Rannsókn lokið á Jóni Hákoni BA: Ofhlaðinn með viðvarandi stjórnborðshalla

Rannsóknarnefnd samgönguslysa telur að skipið Jón Hákon BA, sem fórst úti fyrir Aðalvík í júlí 2015, hafi verið ofhlaðið og með viðvarandi stjórnborðshalla. Nefndin hefur skilað af sér skýrslu með niðurstöðum úr rannsókn málsins. Einn fórst þegar Jón Hákon sökk.

Í skýrslunni segir að ofhleðslan hafi leitt til þess að í veltingi hafi sjór átt greiða leið inn á þilfar skipsins, bæði yfir lunningu og um lensport. Vegna óþéttleika á lestarlúgukarmi bættist stöðugt sjór í lestina sem varð til þess að skipið missti stöðugleika og hvolfdi svo þegar öldutoppur rann óhindrað yfir lunningu þess.

Samspil nokkurra þátta

Nefndin telur jafnframt að í aðdraganda slyssins hafi lensibúnaður í lest, sem er hleraop neðst á borðstokk sem vatn á þilfari á að renna út um,  hafi ekki virkað sem skyldi vegna óhreininda í síu. Það hafi átt sinn þátt í að sjór safnaðist í lest skipsins. Telur nefndin að óþéttleikinn á lestarlúgukarminum hefði átt að koma í ljós við árlega skoðun skipsins.

„Að sögn áhafnar þá hafði skipið skyndilega byrjað að velta á meðan þeir voru að taka aflann um borð, tekið tvo skafla af sjó yfir lunninguna inná þilfarið og í framhaldi af því hafi skipinu hvolft. Því er líklegast að um samspil nokkurra þátta – þ.e ofhleðslu, sjóvatns á þilfari og líklega í lest einnig – hafi orðið til þess að skipið lagðist með þeim afleiðingum að skipið fórst. Það má taka það fram að ekki er vitað með vissu hversu mikill sjór var í skipinu og allir útreikningar eru bara vangaveltur um hugsanlega atburðarás að gefnum ákveðnum forsendum,“ segir í niðurstöðum rannsóknarnefndar samgönguslysa.

Óásættanlegt að aðeins sé skipt um hluta mikilvægs öryggisbúnaðar

Vitað var að sjálfvirkur björgunarbúnaður hafi ekki virkað sem skyldi. Nefndin telur að eftir að skipið tók að sökkva hafi sleppiloki minni gúmmíbjörgunarbátsins virkað, festingar losnað, en hann haldist undir skipinu og ekki komist frá því fyrr en það hafi farið að snúast við á niðurleið. Þá hafi gúmmíbjörgunarbáturinn verið kominn á það mikið dýpi að uppdrift gúmmíbátahylkisins hafi ekki verið nægjanlega mikil til að öll fangalínan, sem ræsir uppblástur gúmmíbjörgunarbátsins, næði að dragast út.

Þá hafi skakkt átak verið á milli lykkjunnar og kólfsins í sleppilokanum á stærri bátnum sem hafi komið í veg fyrir það að búnaðurinn virkaði.

„Ljóst er, bæði af rannsókn RNSA á flakinu og reynslu skoðunarmanna losunar- og sjósleppibúnaðar, að það skiptir miklu máli að átakið sé alveg beint upp og skekkja valdi þvingun sem haldi kólfinum föstum. Nefndin telur það með öllu óásættanlegt að við endurnýjun á jafn mikilvægum öryggisbúnaði og sjósleppiloki er aðeins skipt um hluta hans eins og var í þessu tilfelli þegar ekki var skipt um kólfinn. Nefndin átelur harðlega að ekki sé fylgt eftir kröfum um virkniprófun losunar- og sjósetningabúnaðar á fimm ára fresti,“ segir í skýrslunni.

Hafist var handa við að koma bátnum af hafsbotni í júní í fyrra en samtök sjómanna höfðu krafist þess að það yrði gert svo hægt væri að fá niðurstöðu í málið. Sem fyrr segir fórst einn þegar skipinu hvolfdi. Þrír komust lífs af.