Innan við fimmtán prósent telja loftslagsbreytingar ekki staðreynd Kjartan Kjartansson skrifar 26. mars 2026 07:49 Lón hafa myndast við sporða fjölmargra jökla á Íslandi vegna hlýnandi loftslags. Um fjórtán prósent landsmanna telja það ekki gerast af völdum manna. Vísir/Vilhelm Afgerandi meirihluti segist sammála því að loftslagsbreytingar af mannavöldum séu staðreynd í skoðanakönnun en innan við fimmtán prósent eru á öndverðum meiði. Karlar og eldra fólk er líklegra til þess að þekkja ekki staðreyndir málsins en konur og yngra fólk. Skoðanakönnun sem Náttúruverndarsamtök Íslands fengu Maskínu til að gera sýnir að sjötíu prósent lýsa sig sammála því að loftslagsbreytingar af völdum manna sé staðreynd, þar af 47 prósent mjög sammála. Rúm fjórtán prósent segja ósammála staðreyndinni, þar af 6,4 prósent mjög ósammála. Ekki hefur áður verið spurt um málið á vegum samtakanna og því er ekki hægt að bera saman hvernig afstaða til þess hefur breyst. Loftslagsbreytingar sem nú eiga sér stað á jörðinni eru afleiðing stórfelldrar losunar mannkynsins á gróðurhúsalofttegundum, fyrst og fremst með bruna á jarðefnaeldsneyti. Þegar hefur hlýnað um meira en gráðu frá viðmiðunartímabili fyrir iðnbyltingu en hlýnunin gæti náð um þremur gráðum fyrir lok aldarinnar ef ekki verið dregið hratt úr losun. Sterk fylgni við menntunarstig, aldur og kyn Afgerandi meirihluti í öllum aldurshópum telur loftslagsbreytingar staðreynd en hlutfallið lækkar eftir því sem svarendur eldast. Hlutfallið er lægst í aldurshópnum sextíu ára og eldri þar sem það er 59 prósent. Verulegur munur er á afstöðu kynjanna til spurningarinnar en konur eru mun líklegri til þess að viðurkenna staðreyndina en karlar, 78 gegn 62 prósentum. Þá er bein fylgni á milli menntunarstigs svarenda og afstöðu þeirra til spurningarinnar. Tæp 57 prósent þeirra sem eru aðeins með grunnskólapróf telja loftslagsbreytingar af völdum manna staðreynd en tæp 84 prósent háskólamenntaðra. Reykvíkingar eru mest afgerandi um að loftslagsbreytingarnar séu staðreynd en tæp sextíu prósent þeirra sögðu mjög sammála. Aðeins rúm tíu prósent þar sögðust ósammála. Þótt það væri meirihlutaskoðun í öllum landshlutum að breytingarnar væru staðreynd var hlutfallið lægst á Vesturlandi, Vestfjörðum, Suðurlandi og Reykjanesi þar sem um 52 prósent sögðust mjög sammála eða sammála. Meirihluti hjá öllum nema Flokki fólksins og Miðflokknum Meirihluti kjósenda allra stjórnmálaflokka sem voru í framboði fyrir síðustu þingkosningar utan tveggja voru sammála því að loftlagsbreytingar væru staðreynd. Tæp 49 prósent kjósenda Flokks fólksins var þeirrar skoðunar en tæp 35 prósent sögðust í meðallagi sammála. Kjósendur Miðflokksins skáru sig mest úr en aðeins 4,7 prósent þeirra sögðust mjög sammála staðreyndinni. Í heildina sagðist tæpur þriðjungur þeirra sammála. Á móti sögðust fjörutíu prósent miðflokksmanna ósammála, þar af tæp nítján prósent mjög svo. Þá var veikasti meirihlutinn í röðum sjálfstæðismanna. Tæp 53 prósent þeirra sögðust sammála, þar af 26,6 prósent mjög sammála. Rúmur fimmtungur sjálfstæðismanna trúir ekki að loftlagsbreytingar af völdum manna sé staðreynd. Á hinum enda rófsins telja 88,6 prósent kjósenda Samfylkingarinnar loftslagsbreytingar staðreynd og tæp níutíu prósent kjósenda Viðreisnar. Loftslagsmál Vísindi Skoðanakannanir Jarðefnaeldsneyti Mest lesið Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Innlent „Ég læt ekki stilla mér svona upp við vegg“ Innlent Íbúar flúðu undan tónlistarhátíð Bjarkar Innlent Auglýsingar FM95BLÖ kostuðu Sýn tvær milljónir Innlent Þriggja milljarða vatnslögn skemmd: Gæti tekið tvö ár að fá nýja Innlent Rökræddi við rabbínann: „Hann er vanur heimssviðinu og ég er gómur á plani“ Innlent „Ég veit nákvæmlega hvar ég ætla að vera tólfta ágúst 2045“ Innlent Tókst á við umdeilda rabbínann: „Þú ert hættulegur maður“ Innlent Úkraínumenn gáfu Kananum á baukinn Erlent „Þjóðin á rétt á að vita“ Innlent Fleiri fréttir „Við hefðum viljað samráð frekar en samtal“ Bændur í baráttuhug á leið í herferð um landið Flaggskip kólumbíska sjóhersins býður almenningi um borð Enginn marktækur munur á jáurum og neiurum ESB-barátta, hiti meðal kennara og vændisskilti í Suðursveit Forsetahjónin halda til Eistlands Ökumaður á sjúkrahús eftir slys á Fljótsheiði Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Auglýsingar FM95BLÖ kostuðu Sýn tvær milljónir Bændur segja nei Ólafur Þór má rannsaka hlut Jóns Óttars í Samherjamálinu Skipar Eirík og Hildi sem landsréttardómara Landrisi í Öskju er lokið Nú má heita Hugríkur Húrinn og Aelía Rúa Ótímabært að hugsa um áhrif mögulegs verkfalls á sjúkraflug „Ég veit nákvæmlega hvar ég ætla að vera tólfta ágúst 2045“ „Þjóðin á rétt á að vita“ Þriggja milljarða vatnslögn skemmd: Gæti tekið tvö ár að fá nýja „Í þessu máli þá sat viðkomandi ekki skemur í fangelsi vegna lagabreytingarinnar“ „Bjór var drukkinn á Íslandi áður en Alþingi leyfði það“ Best að vera ekki með stórar yfirlýsingar Dómari kannar aðbúnað barna í vist á einkaheimilum Dómsmálaráðherra svarar gagnrýni á reynslulausn Uppsögn kjarasamninga geti verið óhjákvæmileg Rafmagnslaust í Mosfellsdal Vara við vasaþjófum á Norðurlandi eystra Rökræddi við rabbínann: „Hann er vanur heimssviðinu og ég er gómur á plani“ Magnús Már nýr framkvæmdastjóri Áss „Ég læt ekki stilla mér svona upp við vegg“ Tilkynnt um alblóðugan mann á gangi í miðborginni Sjá meira
Skoðanakönnun sem Náttúruverndarsamtök Íslands fengu Maskínu til að gera sýnir að sjötíu prósent lýsa sig sammála því að loftslagsbreytingar af völdum manna sé staðreynd, þar af 47 prósent mjög sammála. Rúm fjórtán prósent segja ósammála staðreyndinni, þar af 6,4 prósent mjög ósammála. Ekki hefur áður verið spurt um málið á vegum samtakanna og því er ekki hægt að bera saman hvernig afstaða til þess hefur breyst. Loftslagsbreytingar sem nú eiga sér stað á jörðinni eru afleiðing stórfelldrar losunar mannkynsins á gróðurhúsalofttegundum, fyrst og fremst með bruna á jarðefnaeldsneyti. Þegar hefur hlýnað um meira en gráðu frá viðmiðunartímabili fyrir iðnbyltingu en hlýnunin gæti náð um þremur gráðum fyrir lok aldarinnar ef ekki verið dregið hratt úr losun. Sterk fylgni við menntunarstig, aldur og kyn Afgerandi meirihluti í öllum aldurshópum telur loftslagsbreytingar staðreynd en hlutfallið lækkar eftir því sem svarendur eldast. Hlutfallið er lægst í aldurshópnum sextíu ára og eldri þar sem það er 59 prósent. Verulegur munur er á afstöðu kynjanna til spurningarinnar en konur eru mun líklegri til þess að viðurkenna staðreyndina en karlar, 78 gegn 62 prósentum. Þá er bein fylgni á milli menntunarstigs svarenda og afstöðu þeirra til spurningarinnar. Tæp 57 prósent þeirra sem eru aðeins með grunnskólapróf telja loftslagsbreytingar af völdum manna staðreynd en tæp 84 prósent háskólamenntaðra. Reykvíkingar eru mest afgerandi um að loftslagsbreytingarnar séu staðreynd en tæp sextíu prósent þeirra sögðu mjög sammála. Aðeins rúm tíu prósent þar sögðust ósammála. Þótt það væri meirihlutaskoðun í öllum landshlutum að breytingarnar væru staðreynd var hlutfallið lægst á Vesturlandi, Vestfjörðum, Suðurlandi og Reykjanesi þar sem um 52 prósent sögðust mjög sammála eða sammála. Meirihluti hjá öllum nema Flokki fólksins og Miðflokknum Meirihluti kjósenda allra stjórnmálaflokka sem voru í framboði fyrir síðustu þingkosningar utan tveggja voru sammála því að loftlagsbreytingar væru staðreynd. Tæp 49 prósent kjósenda Flokks fólksins var þeirrar skoðunar en tæp 35 prósent sögðust í meðallagi sammála. Kjósendur Miðflokksins skáru sig mest úr en aðeins 4,7 prósent þeirra sögðust mjög sammála staðreyndinni. Í heildina sagðist tæpur þriðjungur þeirra sammála. Á móti sögðust fjörutíu prósent miðflokksmanna ósammála, þar af tæp nítján prósent mjög svo. Þá var veikasti meirihlutinn í röðum sjálfstæðismanna. Tæp 53 prósent þeirra sögðust sammála, þar af 26,6 prósent mjög sammála. Rúmur fimmtungur sjálfstæðismanna trúir ekki að loftlagsbreytingar af völdum manna sé staðreynd. Á hinum enda rófsins telja 88,6 prósent kjósenda Samfylkingarinnar loftslagsbreytingar staðreynd og tæp níutíu prósent kjósenda Viðreisnar.
Loftslagsmál Vísindi Skoðanakannanir Jarðefnaeldsneyti Mest lesið Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Innlent „Ég læt ekki stilla mér svona upp við vegg“ Innlent Íbúar flúðu undan tónlistarhátíð Bjarkar Innlent Auglýsingar FM95BLÖ kostuðu Sýn tvær milljónir Innlent Þriggja milljarða vatnslögn skemmd: Gæti tekið tvö ár að fá nýja Innlent Rökræddi við rabbínann: „Hann er vanur heimssviðinu og ég er gómur á plani“ Innlent „Ég veit nákvæmlega hvar ég ætla að vera tólfta ágúst 2045“ Innlent Tókst á við umdeilda rabbínann: „Þú ert hættulegur maður“ Innlent Úkraínumenn gáfu Kananum á baukinn Erlent „Þjóðin á rétt á að vita“ Innlent Fleiri fréttir „Við hefðum viljað samráð frekar en samtal“ Bændur í baráttuhug á leið í herferð um landið Flaggskip kólumbíska sjóhersins býður almenningi um borð Enginn marktækur munur á jáurum og neiurum ESB-barátta, hiti meðal kennara og vændisskilti í Suðursveit Forsetahjónin halda til Eistlands Ökumaður á sjúkrahús eftir slys á Fljótsheiði Sögusagnir farið af stað þegar hann sást á fundinum Auglýsingar FM95BLÖ kostuðu Sýn tvær milljónir Bændur segja nei Ólafur Þór má rannsaka hlut Jóns Óttars í Samherjamálinu Skipar Eirík og Hildi sem landsréttardómara Landrisi í Öskju er lokið Nú má heita Hugríkur Húrinn og Aelía Rúa Ótímabært að hugsa um áhrif mögulegs verkfalls á sjúkraflug „Ég veit nákvæmlega hvar ég ætla að vera tólfta ágúst 2045“ „Þjóðin á rétt á að vita“ Þriggja milljarða vatnslögn skemmd: Gæti tekið tvö ár að fá nýja „Í þessu máli þá sat viðkomandi ekki skemur í fangelsi vegna lagabreytingarinnar“ „Bjór var drukkinn á Íslandi áður en Alþingi leyfði það“ Best að vera ekki með stórar yfirlýsingar Dómari kannar aðbúnað barna í vist á einkaheimilum Dómsmálaráðherra svarar gagnrýni á reynslulausn Uppsögn kjarasamninga geti verið óhjákvæmileg Rafmagnslaust í Mosfellsdal Vara við vasaþjófum á Norðurlandi eystra Rökræddi við rabbínann: „Hann er vanur heimssviðinu og ég er gómur á plani“ Magnús Már nýr framkvæmdastjóri Áss „Ég læt ekki stilla mér svona upp við vegg“ Tilkynnt um alblóðugan mann á gangi í miðborginni Sjá meira