Skautasvell og skógarkirkjugarður í verðlaunatillögum um Vífilsstaðahverfi

Batteríið Arkitektar ehf, Efla hf og Landslag ehf. hlutu fyrstu verðlaun í framkvæmdasamkeppni um rammaskipulag Vífilsstaðalands í Garðabæ. Svæðið sem rammaskipulagið mun ná til er um 145 hektarar að stærð og mun þar rísa nýtt hverfi, svokallað Vífilsstaðahverfi.

Úrslit í samkeppninni voru tilkynnt þann 21. desember síðastliðinn en alls voru fjórar tillögur sendar inn. Á vef Garðabæjar segir að markmiðið með samkeppninni og áframhaldandi skipulagsvinnu sé að móta raunhæft rammaskipulag um uppbyggingu, sem fljótlega verði hægt að byrja að vinna eftir. Gert er ráð fyrir að deiliskipulagsferli  fyrsta áfanga hverfisins geti hafist sem verður íþróttasvæði í Vetrarmýri.

Garðabær festi kaup á um 200 hektara svæði í kringum Vífilsstaðaspítala í apríl á síðasta ári. Í aðalskipulagi Garðabæjar er sett fram stefnumörkun um helstu landnotkunarflokka innan svæðisins, svo sem íbúðabyggð, íþróttasvæði, golfvöll, verslun og þjónustu, en viðfangsefni samkeppninnar var að flétta saman þessa ólíku landnotkun ogsetja fram heildarlausn fyrir svæðið allt.

Allar tilögurnar fjórar gera ráð fyrir byggð sem svarar til eins skólahverfis auk þess sem að gert er ráð fyrir breytingum á golfvelli GKG en í niðurstöðu dómnefndar segir að frá upphafi hafi verið ljóst að gera þyrfti breytingar á golfvellinum, færa einhverjar brautir og æfingasvæði og aðlaga að fyrirhuguðu íþróttasvæði og íbúðabyggð. Tillögurnar allar sýni þó að vel sé hægt að skapa spennandi golfvöll í tengslum við fyrirhugaða byggð að því er segir í mati dómnefndar.

Vífilsstaðir sem segull í vinningstillögunni

Vinningstillagan ber yfirskriftina „Heilbrigð sál í hraustum líkama“ og er þar vísað til þess að útivist í hreinu lofti og náttúrulegu umhverfi gegndi mikilvægu hlutverki í lækningaáherslum Vífilsstaðaspítala á fyrri hluta síðustu aldar.

Dómnefnd segir í umsögn sinni um tillöguna að hún sé vel framsett og leysir vel þau viðfangsefni sem lögð voru fyrir í keppnislýsingu. Tillögunni takist að mynda áhugavert miðsvæði með góðar tengingar við nærliggjandi hverfi.

Skipulagið undirstriki Vífilsstaði sem mikilvægan segul á svæðinu og taki fullt tillit til friðaðra bygginga og garða. Byggðin umhverfis Vífilsstaði myndi bæjarkjarna á sannfærandi hátt, um klassíska ása er liggja frá gamla spítalanum og út í náttúruna og tengi byggð í Vetrarmýri við nærsvæði Vífilsstaða, að því er segir í vinningstillögunni.

Tvær tillögur deildu öðru sætinu

Tillögur Teiknistofu Arkitekta, Gylfa Guðjónssonar og félagar ehf. og Hlínar Sverrisdóttur, landslagsarkitekts, Skipulags og hönnunar ehf

og Ingu Sigurjónsdóttur arkitekts deildu með sér öðru sætinu í samkeppninni.

Í fyrstnefndu tillögunni er svokallaður Þráður meginhugmynd tillögunnar. Er hann svokallaður gönguupplifunar-og gróðurás, sem tengir svæðin saman. Í mati dómnefndar segir að íþróttasvæðið sé vel útfært og skapi góðan hverfiskjarna ásamt skólanum og blandaðri byggð íbúða og þjónustu meðfram Reykjanesbraut. Fjölnotahús, íþróttahús og keppnisvöllur myndi skilvirka heild með fjölþættum möguleikum á samnýtingu bygginga og útisvæða.

Þó segir einnig að ásetningur höfunda um sérstöðu Vífilsstaða komistt hvorki nægilega vel til skila með sögulegri skírskotun til byggingargerða né með rýmd gatna og rýma milli húsanna á því svæði.

Í síðarnefndu tillögunni er gert ráð fyrir skógarkirkjugarði með kapellu sem skapi sjónrænt kennileiti. Þá er einnig gert ráð fyrir stórri safntjörn í Vetrarmýri sem er ætlað að taka við yfirborðsvatni og nýtist sem skautasvell að vetri og segir dómnefnd að sú tillaga sé spennandi.

Þó segir að í tillögunni skorti sannfærandi útfærslu á bæjarmiðju auk þess sem að höfundar leggi áherslu á að viðhalda staðarímynd Vífilsstaða og nýti því ekki land vestan spítalans vegna ásýndarinnar. Útfærsla þessarar hugmyndar styðji ekki þetta markmið samkeppninnar að mati dómnefndar og nái ekki að styrkja stöðu Vífilsstaða.

Margir kjarnar og dreifð byggð í þriðja sæti

Arkitektastofan Sei hlaut þriðju verðlaun í samkeppninni. Í niðurstöðu dómnefndar segir að framsetning tillögunnar sé eintaklega aðlaðandi en í henni er gert ráð fyrir samfelldri byggð hringinn í kringum golfvöllinn; í Hnoðraholti, meðfram Reykjanesbraut, beggja megin Vífilsstaða, í Skyggnisholti og á Vífilsstaðahálsi.

Margar áhugaverðar hugmyndir komi fram um einstök svæði, en í skipulaginu verði til margir kjarnar sem sé ekki sannfærandi lausn og aðalmennt sé byggð nokkuð dreifð. Þungamiðja tillögunnar er hugsuð í kringum Vífilsstaði.

Tillagan gengur lengra en aðrar í nýtingu lands undir byggð og í henni er bent á að golfvöllurinn gæti mögulega einnig orðið byggingarland í framtíðinni.

Hugmyndirnar nýtist við skipulagsvinnu

Telur dómnefndin að í öllum tillögunum séu að finna áhugaverða þætti sem vert sé að taka til skoðunar við vinnslu rammaskipulags og deiliskipulags. Í kjölfar samkeppninnar munu vinningshafar nú móta tillögu að rammaskipulagi svæðisins í samvinnu við bæjaryfirvöld í Garðabæ. 

Niðurstöðu dómnefndar má sjá hér