Fram­kvæmda­stjóri Fjölmiðlanefndar lagði ríkið endan­lega

Í dómi Hæstaréttar þess efnis, sem kveðinn var upp klukkan 14, segir að Elfa Ýr hafi höfðað mál gegn ríkinu og krafist viðurkenningar á rétti sínum til rökstuðnings fyrir ákvörðun fjármála- og efnahagsráðherra um laun hennar og til aðgangs að skriflegum gögnum sem ákvörðunina vörðuðu. 

Héraðsdómur Reykjavíkur komst að þeirri niðurstöðu árið 2023 að ráðherra bæri að afhenda rökstuðninginn en Landsréttur sneri þeim dómi fyrir rétt rúmu ári.

Í dómi Hæstaréttar segir að ákvörðun ráðherra hafi verið tekin á grundvelli laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, sem kveði á um að ráðherra taki ákvörðun um laun forstöðumanna ríkisstofnana í samræmi við grunnmat starfanna. 

Stjórnvaldsákvörðun eða almenn fyrirmæli?

Ágreiningur aðila hafi lotið að því hvort ákvörðunin teldist stjórnvaldsákvörðun í skilningi stjórnsýslulaga eða almenn stjórnvaldsfyrirmæli. Hæstiréttur vísaði til þess að þótt viðmið að baki grunnmati hefðu að geyma nokkur einkenni almennra stjórnvaldsfyrirmæla væri orðalag laganna ekki einhlítt. Í tilteknu ákvæði laganna kæmi fram að ákvörðun samkvæmt því yrði ekki skotið til annars stjórnvalds. Um það væri gefin sú skýring í lögskýringargögnum að reglan væri með þessum hætti sökum þess að um væri að ræða endanlega ákvörðun á stjórnsýslustigi. 

Fallist var á með Elfu Ýri að slíkt ákvæði væri óþarft og í andstöðu við annað í lögunum væri ákvörðun um laun forstöðumanns samkvæmt því almenn stjórnvaldsfyrirmæli en ekki stjórnvaldsákvörðun. 

Á hagsmuni af því að njóta aðildar

Þá kom fram í dómi Hæstaréttar að réttur embættismanns sem gegndi starfi forstöðumanns til launa fyrir störf sín væri reistur á lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins og ákvörðun um laun hans beindist því að lögbundnum réttindum þess einstaklings sem gegndi starfinu hverju sinni. Ætti hann því hagsmuni af því að eiga aðild samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga að ákvörðun um þau réttindi og skyldur sem lytu að launakjörum hans. Slíkri aðild þyrfti að fylgja réttur viðkomandi til aðgangs að gögnum um ákvörðunina og til að koma að athugasemdum áður en rökstudd ákvörðun um hagsmuni hans yrði tekin. 

Því var fallist á að ákvörðun fjármála- og efnahagsráðherra væri stjórnvaldsákvörðun og viðurkenndur réttur Elfu Ýrar til rökstuðnings um þá ákvörðun og aðgang að skriflegum gögnum sem hana vörðuðu.