Kærðu um­deildar fram­kvæmdir allt of seint

Í úrskurði nefndarinnar, sem kveðinn var upp í gær, segir að nefndinni hafi borist bréf þann 22. október frá húsfélaginu Grettisgötu 18 bréf þar sem ákvörðun skipulagsfulltrúa Reykjavíkurborgar frá 17. júlí 2024 að samþykkja breytingu á deiliskipulagi reits vegna lóðanna nr. 20A og 20B við Grettisgötu var kærð.

Þess hafi verið krafist að ákvörðunin yrði felld úr gildi. Jafnframt hafi þess verið krafist að framkvæmdir yrðu stöðvaðar til bráðabirgða á meðan málið væri til meðferðar hjá úrskurðarnefndinni. Þar sem samþykki skipulagsáætlunar feli ekki í sér heimild til framkvæmda hafi ekki þótt tilefni til að taka afstöðu til stöðvunarkröfu kæranda og yrði málið því tekið til endanlegs úrskurðar.

Höggbor fyrir utan í hálft ár

Hjálmtýr Heiðdal, einn íbúa við Grettisgötu 18, ræddi við Vísi í byrjun mánaðar um ástandið í götunni.

„Við erum bara búin að fá upp í kok bæði við og fólkið hér í kring. Við höfum gengið í hús og það eru um þrjátíu íbúar búnir að skrifa undir, kannski fleiri,“ sagði hann meðal annars.

Hjálmtýr sagði íbúa ítrekað hafa haft samband við borgina vegna málsins. Skrifað bæði heilbrigðiseftirlitinu og bygginga-og skipulagsnefnd en engin svör fengið. 

„Næst erum við þá komin með lögfræðing í málið sem er að skrifa bréf af því að við teljum að þessi ákvörðun um að leyfa þessa framkvæmd sé algjörlega út úr kortinu. Þetta er mikil röskun á okkar lífi í þetta langan tíma og er ekki viðbúið.“

Tvö stigahús, stærri íbúðir og einlyft hús með kjallara og risi

Í úrskurðinum segir að á embættisafgreiðslufundi skipulagsfulltrúa Reykjavíkur 29. júní 2023 hafi umsókn Xyzeta ehf. um breytingu á deiliskipulagi reits 1.182.1 vegna lóðanna nr. 20A og 20B við Grettisgötu verið tekin fyrir. 

Hin umsótta breyting hafi falist í því að heimilt yrði að koma fyrir tveimur stigahúsum og að stækka íbúðir út á milli stigahúsanna með svölum á suðurhlið. Auk þess yrði heimilt að rífa bakhús og reisa þar einlyft íbúðarhús með kjallara og risi. 

Samþykkt hafi verið að grenndarkynna framlagða tillögu fyrir hagsmunaaðilum að Grettisgötu 18, 18A, 22, 22B og 22C og Njálsgötu 15, 15A og 17. Athugasemdir hafi barist á kynningartíma, meðal annars frá félagsmönnum húsfélagsins Grettisgötu 18. 

Hinn 19. desember 2023 hafi umsækjandi dregið umsókn sína til baka og lagt sama dag fram nýja umsókn um sambærilega breytingu á sama deiliskipulagi. Samþykkt hafi verið að grenndarkynna þá tillögu sem óverulega breytingu á deiliskipulagi fyrir sömu hagsmunaaðilum og áður. Tillagan hafi verið grenndarkynnt 12. mars 2024 með athugasemdafresti til 12. apríl sama árs en engar athugasemdir hafi borist á kynningartíma. 

Hinn 17. júlí sama árs hafi skipulagsfulltrúi samþykkt umrædda tillögu að breytingu á deiliskipulagi reits 1.182.1. Sama dag hafi birst auglýsing í B-deild Stjórnartíðinda um gildistöku deiliskipulagsbreytingarinnar.

Hefðu sætt sig við rask í mánuð en ekki sex til sjö

Húsfélagið hafi bent á að hin kærða ákvörðun skipulagsfulltrúa hafi verið háð verulegum annmörkum, enda væri ekki um óverulega breytingu á deiliskipulagi að ræða. Þörf hafi verið á mati á umhverfisáhrifum framkvæmdanna samkvæmt lögum um umhverfismat framkvæmda og áætlana sem og mat á því hvort höggbylgjur kynni að valda skemmdum á fasteignum nærliggjandi íbúa. 

Hávaði vegna framkvæmdanna væri heilsuspillandi og óviðunandi. Mögulega hefðu félagsmenn getað sætt sig við að sitja undir slíku ónæði í fjórar vikur, eins og verkáætlun hafi gert ráð fyrir, en ekki sex til sjö mánuði. Erindi hefði verið sent til borgarlögmanns og sviðsstjóra umhverfis- og skipulagssviðs borgarinnar 2. október síðastliðinn, þar sem krafist hefði verið stöðvunar framkvæmda, en því hefði ekki verið svarað efnislega.

Allt of seint í rassinn gripið

Í niðurstöðu nefndarinnar segir að samkvæmt lögum um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála sé kærufrestur til úrskurðarnefndarinnar einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um ákvörðun þá sem kæra lýtur að. Sé um að ræða ákvörðun sem sætir opinberri birtingu telst kærufrestur frá birtingu ákvörðunar. Hin kærða ákvörðun hafi verið birt í B-deild Stjórnartíðinda 17. júlí 2025. Kærufrestur hafi því tekið að líða 18. sama mánaðar og honum lokið 17. ágúst sama ár. Kæra þessa máls hafi borist úrskurðarnefndinni 22. október 2025.

Í stjórnsýslulögum sé fjallað um áhrif þess ef kæra berst að liðnum kærufresti. Beri þá að vísa kæru frá nema að afsakanlegt verði talið að hún hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæli með því að hún verði tekin til efnismeðferðar. Ekki þyki unnt að taka kærumál þetta til meðferðar að liðnum kærufresti samkvæmt þessum undantekningum, en lögmælt opinber birting ákvörðunar hafi þá þýðingu að almenningi telst vera kunnugt um efni hennar.

Með vísan til þess sem að framan er rekið verði máli þessu vísað frá úrskurðarnefndinni.