Hvað ég skildi um Ís­land þegar ég hætti að bera það saman við Napólí

Ég man enn fyrstu dagana mína á Íslandi.

Allt virtist svo óvenju hljótt. Ekki bara rólegt, heldur djúpt hljótt.

Ég kom frá Napólí, borg þar sem lífið heyrist áður en það sést. Þar eru raddirnar háværar, hreyfingin stöðug og fólk talar saman alls staðar, oft jafnvel við ókunnuga. Þegar ég kom til Íslands byrjaði ég ósjálfrátt að bera saman.

Af hverju talar enginn?

Af hverju eru allir svona rólegir?

Af hverju heldur fólk svona mikilli fjarlægð?

Í fyrstu leit ég á þetta sem skort. Eins og eitthvað vantaði.

Með tímanum fór ég þó að skilja að þetta snerist ekki um það sem vantaði, heldur um það sem ég var ekki enn farinn að sjá.

Ég vann um tíma sem lífvörður í Laugardalslaug. Þar kynntist ég daglegu lífi á annan hátt en ég hafði áður upplifað. Eldri gestirnir komu reglulega, settust í heitu pottana og töluðu saman á rólegan hátt. Sumir fóru að tala við mig og sögðu mér sögur.

Þeir töluðu um huldufólk, um staði sem ber að virða og um hluti sem ekki er alltaf hægt að útskýra með rökum. Það sem vakti athygli mína var ekki aðeins efnið sjálft, heldur hvernig það var sagt. Án tilþrifa, án þess að þurfa að sannfæra neinn. Þetta var einfaldlega hluti af þeirra veruleika.

Þessar samræður höfðu áhrif á mig. Þær vöktu ímyndunaraflið og urðu síðar hluti af því sem hvatti mig til að skrifa sögur og bækur. Þannig varð til ákveðin tenging milli þess sem ég kom með frá Napólí og þess sem ég var að læra hér.

Ef sundlaugin kenndi mér að hlusta, þá kenndi eldhúsið mér að tengjast.

Ég byrjaði að deila napólískum uppskriftum. Einföldum réttum sem byggja á fáum hráefnum og jafnvægi í bragði. Ég sá að í gegnum mat var hægt að skapa tengingu án margra orða. Fólk smakkaði, spurði og deildi sinni reynslu. Þetta varð að samtali, þó það væri ekki alltaf hávært.

Árið 2020 fékk ég bréf þar sem mér var veittur íslenskur ríkisborgararéttur. Það var mikilvæg stund fyrir mig. Ekki aðeins vegna formsins, heldur vegna alls þess sem lá að baki.

Frá árinu 2001 hafði ég byggt upp líf hér á landi. Ég hafði tekið erfiðar ákvarðanir, upplifað einsemd og þurft að læra nýtt tungumál og nýjan veruleika. Stundum mætti ég líka lokuðum dyrum. En ég leit aldrei á það sem höfnun, heldur sem hluta af ferlinu.

Ég held að þegar maður velur sér nýtt land þurfi maður að gefa sér tíma. Aðlögun snýst ekki um að breyta því sem maður er, heldur um að læra að skilja og virða það sem maður mætir.

Skrifin hjálpuðu mér í þessu ferli. Þau gerðu mér kleift að halda í uppruna minn og á sama tíma skapa rými fyrir nýja reynslu. Með tímanum varð til brú milli tveggja menningarheima.

Ég hef oft hugsað um það hvað hefði gerst ef ég hefði haldið áfram að bera allt saman. Kannski hefði ég aldrei náð að sjá það sem Ísland gaf mér. Kannski hefði ég alltaf verið á milli, án þess að tilheyra neinum stað í raun.

Í dag lít ég ekki lengur á Ísland og Napólí sem andstæður. Þetta eru tveir ólíkir veruleikar sem hafa mótað mig á sinn hátt.

Napólí kenndi mér nálægð, hlýju og tjáningu.

Ísland kenndi mér ró, virðingu fyrir rými og að hlusta.

Það sem breyttist var ekki landið, heldur mín afstaða. Þegar ég hætti að bera saman fór ég að sjá það sem áður fór fram hjá mér.

Í samfélagi þar sem sífellt fleiri flytja milli landa og reyna að finna sinn stað tel ég að þessi reynsla eigi við um fleiri en mig. Hún minnir á að aðlögun snýst ekki um að velja á milli tveggja heima, heldur um að læra að lifa með báðum.

Í dag lít ég á Ísland sem mitt heimili. Ekki vegna þess að ég fæddist hér, heldur vegna þess að ég hef með tímanum lært að skilja það og finna minn stað innan þess.

Og kannski er það einmitt það sem skiptir mestu máli.

Ekki hvar við byrjum, heldur hvar við lærum að tilheyra.

Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi.