Engin gleðimynd en áhrifarík

„Ég telst jú einn af leikstjórum myndarinnar, þó að ég sé smiður að aðalatvinnu. Við erum þrjú sem stöndum að henni en hún er eiginlega mér að kenna,“ segir Haukur Sigvaldason, hugmyndasmiður að heimildarmyndinni Brotið. Hún fjallar um aftakaveður sem skall á í dymbilvikunni árið 1963 með þeim afleiðingum að sjö sjómenn fórust frá Dalvík og þrettán börn misstu feður sína, þar á meðal Haukur.



Brotið verður sýnt í Bíói Paradís við Hverfisgötu á morgun. „Við köllum þetta frumsýningu sunnan heiða en Dalvíkingar fengu að sjá myndina í fiskidagsvikunni, meðan hún var enn í klippivélinni og svo sýndum við á Ólafsfirði um síðustu helgi. Þetta er engin gleðimynd en henni var vel tekið því fólki fannst hún áhrifarík,“ segir Haukur.

Ástæðu hinna skyndilegu veður­breytinga í apríl 1964 segir Haukur þá að hlýr loftmassi hafi legið yfir landinu um tíma þegar allt í einu hafi komið ískaldur strókur frá Grænlandi, sem ekki hafði komið fram í spám.

„Þessi kaldi massi ræðst á hlýja loftið og úr verður hvellur sem stóð í þrjá daga með látum. En aðfaranótt 9. apríl höfðu sjómenn á Dalvík haldið til veiða, enda veðurspáin þokkaleg. Voru á línu austur á Skjálfanda í steinbít, grandalausir, þegar veðrið réðist að þeim.

Það fórust fjórir Dalvíkurbátar í þessum látum en mannbjörg varð af tveimur trillum. Strandferðaskipið Esjan kom að Valnum sem faðir minn og Gunnar bróðir hans voru á og menn um borð í Esjunni urðu vitni að því þegar Valurinn fer niður. Þeir höfðu boðið fram hjálp sína en báturinn var atvinnutæki Gunnars og hann var ekki tilbúinn til að fórna því bardagalaust. Þeir voru samt snúnir heim.“

Atburðurinn var lítið ræddur á Dalvík, að sögn Hauks,  hvort sem menn höfðu barist fyrir lífi sínu, reynt að aðstoða á hafi úti eða beðið í ofvæni í landi.  „Við börnin spurðum en mættum bara þögn sem var þess tíma lenska að takast á við áföll.

Þetta truflaði mig og ég ákvað sem ungur strákur að þegar ég hefði þroska til skyldi ég kafa ofan í þetta mál og gera minningu þessara manna einhver skil. Ég dró Maríu Jónsdóttur, bekkjarsystur mína, inn í verkefnið, hún var að læra margmiðlunarhönnun þegar við byrjuðum og svo er bróðursonur minn, Stefán Loftsson kvikmyndagerðarmaður, með okkur. Hann er að fjalla þarna um afa sinn svo okkur er báðum málið skylt.“

Brotið verður sýnt í Bíói Paradís á morgun, fimmtudag, klukkan 18.  Haukur tekur fram að sýningar verði líka á föstudag, laugardag og sunnudag, alltaf á sama tíma, klukkan sex.

„Þarna er auðvitað verið að rífa upp gömul sár en öll samfélög kringum landið eiga svipaða sögu og þessa. Myndin er hugsuð til heiðra þá drengi sem lögðu á vissan hátt grunninn að þeirri velferð sem við njótum í dag,“ segir Haukur og heldur áfram:

„Mér finnst við gera stundum of lítið úr bakgrunni okkar og því sem aðrir lögðu á sig fyrir okkur. Ríku karlarnir fá of mikla umfjöllun um ekki neitt. Þetta er minn þankagangur.“

 

Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu 12. október 2016.