Kennarar tæta í sig greiningu Við­skipta­ráðs

Útttekt Viðskiptaráðs birtist í gær en skýrsla ráðuneytisins í síðustu viku líkt og Vísir greindi frá. Ráðið tekur meðal annars saman upp úr skýrslunni skýringarmynd sem sýnir hlutfall þeirra nemenda sem luku framhaldsskóla þremur árum eftir grunnskólagöngu. Efstur er Smáraskóli samkvæmt þeirri mælingu, 96 prósent nemenda útskrifast úr framhaldsskóla þremur árum eftir grunnskólagöngu en Fellaskóli neðstur með 25 prósent hlutfall nemenda.

Foreldrar í Setbergi þurfi ekki að selja hús sín strax

Rýni Viðskiptaráðs á skýrslu ráðuneytisins hefur vakið mikla athygli og hafa kennarar stokkið fram á ritvöllinn vegna hennar. Ragnar Þór Pétursson fyrrverandi formaður Kennarasambands Íslands segir Viðskiptaráð stíga feilspor.

„Á ég að segja ykkur hver er munurinn á Smáraskóla og Setbergsskóla? Þá þarf smá skýringu: Aðeins hluti nemenda útskrifast á nákvæmlega þremur árum. Það er líklegast í bekkjarkerfi, ólíklegra í áfangakerfi og ólíklegast í iðnnámi. Hægt væri að búa til röð út frá námstíma og hún segði nákvæmlega ekkert um skólana annað en að nemendur fara (eðlilega) í alls konar nám eftir grunnskóla. Það skýrir hluta af þessu þrátt fyrir að Viðskiptaráð gangi út frá því að námsval í öllum hverfum sé eins (sem öll sem eitthvað vita sjá strax að er þvæla).“

Smárahverfi og Setberg séu ekki svo ólík hverfi og segir Ragnar ekki flókið hvers vegna annar skóli lúri við botninn á mynd Viðskiptaráðs en hinn slái öll met. Árgangurinn sem um ræðir í Smáraskóla hafi verið óvenjulítill, 25 nemendur í stað 49 árið árið en óvenjustór í Setbergsskóla, 44 nemendur í stað 26 líkt og árið áður.

„Þar sem raunveruleikinn virkar þannig að algengt er að nemendur taki eina eða tvær aukaannir í framhaldsskóla voru hlutfallslega margir að útskrifast með litla hópnum í Smáraskóla og fáir með hópnum úr Setbergsskóla. Víkurskóli og Álftamýrarskóli áttu aldrei séns. Árgangarnir sem eru undir þar voru þeir einu í úrtakinu (68/0 og 30/0). Foreldrar í Setberginu þurfa ekki að setja húsin á sölu alveg strax. Ef þessi tafla er leiðrétt fyrir námsvali og misstórum árgöngum situr ekkert eftir. Og ekki í fyrsta sinn sem eitthvað svona hnoð er birt. Það eru nefnilega ekki bara börnin sem skortir talna- og lesskilning.“

Spyr hver hafi kennt Viðskiptaráði að rýna í gögn og tölur

Einn reynslumesti kennari landsins og fyrrverandi landsliðskona í handbolta Ragnheiður Stephensen sem kennir við Garðaskóla fer hörðum orðum um útttekt Viðskiptaráðs í aðsendri grein á Vísi, undir yfirskriftinni: „Hver kenndi Við­skipta­ráði að rýna í gögn og tölur?“

Hún gerir mynd Viðskiptaráðs þar sem sjá má hlutfall útskrifaðra framhaldsskólanema eftir grunnskólum sérstaklega að umtalsefni. Hún segir myndina hafa flogið um vefinn sem heilagan sannleik en fæstir átti sig á að myndin byggi á meingölluðum tölum.

„Fyrir neðan myndina er texti sem m.a.s. er rangur. En þar stendur að gögnin nái yfir nemendur sem luku grunnskóla á árunum 2016-2024, en líklega á það að vera 2016-2021. Það stendur nefnilega að útskriftatölur nemenda úr framhaldsskóla árið 2024 séu bornar saman við útskriftartölur grunnskólanna 2021 svo líklega er ekki verið að skoða nemendur eftir það. Þannig er svo fengin sú prósenta sem kemur fram á myndinni. Það er sem sagt verið að skoða allan úrskriftarárganginn úr framhaldsskólum árið 2024 óháð því hvað þeir nemendur voru lengi í framhaldsskóla og finna út úr hvaða grunnskólum þeir komu og bera það svo saman við útskriftarárganginn úr þeim skólum árið 2021.“

Ragnheiður segir þessa aðferðafræði ekki standast skoðun. Hún gefi sér að átt hafi verið við nemendur sem luku grunnskóla á árunum 2016 til 2021. Það þýði að þetta séu sex útskriftarár úr grunnskóla, nemendur sem voru að útskrifast úr framhaldsskóla 2024 hafi verið á aldursbilinu 19 til 25 ára á árinu sem þeir útskrifist.

„Það er stærðfræðilega kolrangt að setja þetta fram með þessum hætti. Þú tekur ekki hluta settan saman úr nemendum sem eru að útskrifast á mismunandi árum úr grunnskóla og reiknar það sem hluta af einum ákveðnum útskriftarárgangi og segir að þar með sé búið að reikna hlutfall af þeim árgangi. Það er einfaldlega rangt. Nemendur fá D í einkunn fyrir svona vinnubrögð í stærðfræði, eða á ég frekar á segja 2,0 svo allir skilji.“

Þannig gætu nemendur í Smáraskóla, sem sé með hlutfallið 96 prósent í rýni Viðskiptaráðs, hafa útskrifast á fjórum, fimm og jafnvel sex árum. Samanlagður fjöldi þeirra hafi visslega verið 96 prósent af þeim fjölda sem útskrifaðist 2021 þó enginn hafi mögulega tilheyrt þeim hópi.

„Hversu klikkað er það?“ spyr Ragnheiður. „Eins ef við tökum þann skóla sem fékk lægstu prósentuna, 25% (Fellaskóla) þá er heldur ekkert hægt að fullyrða um þær tölur. Ef nemendafjöldi skólans er um 360 í 1.-10. bekk eins og gervigreindin segir þá má áætla að það séu u.þ.b. 36 nemendur að útskrifast á hverju ári. Þetta er afar lítið þýði og því ekki hægt að alhæfa eitthvað um það út frá einni mælingu sem þar að auki er meingölluð. Það þarf litlar breytur til að skekkja niðurstöður. Óvenju hátt hlutfall nemenda sem taka skólann á fjórum árum sem útskrifuðust 2021 og óvenju hátt hlutfall sem tók skólann á þremur árum sem útskrifuðust 2020 getur t.d. haft mikil áhrif í svona litlu þýði. Það er munur á milli árganga og ef sömu tölur væru teknar saman 1-2 árum seinna þá gætu tölurnar verið allt aðrar án þess að önnur breyting hafi átt sér stað í skólanum.“

Þurfi að tala um það sem máli skipti

Ragnheiður segir að aðalmálið sé að rannsóknarspurningin sé röng. Ef skoða eigi hversu margir nemendur útskrifast á þremur árum þurfi að taka eingöngu þá sem útskrifuðust úr grunnskóla 2021 og skoða hvað margir af þeim en ekki aðrir hafi náð að útskrifast 2024, á þremur árum.

„En útskrifast sem hvað? Það sem enginn spáir í er að það er aðeins verið að tala um útskrift frá bóknámsbraut í þessum meingölluðu gögnum. Hér er ekki verið að skoða þá sem útskrifast með sveinspróf af hinum ýmsu brautum Tækniskólans t.d. Það er eins og iðnnám skipti ekki máli. Hvar værum við ef allir færu aðeins í bóknám? Við þurfum iðnaðarmenn, sjúkraliða, hárgreiðslufólk, hljóðmenn og allar þessar nauðsynlegu stéttir. Allt nám er mikilvægt.“

Í niðurlagi greinar sinnar segist Ragnheiður vilja að fólk fari að tala um það sem máli skiptir, hlusta og framkvæma. Kennarar þurfi almennileg námsgögn og að samfella sé á milli skólastiga, hæfniviðmið séu allt of opin. Ragnheiður bendir auk þess á að efla þurfi kennaramenntun og ná samfélagslegri sátt um það að nám barna skipti máli og sé hluti af fjölskyldulífi.

„Virðing fyrir námi barna hefur því miður farið þverrandi síðustu áratugi í samfélaginu sem er grafalvarlegt. Of stór hópur fólks og fyrirtækja lítur á skóla sem stað sem börn eru geymd á meðan foreldrarnir vinna, frekar en stað þar sem börn stunda mikilvægt nám. Nám barna er orðið eitthvað sem gerist jafn vel pínu að sjálfu sér og helst án þess að það sé mjög tímafrekt eða erfitt. Við þurfum að gera betur og við getum það en þá verðum við að hætta á þessari vegferð sem við erum á í umræðunni og fara að ræða réttu hlutina.“