"Manni finnst alltaf þeir sem vita minnst um þetta tjá sig mest“

Ráðgjafi hjá Samtökunum sjötíu og átta segir að ungt transfólk mæti enn mikilli vanþekkingu og þurfi gjarnan að berjast fyrir tilvist sinni í samfélaginu. Nauðsynlegt sé að auka þekkingu sérfræðinga, þannig að þeir skilji skjólstæðinga sína.

Transkona er kona sem fæddist með kynfæri karls, en transkarl er karl sem fæddist með kynfæri konu. Þessi hugtök eiga þó ekki aðeins við um fullorðna einstaklinga, heldur eru málefni trans barna sífellt meira í umræðunni. Þannig benda rannsóknir til þess að einn af hverjum 137 unglingum í Bandaríkjunum líti á sig sem trans. Málþing tileinkað þessum hóp var haldið í Iðnó í morgun, en fyrsta fyrirlestur dagsins flutti sérfræðingur hjá samtökunum ´78 sem leiðir stuðningshópa fyrir trans ungmenni og aðstandendur þeirra.

„Þau mæta mótlæti að því leytinu til að þau mæta vanþekkingu. Þau eru alltaf stöðugt að koma út. Það er alltaf stöðugt verið að stilla þeim upp við vegg,“ segir Sigríður Birna Valsdóttir, ráðgjafi hjá samtökunum. 

Hún segir þekkingu á málefnum trans fólks enn afar litla, bæði almennings sem og sérfræðinga. Nauðsynlegt sé að auka kennslu um þessi mál, meðal annars á háskólastigi þannig að kennarar og heilbrigðisstarfsmenn skilji skjólstæðinga sína.

„Einn ungur transstrákur fékk frá lækni núna nýlega „ég hef aldrei hitt neinn eins og þig.“ Það er svolítið leiðinlegt að fá þetta frá lækninum þínum.“

Netverjar með meiðandi ummæli

Undir þetta tekur 17 ára gamall trans strákur, sem kom út úr skápnum í fyrra. Hann segir sína nánustu hafa tekið fréttunum vel, en óskandi væri að netverjar settu sig í auknum mæli inn í hugarheim annarra áður en þeir létu frá sér meiðandi ummæli.

„Manni finnst alltaf þeir sem vita minnst um þetta tjá sig mest um þetta og þótt að samfélagið almennt hafi tekið vel á móti transfólki þá sér maður meira af neikvæðu athugasemdunum,“ segir Ólíver Elí Jónsson. 

Aðalfyrirlesari dagsins var bandarískur fjölskyldufræðingur sem hefur aðstoðar skóla og heilbrigðisstofnanir vestanhafs við að nálgast trans ungmenni betur í störfum sínum. Hann segir markmiðið ekki að eyða kynjahugtakinu, heldur þurfi samfélagið einfaldlega að vera opið fyrir aukinni fjölbreytni. En er ekki erfitt fyrir fólk að breyta allri sinni hugsun á augabragði samhliða örum breytingum?

„Breytingar eru alltaf óþægilegar og við streitumst ætíð gegn þeim. Hins vegar felst mikil orka í breytingum. Það er áhugavert að verða vitni að því að þriggja ára börn skilja þetta mjög auðveldlega og sama gildir um nírætt fólk. Þetta er því spurning um æfingu,“ segir Jean Malpas.