Vinaskipan

Einir fimm dagar til kosninga. Þá er runnin upp vika sem er oftar en ekki sérstök vika í lífi Íslendinga og þá sérstaklega þeirra sem tengjast stjórnsýslu lands og þjóðar með einum eða öðrum hætti. Ástæðan er sú að lengi hefur það verið ástundað í íslenskri pólitík að ráðamenn nýti þessa síðustu daga fram að kosningum til þess að koma oft stórundarlegum, en að sama skapi vanhugsuðum og misvel undirbúnum, málum í gegnum kerfið með alls konar tilskipunum og tilfærslum.

Innan heimilda og á meðal ábyrgðar sem ráðherrum er falin er að skipa nefndir, ráð og stjórnir. Afleiðingin er að aðstoðarmenn og konur eru skipuð í nefndir, ráð og stjórnir en öðrum sparkað út án minnsta fyrirvara. Þetta kannast flestir við en eitthvað færri vilja skoða þær afleiðingar sem þetta getur haft fyrir fagmennskuna í íslenskri stjórnsýslu. Oft er þetta efalítið vandað og gott fólk sem tekur við slíkum stjórnskipunarbitlingum í nefndir, ráð og stjórnir. En öfugt við það sem ráðamennirnir vilja halda fram þá hefur það ekkert með þetta að gera. Markmiðið á nefnilega að vera að fagmennska og þekking leiði til skipunar en ekki persónuleg tengsl og mögulegir sérhagsmunir.

Nú í liðinni viku þegar ellefu dagar voru til kosninga ákvað Gunnar Bragi Sveinsson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, að skipa þau Sunnu Gunnars Marteinsdóttur, aðstoðarmann sinn, og Viggó Jónsson, aðalfulltrúa Framsóknarflokksins í sveitarstjórn Skagafjarðar, í stjórn Matís. Þetta kallaði reyndar á að hringja í stjórnarmeðlimi kvöldið fyrir aðalfund og láta þá vita að þjónustu þeirra væri ekki óskað lengur. Svona gerast kaupin á eyrinni.

Allur rekstur Matís, sem er vísinda- og nýsköpunarfélag með áherslu á matvælaiðnað, hefur gengið ákaflega vel allt frá stofnun árið 2007. Matís hefur mikilvægu hlutverki að gegna í íslenskum matvælaiðnaði eða eins og segir á heimasíðu félagsins: „Við styðjum viðskiptavini okkar til aukinnar verðmætasköpunar, matvælaöryggis og lýðheilsu.“ Það er reyndar umhugsunarefni að fjárhagslegir hagsmunir Matís og matvælaframleiðenda fari saman, óháð hagsmunum neytenda eftir því sem næst verður komist. En þó er bæði ljúft og skylt að taka fram að það er ekki annað að sjá en að hjá Matís sé unnið af fagmennsku og metnaði, enda þar unnið að málum sem eru neytendum ákaflega mikilvæg. En þetta snýst ekki um Matís.

Reyndar snýst þetta ekki heldur einvörðungu um Gunnar Braga Sveinsson og snör handtök hans við innáskiptingar í stjórn Matís ellefu dögum fyrir kosningar. Þetta snýst um stjórnsýsluna og hvort faglega sé staðið að málum. Hvort hagsmunum neytenda sé best borgið með aðstoðarkonu ráðherrans og aðalfulltrúa Framsóknarflokksins í sveitarstjórn Skagafjarðar í stjórn Matís, er aðeins eitt dæmi um þá stjórnsýslu sem landsmenn hafa lengi mátt búa við. Landsmenn eiga skilið að stjórnmálin temji sér betri siði og ábyrgari stjórnarhætti en að vinavæða stjórnir, ráð og nefndir.

Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu 24. október.