóð. Stór hluti raforkuframleiðslunnar væri til að mynda kominn í vandræði ef flóðið færi til suðurs. Aðspurður hversu langur fyrirvarinn væri á stóru sprengigosi svaraði Ármann:

„Fyrirvarinn kom 16. ágúst þegar skjálftavirknin hófst í Bárðarbungu. Þú getur eiginlega ekki fengið lengri fyrirvara en það. Bárðarbungan er mamman í þessu eldfjallakerfi og nú eru börnin byrjuð að leika sér, eins og með eldgosinu sem stendur núna.“