Hátíðarþingfundur á Þingvöllum í hnotskurn

Ræðumenn á hátíðarfundi Alþingis á Þingvöllum í dag voru allir sammála um að fullveldissamningurinn við Dani árið 1918 hafi verið merkast áfanginn í sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar. Heldur færri gerðu sér ferð til Þingvalla til að fylgjast með fundinum en búist var við og settu mótmælendur sinn svip á hátíðarhöldin.

Líkt og kunnugt er kom Alþingi saman á Þingvöllum í dag í tilefni af því að 100 ár eru liðin síðan sambandslögin voru undirrituð.

Forseti Alþingis setti hátíðarfundinn sem að forminu til var haldinn til að samþykkja þingsályktunartillögur formanna allra flokka á þingi um stofnun barnamenningarsjóðs og kaup á nýju rannskóknarskipi fyrir Hafrannsóknarstofnun. Píratar sniðgengu hátíðarfundinn.

Lögregla skarst í leikinn

Óhætt er að segja að mótmælendur hafi sett sinn svip á dagskrána en líkt og kunnugt er hefur vera danska þingforsetans á hátíðarfundinum sætt mikilli gagnrýni. Sumir mótmæltu friðsamlega en aðrir létu nokkuð vel í sér heyra og höfðu uppi hróp og köll í gjallarhorn. Læti frá mótmælendum sem höfðu komið sér fyrir ofan við Almannagjá trufluðu þingfundinn og þurfti lögreglan að skerast í leikinn. 

„Hér voru mótmælendur bæði í brekkunni og uppi á Almannagjá. Þeir sem voru uppi á Almannagjá höfðu mjög truflandi áhrif á fundinn og með hávaða og látum þannig við fjarlægðum þá og þeir voru bara lausir eftir það,“ segir Sveinn Kristján Rúnarsson, yfirlögregluþjónn á Suðurlandi. Nokkrir úr röðum þingmanna mótmæltu einnig með táknrænum hætti og báru límmiða sem á stóð „nej til racisme“ eða „nei við kynþáttahyggju.“

Samstíga um fullveldi

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra ávarpaði þingið fyrst formanna flokkanna. Hún sagði Íslendinga árið 1918 hafa verið samstíga um fullveldið, en margir erfiðir atburðir dundu á þjóðinni það sama ár. Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, sagði mikilvægt að undirbúa komandi kynslóðir undir fjórðu iðnbyltinguna. Þakklæti var Ingu Sæland, formanni Flokks fólksins ofarlega í huga og formaður Miðflokksins talaði um mikilvægi þess að verja fullveldið. 

Formaður Framsóknarflokksins lýsti áhyggjum sínum af slægri þátttöku unga fólksins í kosningum og formaður Viðreisnar sagði fullveldið vera verðmætustu sameign þjóðarinnar. Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar, beindi orðum sínum beint að Piu Kjersgaard, forseta danska þingsins, og ávarpaði þingið á dönsku. „Eitt okkar mikilvægasta hlutverk er að sýna kærleika og samkennd og hjálpa bræðrum okkar um allan heim sem nú flýja fátækt og stríð, óháð litarhætti þeirra eða trúarskoðunum,” sagði Logi. 

Kjærsgaard segir Ísland vöggu norrænnar menningar

Sjálf sagði Kjærsgaard Íslendinga og Dani bundna órjúfanlegum böndum eftir 500 ára samfylgd í danska konungsríkinu. „Er ríkjasamband okkar var við lýði þótti Dönum Ísland vera það land þar sem hin upphaflega sjálfsmynd norrænna manna var varðveitt. Á 19. öld átti Ísland þátt í því að kynda undir danskri þjóðerniskennd sem þá var í blóma,” sagði Kjærsgaard. Litið hafi verið á Ísland sem vöggu norrænnar menningar. Danir eigi því sterkar rætur á Íslandi og Íslendingar sömuleiðis í Danmörku. Sameiginleg saga, menning og hugsjónir tengi ríkin tvö saman að sögn Kjærsgaard. 

Síðastur í pontu var Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, sem ávarpaði samkomuna. Hann sagði þjóðina geta sótt visku til Þingvalla um samfélag okkar og réttarríki. Ekki mætti þó gleyma að á Þingvöllum hafi þeir kúguðu oft á tíðum hlotið ósanngjarna dóma. 

Fámennt en góðmennt

Fyrir fram var búist við að allt að 6-7.000 manns myndu leggja leið sína á Þingvelli til að fylgjast með hátíðardagskránni. „Það var ekki fjölmennt en góðmennt og þetta gekk bara mjög vel fyrir sig. Hér var engin umferðarteppa eða neitt,“ segir Sveinn Kristján yfirlögregluþjónn. „Ég veit ekki hvort það er kannski eitthvað á milli tvö til þrjú hundruð manns sem voru kannski þarna í brekkunni, plús mínus.”

Af þeim sem þó voru mættir til Þingvalla voru margir erlendir ferðamenn sem fæstir vissu nokkuð um það hvað væri um að vera. Þegar þeim varð ljóst hvers eðlis var töldu þeir sig margir hverjir hafa dottið í lukkupottinn enda um sögulegan viðburð að ræða og ekki þótti þeim verra að fá að sjá sjálfan forsetann, fyrrverandi forseta, stjórnmálamenn og aðra merka gesti.