Ekki nógu mörg fjögurra ára börn mæta í bólusetningu

Aðalsteinn Kjartansson skrifar 25. febrúar 2015 10:57

Eitt af hverjum fimm fjögurra ára börnum á Suðurlandi voru ekki endurbólusett árið 2013. Vísir/Vilhelm

Hlutfall óbólusettra barna er misjafnt eftir landshlutum og fer það upp í 22 prósent þar sem það er hæst. Þetta kemur fram í skýrslu sóttvarnarlæknis vegna bólusetninga ársins 2013. Skýrslan var birt á síðasta ári og er þar farið yfir þátttöku í almennum bólusetningum barna hér á landi.

Í vikunni var birt svar Kristjáns Þórs Júlíussonar heilbrigðisráðherra við fyrirspurn á Alþingi þar sem fram kemur að á bilinu fimm til tólf prósent barna hér á landi eru ekki bólusett. Þátttaka í bólusetningum er misjöfn eftir aldri barna en góð þátttaka er í grunnbólusetningu barna, sem talin er einna mikilvægust.

Versta þátttakan á Suðurlandi

Þátttaka þriggja mánaða barna í bólusetningum er yfirleitt um og yfir 90 prósent og er lægsta hlutfall þátttöku í grunnbólusetningu, sem er við Barnaveiki, stífkrampa, kikhósta, lömunarveiki og Haemofilus influenzae b (DTP, Polio, Hib) í einni spraut, 95 prósent. Það er á höfuðborgarsvæðinu og á Vestfjörðum.

Önnur mynd kemur upp þegar þátttaka tólf mánaða barna í sömu bólusetningu er skoðuð. Þar er lægsta hlutfall bólusettra 85 prósent á þremur svæðum; Suðurlandi, Suðurnesjum og Vestmannaeyjum. Hlutfallið nær upp í 93 prósent þar sem mest er; á Vesturlandi.

Þátttakan er svo enn verri þegar litið er til endurbólusetningu við fjögurra ára aldur en þar er lægsta hlutfall 78 prósent; á Suðurlandi. Þar er hæsta hlutfall 90 prósent; á Norðurlandi og Vesturlandi.

Haft uppi á óbólusettum börnum

Samkvæmt lögum eru allar bólusetningar skráðar í miðlægan gagnagrunn þannig að hægt sér að fylgjast með þróun bólusetninga í landinu. Reglulega er tekinn saman listi yfir þau börn sem ekki eru bólusett samkvæmt ráðleggingum Landlæknis og haft samband við foreldra eða forráðamenn þeirra og þeim boðin bólusetning.

Í fréttum Stöðvar 2 í gær sunnudag kom fram að til umræðu hafi komið í heilbrigðisráðuneytinu hvort meina eigi óbólusettum börnum að ganga í opinbera skóla hér á landi. Engin ákvörðun hefur verið tekin um það en bólusetningarhlutfall þykir gott hér á landi.

„Þróunin hefur ekki verið það hröð eða slakinn. Þvert á móti metur embætti sóttvarnalæknis að við séum í ágætis málum enn,“ sagði Kristján Þór ráðherra sem sagðist tilbúinn að íhuga og ræða allar aðgerðir við sóttvarnarlækni til að Ísland haldi stöðu sinni í bólusetningarmálum.

Þórólfur Guðnason, yfirlæknir sóttvarna hjá Landlæknisembættinu.Vísir/Stefán

Árangurinn gæti verið betri

Þórólfur Guðnason, yfirlæknir sóttvarna hjá Landlæknisembættinu, segir að þó hlutfall fjögurra ára í endurbólusetningu ætti að vera hærra sé mikilvægast að þriggja og fimm mánaða gömul börn komi í grunnbólusetningu. Þar sé árangurinn betri.

„Það er erfitt að flokka hvað er mikilvægt og ekki mikilvægt en grunnbólusetning er kannski mikilvægust, það er að segja á fyrsta árinu,“ segir Þórólfur. „Þó að þetta hafi verið að fara svona langt niður í fjögurra ára þá fer þetta aftur vel upp, í 95 prósent fjórtán ára, sem er aftur svona endurbólusetning.“

Þórólfur segir að á þessu tímabili, frá fjögurra ára til fjórtán ára séu börn því ekki nógu vel varin. „Þetta er ekki gott og það þarf að vera betra en við náum ónæminu aftur upp þegar krakkarnir eru orðin eldri,“ segir hann. „Þetta þýðir aftur sem áður að það eru krakkar þarna á þessum aldri, frá fjögurra ára til fjórtán ára, sem eru ekki verulega varin en myndu síðan ná sér aftur á strik þegar þau fá fjórtán ára sprautuna.“

Áhersla lögð á þriðju og fjórðu sprautuna

Þórólfur segir að þátttaka í tólf mánaða bólusetningu og endurbólusetningu við fjögurra ára séu ekki nógu góð. „Það er ekki gott að þetta detti svona langt niður og það er það sem við höfum verið að tala um, þessi tólf mánaða og fjögurra ára sprauta sem er almennt séð ekki nógu góð,“ segir hann.

„Við höfum bent á að líklegasta skýringin er ekki að foreldrarnir vilji ekki bólusetja heldur að það komi eitthvað los; krakkarnir veikir, foreldrarnir gleyma að koma, eða innköllunarkerfið gerir ekki ráð fyrir að það sé afboðað vegna veikinda og hann sé ekki kallaður aftur inn og svoleiðis,“ segir Þórólfur um mögulegar skýringar.

Hann nefnir Landlæknisembættið hafi sent nafnalista á heilsugæslustöðvar um þá sem ekki hafa mætt í bólusetningar og að þá komi oft ýmsar skýringar á stöðunni. „Stundum er það þannig að það sé ekki skráð að þau hafi verið bólusett,“ segir hann. „Það er fullt af skýringum á þessu.“

Á Íslandi er bólusett við eftirfarandi sjúkdómum: