Að treysta hugmynd

Leikhús

Sending

Borgarleikhúsið, Nýja sviðið

Höfundur: Bjarni Jónsson

Leikstjórn: Marta Nordal

Leikarar: Þorsteinn Bachmann, Kristín Þóra Haraldsdóttir, Hilmar Guðjónsson, Elma Stefanía Ágústsdóttir, Árni Arnarson.

Leikmynd: Gretar Reynisson

Búningar: Stefanía Adolfsdóttir

Tónlist og hljóð: Guðmundur Vignir Karlsson

Lýsing: Björn Bergsteinn Guðmundsson

Leikgervi: Margrét Benediktsdóttir



Frumsýningar á nýjum íslenskum leikverkum eru alltaf tilhlökkunar- og gleðiefni. Á laugardagskvöldið var frumsýnt verkið Sending, eftir Bjarna Jónsson, á Nýja sviði Borgarleikhússins, í leikstjórn Mörtu Nordal. Eftir Bjarna liggur talsverður fjöldi leikverka bæði fyrir svið og útvarp, auk leikgerða og þýðinga á sviðsverkum og skáldsögum.

Sending segir frá því þegar Frank, átta ára gamall drengur, kemur skyndilega inn í líf barnlausu hjónanna Helgu og Róberts vestur á fjörðum árið 1982. Draumur Helgu hefur lengi verið að fá barn inn í líf sitt en Róbert er á öðru máli og hverfist leikurinn að talsverðu leyti um átökin þeirra á milli í bland við atburði sem tilheyra fortíð Róberts. Inn í leikinn blandast einnig Anton, æskuvinur Róberts, og María, fulltrúi barnaverndaryfirvalda. Ekki er vert að segja of mikið um framvinduna heldur eftirláta áhorfendum að gera sínar uppgötvanir.

Það er margt gott í þessu verki Bjarna og þá einkum í fyrri hluta verksins enda hverfist það í heildina um góða hugmynd. Hugmynd sem byggir á hugarheimi Róberts og haganlega smíðuðum endurlitum og ferðalögum um afkima sálarlífs aðalpersónunnar. Í textanum er að finna bæði kímni og átök, haganlega smíðuð, en kannski helst til slétt og felld til þess að ná að vopna leikarana í þeim aðstæðum sem persónurnar standa frammi fyrir. Að auki vantar talsvert upp á að þessari góðu grunnhugmynd sé treyst að fullu. Þessi vandi nær ákveðnu hámarki þegar drengurinn orðar eiginlegt samband sitt við Róbert en við það myndast illa ígrundað spennufall á sýningunni. Í raun hefði þurft að taka mun afdráttarlausari afstöðu gagnvart þessum þrjátíu ára mun á raun- og hugarheimi, fremur en að gæla við einkenni hvers tíma fyrir sig og útskýra svo muninn fyrir áhorfendum með einni setningu.

Það er sterkur leikhópur sem stígur á svið í Sendingu. Þorsteinn Bachmann gerir vel í erfiðu hlutverki Róberts og hið sama má segja um Kristínu Þóru Haraldsdóttur í hlutverki Helgu en leikstjórnarlega hefði gjarnan mátt auka á spennuna þeirra á milli. Láta þau ganga aðeins lengra í tilfinningasveiflum og átökum, en slíkt hefði mögulega getað aukið á þá örvinglan sem er að finna í báðum þessum persónum. Hilmar Guðjónsson er skemmtilegur í hlutverki Antons, æskuvinarins utanveltu sem verður aldrei frjáls undan valdi Róberts fremur en öfugt. Uppgjörið á milli þeirra vinanna er líkast til áhrifamesta atriði sýningarinnar. Elma Stefanía Ágústsdóttir fer ágætlega með hlutverk Maríu, en eins og í fleiru í fari þessarar uppfærslu hefði meiri kraftur verið til bóta. Það sást vel í lokasenunni þegar Elma Stefanía lék af meiri krafti. Þá er vert að geta þess að hinn ungi Árni Arnarson stendur sig ljómandi vel í krefjandi hlutverki Franks.

Leikmynd Gretars Reynissonar er fantagóð og nær skemmtilega utan um þá grunnhugmynd sem verkið vinnur með og eins vinnur lýsing Björns Bergsteins með möguleika leikmyndarinnar. Hljóðmynd verksins er mikilvæg og vinnur að sama skapi vel út frá grunnhugmyndinni. Hið sama verður því miður ekki sagt með búningana og leikgervin því hvort tveggja virðist líða fyrir óskýra leikstjórnarlega afstöðu á milli ákveðins tímabils eða tímaleysis.

Þrátt fyrir ákveðna ágalla er Sending um margt forvitnileg sýning á athyglisverðu verki. En betur má ef duga skal. Leikstjórn Mörtu Nordal er um margt áferðarfalleg og snyrtileg en hefði kannski fremur mátt vera meira afgerandi. Taka verkið lengra inn í hinn óræða hugarheim aðalpersónunnar og láta eftir sér meira brjálæði og sterkari tilfinningar. Kynda bál á milli persónanna og hella olíu á þann eld tilfinninga sem þar er að finna. Að sama skapi má segja að sem leikritaskáld þurfi Bjarni aðeins betur að treysta þeim efnivið sem hann er með í höndunum. Treysta á mátt góðrar hugmyndar og beita svo aðeins sterkara og tilfinningaríkara tungutaki. Þegar þar að kemur mega leikhúsgestir eflaust eiga von á góðu.

Niðurstaða: Helst til afstöðulaus sýning á athyglisverðu verki sem er þó vel þess virði að sjá.

Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu 14. september.