Inngangur að rökfræði

Öldruð kona finnst myrt á heimili sínu í Oxford á Englandi. Arthur Seldom, prófessor í stærðfræði, mætir fyrstur á vettvang glæpsins eftir að hafa borist torræð orðsending, ásamt ungum argentínskum háskólanema sem leigði hjá fórnarlambinu. Fleiri morð eru framin í kjölfarið og fátt virðist tengja þau saman nema fleiri torskilin skilaboð. Brátt rennur það upp fyrir stærðfræðingnum að tengsl eru á milli ódæðanna og stærðfræðikenningar og hann þarf að beita allri sinni kunnáttu til að leysa gátuna.

Svo hljóðar söguþráður Ósýnilegra glæpa, óvenjulegrar spennusögu þar sem gátan liggur fremur í leiðinni að svarinu en hver framdi glæpinn. Í sjálfu sér er þetta lítt dulbúinn inngangur að stærðfræðilegri rökfræði, enda höfundurinn sjálfur menntaður á því sviði. Þeir sem ekki eru hneigðir til stærðfræði kann ef til vill að virðast það óárennileg uppskrift að spennandi glæpasögu; sá sem þetta skrifar leist til dæmis ekki á blikuna framan af þar sem hugtök á borð við rakhníf Ockhams og þversögn Wittgensteins um endanlega reglu voru kynnt til sögunnar. En það rætist úr; þegar á líður tekst Martínes að setja fræðin fram svo leikmenn þykjast skilja og við tekur þónokkuð skemmtileg hugarleikfimi. Höfundurinn notar hefðbundin efnistök spæjarasagnanna, stráir vísbendingum fyrir lesandann hér og þar, sumar eru villuljós eins og vera ber en aðrar sem láta minna yfir sér fljóta óséðar framhjá. Til þess er líka leikurinn gerður og minnir á að stundum er misráðið að telja einföldustu lausnina þá líklegustu.

Það er ekki djúpt á persónusköpuninni en endirinn er hugvitssamlegur, kveikir nýtt ljós og kallar hálfpartinn á að maður lesi bókina aftur. Martínes notar tækifærið og kinkar meðal annarra kolli til Lewis Carroll, forvera síns. Ósýnilegir glæpir minnir líka óneitanlega á hina ágætu Skuggaleiki eftir José Carlos Somoza sem Bjartur gaf út fyrir fáum árum, einnig í þýðingu Hermanns Stefánssonar.

Því miður þarf að gera athugasemdir við frágang bókarinnar sem er ekki til fyrirmyndar. Iðulega vantar bandstrik í orð sem skiptast milli lína, á baki kápunnar er bókartitillinn rangur og kápan er vafin inn í smjörpappír, sem ósnertur virðist býsna snotur en rifnar við minnsta hnjask og verður lýti á bókinni.

Bergsteinn Sigurðsson