Staða Johnsons hafi beðið varanlega hnekki og erfitt að sjá að hann lifi málið af

Sextán íhaldsmenn til viðbótar, þar á meðal ráðherrar, aðstoðarráðherrar og hátt settir embættismenn, hafa sagt af sér frá því í gærkvöldi, þegar þeir Rishi Sunak fjármálaráðherra og Sajid Javid heilbrigðisráðherra sögðu sig úr ríkisstjórn Boris Johnsons.

Ráðherrarnir tveir tóku þá ákvörðun um að segja af sér eftir að Johnson viðurkenndi í viðtali að hann hegði gert mistök við að skipa þingmanninn Chris Pincher í embætti aðstoðarþingflokksformanns, sem hafði nýverið verið sakaður um að káfa á tveimur mönnum. Í viðtalinu sagðist Johnson einnig hafa vitað af öðrum ásökunum þvert á fullyrðingar starfsmanna í Downingstræti 10.

Nýir ráðherrar í stað Sunak og Javid voru fljótlega skipaðir en engu að síður er ljóst að mikil óánægja ríki meðal íhaldsmanna. Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði, segir stjórnina í Whitehall við það að riða til falls og að staðan sem nú er uppi minni mikið á síðustu daga Margret Thatcher, fyrrverandi forsætisráðherra.

„Það sem er í gangi er einfaldlega að það er að brjótast fram mjög víðfeðmt og djúpstæð vantrú og vantraust á forystu Boris Johnson,“ segir Eiríkur.

Ráðherrann enn og aftur staðinn að því að vera missaga

Johnson hefur verið bendlaður við ýmis vandræðamál undanfarið og segir Eiríkur að þrátt fyrir að umræðan að þessu sinni snúist um skipun í embætti aðstoðarþingflokksformanns þá sé það ekki aðalmálið.

„Heldur að enn og aftur er forsætisráðherrann staðinn að því að vera missaga um mál og trúverðugleiki hans er einfaldlega kominn upp til umræðu,“ segir hann og bætir við að meðal þeirra sem lýsa nú yfir vantrausti og vantrú séu hans nánustu samstarfsmenn innan Íhaldsflokksins.

Enn sem komið er virðist ekkert benda til þess að Johnson muni sjálfur segja af sér og því séu eflaust margar skjálftahrinur fram undan. Johnson stóð af sér vantrauststillögu fyrir mánuði síðan, þá vegna veisluhalda í Downing-stræti í faraldrinum, og samkvæmt reglum má ekki fara fram á aðra atkvæðagreiðslu fyrr en að tólf mánuðum liðnum. Þeim reglum gæti 1922 nefndin svokallaða þó breytt.

„Það er kosið í 1922 nefndina í næstu viku og komi inn í hana meirihluti þeirra sem eru andsnúnir Johnson, sem er nú töluverðar líkur á, þá geta þeir með einfaldri atkvæðagreiðslu breytt reglunum og haldið aðra vantraustsatkvæðagreiðslu,“ segir Eiríkur. „Það væri þess vegna hægt að leggja fram slíkt vantraust strax í næstu viku eftir að nefndin hefur verið skipuð á nýjan leik.“

Johnson muni halda áfram að berjast.

Þó að Johnson geti haldið velli sem forsætisráðherra í einhvern tíma, án þess að halda úti virkri stjórnun, segir Eiríkur stöðu Johnsons hafa beðið varanlega hnekki. 

„Það er erfitt að sjá fyrir sér að hann lifi þetta mál af á þann hátt að hann haldi stöðu sinni sem öflugur forsætisráðherra í Bretlandi,“ segir Eiríkur.

Johnson sat fyrir svörum í breska þinginu í dag en þó hann hyggist ekki segja af sér segir Eiríkur hefð fyrir því að forsætisráðherrar hlusti á tiltal komi það frá kjarna valdaflokksins.

„Hann mun ekki víkja fyrr en í fulla hnefana en sjái hann sína sæng algjörlega uppbreidda þá auðvitað er engin ástæða fyrir hann að vera í endalausri baráttu gegn vindmyllum,“ segir Eiríkur en tekur fram að töluverð óvissa sé í kortunum. „Þetta bara leikur allt á reiðiskjálfi og þetta getur farið hvernig sem er.“