Ekkert plan: Mun gervigreindin borga tekju­skatt?

Stjórnvöld séu í raun ekki með neitt plan til að mæta henni með fullnægjandi hætti. Enda erfitt að vera með plan sem dugar til.

Þetta sé staðan víðast hvar í heiminum.

Og þó: Sums staðar sé umræðan lengra komin.

Hér hefur svo mikill tími farið í að ræða hvort þessi tækni kunni íslensku, sem skiptir okkur miklu máli. 

En á meðan hafa önnur mikilvæg mál tengd gervigreindinni varla komist að.“

Til dæmis um áhrif gervigreindar á vinnumarkað og hagvöxt.

Eða breytingar á skattkerfinu.

Þá sé nokkuð fyrirséð að við sem neytendur verðum öll komin með stafræna agenta, eða erindreka eins og sumir kalla þá. En við munum tala um sem agenta hér.

Þessir agentar munu fljótlega sjá um ýmis verkefni fyrir okkur.

„Til dæmis það að vakta hvort við séum alltaf með hagstæðustu tryggingasamningana eða sjá um að endurfjármagna lánin okkar.“

Í gær og í dag fjallar Atvinnulífið um tækifæri og hættur tengdar gervigreindinni.

Mun gervigreindin borga tekjuskatt?

Brynjólfur telur stærstu áskorunina í dag vera tímann.

„Þessi þróun er einfaldlega of hröð fyrir stofnanir samfélagsins. Enda þekkt að stjórnsýslan og stofnanir virðast oft vinna á öðrum tímaskala en til dæmis atvinnulífið.“

Nú sé staðan hins vegar sú að kapphlaupið við tímann sé hafið.

„Það er enginn í heiminum kominn með raunverulegt skýrt plan um hvernig eigi að takast á við þær samfélagsbreytingar sem tæknin muni valda. Þó hafa verið stofnaðar sérstakar AI-stofnanir víða í kringum gervigreind og umræðan er farin að þroskast hratt,“ segir Brynjólfur og bætir við:

„Í Evrópu hefur til dæmis verið umræða um það hvernig gervigreind gæti haft áhrif á hagvöxt, vinnuaflsskort, varnarmál, innviði og vinnumarkað.“

Brynjólfur segir tæknina komna til að vera: Gervigreindin hafi þegar skapað virði og því sé óraunhæft að stöðva þá þróun sem þegar er farin að sýna sig.

„Nú eru líka stórveldi heimsins eins og Bandaríkin og Kína í kapphlaupi um yfirburði á þessu sviði og því mun þróunin halda áfram á mjög miklum hraða.“

Þetta þýði að innan fárra ára þurfi jafnvel að endurhugsa og endurskapa mörg samfélagskerfi.

Þau munu einfaldlega breytast til framtíðar.

Um þessi mál þurfi Ísland að fara að hugsa.

Brynjólfur nefnir skattkerfið sem dæmi.

„Skattkerfið byggir að stórum hluta á tekjuskatti. En ef færri og færri vinna hefðbundin störf og þiggja fyrir laun, eins og sumir gervigreindarforkólfar hafa spáð, þarf að finna nýjar leiðir. Þetta gerist ekki á einni nóttu en umræðan er nauðsynleg.“

Og hafin víða.

Forstjórar stærstu AI-fyrirtækjanna eru til dæmis þegar farnir að tala um borgaralaun vegna þess að þeir sjá fyrir sér að tæknin muni taka svo mörg störf. 

Þá eru sumir með hugmyndir um aukna skattlagningu fjármagns en aðrir hafa velt fyrir sér hvort skattleggja eigi agentana sjálfa.“

Þurfum að læra að stjórna

Brynjólfur telur ekki að stærsta breytingin í atvinnulífinu muni felast í því að störf hverfi alveg, heldur frekar að þau breytist verulega.

„Við erum farin að fela þessari tækni verkefni sem við leystum áður sjálf í tölvum.“

Mörgum hafi þó komið á óvart að sá hópur sem er fyrst að finna fyrir verulegum áhrifum á sín störf eru forritarar.

„Í fyrstu fannst fólki gervigreindin bara vera eitthvað krúttlegt fyrirbæri. Sem fólk var að nota til að semja fyrir sig texta og ljóð, búa til myndir eða sem uppflettitól. Nú er staðan hins vegar þannig að gervigreindin er byrjuð að leysa mjög flókin og tímafrek verkefni og að taka þátt í raunverulegri ákvarðanatöku,“ segir Brynjólfur og bætir við:

„Forritarar eru í raun sá hópur sem er að sýna sig nú sem kanarífuglinn í kolanáminu. Því þessi tækni hefur nú þegar haft mjög mikil áhrif á þeirra störf.“

Fleiri hópar séu þó farnir að ókyrrast.

„Það er eðlilegt að fólk sé byrjað að velta fyrir sér hversu öruggt það er í starfi og hvað það þurfi að gera til að halda áfram að skapa virði.“

Brynjólfur mælir með því að fólk nýti kraftana sína ekki í að berjast gegn tækninni, heldur frekar að skoða hvernig það getur nýtt mannlegu eiginleikana betur.

„Ef þú skrifaðir áður skýrslu á þremur vikum geturðu kannski skrifað hana á einni viku með hjálp gervigreindar og notað hinar tvær vikurnar í að tala við fólk, kynna efnið og fylgja málum eftir.“

Þannig telur hann að mannlegu samskiptin séu í raun það sem eigi eftir að verða verðmætari eftir því sem sjálfvirknin eykst.

Þá þurfi allir að læra ákveðna verkstjórn.

„Við verðum öll komin með eigin gervigreindar-agenta innan skamms sem þýðir að við þurfum öll að læra að gefa fyrirmæli eins og við séum með aðstoðarmenn eða undirmenn.“

Fæstir hafi hins vegar reynslu af því að stjórna aðstoðarmönnum. Þetta sé því líka ný tegund af færni sem fólk þurfi að tileinka sér.

Með þúsund doktorsgráður

Brynjólfur segir að nú sé tími fyrir alla að fikta og leika sér.

„Ég er oft að leika mér með gervigreindina. Fæ hana til að gera eitthvað fyrir mig í einkalífinu eða tengt áhugamálum mínum. Að leika mér er sú aðferð sem hefur gagnast mér best til að læra á gervigreindina,“ segir Brynjólfur og bætir við:

„Oft er það því þannig að á fyrirlestrum og námskeiðum með starfsfólki hvet ég fólk til að leika sér: Skipulagðu ferðalag, láttu gervigreindina hjálpa þér með eitthvað sem þú hefur áhuga á. Maður lærir oft best með því að leika sér.“

Þetta leiði oftar en ekki til hugmynda um hvernig gervigreindin getur nýst í starfi.

„Við eigum eftir að sjá gervigreind hafa mikil áhrif á vinnuferla, ákvarðanatöku og skipulag samfélagsins.“

Að hans mati séu tækifærin gífurleg til framtíðar. Gervigreindin muni til dæmis hafa mikil og jákvæð áhrif á heilbrigðiskerfi og menntun.

„Eftir einhver ár er ekki ólíklegt að þú fáir sjúkdómsgreiningu og meðferðarúrræði í gegnum sjálfvirkar heilsugræjur. Sem þýðir að gervigreindin mun valdefla fólk, hjálpa því að hugsa betur um sjálft sig og taka upplýstari ákvarðanir í daglegu lífi.“

Mikilvægt sé að taka umræðuna og reyna að átta okkur á því sem fyrst, hvaða sýn við höfum eða plan um hvernig við eigum að bregðast við þessari nýju tækni.

Betra sé að horfa til þess hvernig hún nýtist okkur frekar en að berjast gegn henni.

„Sumir fara í vörn og verða uppteknir af því að benda á hversu vitlaus gervigreindin getur verið, hún geri oft mistök. Þetta er að vissu leyti mjög skiljanlegt og mannlegt, það er óvissa um það hvað fram undan er,“ segir Brynjólfur en bætir við:

En málið er að gervigreindin er líka fljót að læra. 

Fyrir stuttu virkaði hún eins og aðstoðarmaðurinn þinn sem var nýútskrifaður stúdent. 

Í dag virkar hún eins og aðstoðarmaður með þúsund doktorsgráður.“