Leita svara við aldargamalli ráðgátu sólarinnar Birgir Olgeirsson skrifar 11. ágúst 2026 18:32 Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins. Lýður Vísindamenn á vegum geimvísindastofnunar Bandaríkjanna, NASA, eru staddir hér á landi til að nýta almyrkvann á morgun með það að markmiði að rannsaka hvers vegna ysti lofthjúpur sólarinnar er margfalt heitari en yfirborð hennar. Fjórar myndavélar um borð í rannsóknarþotu NASA munu mynda kórónu sólarinnar úr fimmtán kílómetra hæð. Myndavélarnar í nefi WB-57-þotunnar taka minnst 20 myndir á sekúndu, í sýnilegu og innrauðu ljósi. Í fimmtíu þúsund feta hæð verða þær fyrir ofan skýin og megnið af lofthjúpnum sem annars getur truflað mælingarnar. Frá jörðu verður lengst hægt að fylgjast með almyrkvanum í tvær mínútur og átján sekúndur. Með því að fljúga með skugga tunglsins lengir þotan þann tíma um rúmar 40 sekúndur, í tæpar þrjár mínútur samtals. Hvers vegna? Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins, segir almyrkva veita einstakt tækifæri til að skoða kórónuna. Ráðgátan sem Caspi vill rannsaka uppgötvaðist fyrir um hundrað árum. „Kórónan nær milljónum gráða á Celsíus og við skiljum enn ekki nákvæmlega hvernig orkan berst innan úr sólinni og út í kórónuna til að hita hana svona mikið.“ Til samanburðar er yfirborð sólarinnar um 5.500 gráðu heitt. Caspi segir mælingarnar geta sýnt hvernig orka ferðast um flókið segulsvið sólarinnar og hvernig plasma, eða jónað gas, verkar á það. Sama eðlisfræði komi við sögu í segulsviði jarðar, öðrum sólkerfum og jafnvel í kringum svarthol og nifteindastjörnur. „Við getum lært meira um það sem gerist um allan alheiminn með því að rannsaka stjörnuna sem er hér rétt hjá okkur.“ Örsprengingar eða bylgjur Tvær meginkenningar eru uppi um hvernig kórónan hitnar. „Önnur snýst um svonefnda nanóblossa, litlar sprengingar sem verða stöðugt og losa orku. Hin snýst um bylgjur sem ferðast um segulsvið sólarinnar, leysast þar upp og hita kórónuna.“ Caspi líkir bylgjukenningunni við örbylgjuofn. „Bylgjurnar skila orku inn í matinn og hita hann. Við teljum að eitthvað svipað kunni að gerast í segulsviði sólarinnar.“ Með myndunum úr þotunni vonast vísindamenn til að sjá hvor kenningin er ríkjandi í mismunandi hlutum kórónunnar og komast nær því að skilja hvernig orkan flyst. Caspi segist vona að ráðgátan verði að minnsta kosti að hluta leyst á okkar æviskeiði. Vísindin hafi þó þann eiginleika að hvert svar veki nýjar spurningar. „Ef við leystum allar ráðgátur alheimsins væri hann mjög leiðinlegur staður. En ég vona að við fáum mun meiri upplýsingar til að skilja hvernig sólin virkar og hvernig hún hefur áhrif á okkur hér á jörðinni.“ Almyrkvi 12. ágúst 2026 Bandaríkin Sólin Geimurinn Mest lesið Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Innlent Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Innlent Ekki 270 ferkílómetrar heldur 26 Erlent Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Innlent „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Innlent Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Innlent Áfram stelpur verða að félagasamtökum: Margir gerendur um hvern og einn þolanda Innlent Skuld fyrri eiganda stöðvi ekki skoðun bíls Innlent Ætluðu að vinna skemmdarverk í Danmörku Erlent Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Innlent Fleiri fréttir Loka fyrir umferð vegna bilunar í umferðarljósum Ljúfsárt að opna loks nýtt og stærra Kvennaathvarf Annar vinningur hættir að safnast upp í Vikinglottó Sérstakt viðbragð á Ljósanótt vegna unglingadrykkju Hámark bílastæða við nýbyggingar falli niður Óvirk umferðarljós valda töfum Skuld fyrri eiganda stöðvi ekki skoðun bíls Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Pallborðið: Línurnar lagðar fyrir spennandi þing Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Þorgerður kallaði Rússa á teppið og auknar heimildir lögreglu Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Áfram stelpur verða að félagasamtökum: Margir gerendur um hvern og einn þolanda „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Víðáttumikil lægð fyrir sunnan land Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Eldur í þaki Rimaskóla í nótt Þjófnaður í þremur verslunum Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Bændum brugðið og skoði frekari öryggisbúnað Segir skattahækkun á baðlón bíta fastast á landsbyggðinni Rúmur helmingur flugmannanna hafi sofnað við störf Svona voru aðstæður við svínabú Stjörnugríss Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Sonur þingmannsins í áframhaldandi gæsluvarðhald Rúvarar verði einir eftir í Efstaleitinu Stefnan tengist ekki þjóðaratkvæðagreiðslu Talsvert tjón og týndar tennur Eigendur Santé neita sök Samfélagið syrgir ungmennin sem létust Sjá meira
Myndavélarnar í nefi WB-57-þotunnar taka minnst 20 myndir á sekúndu, í sýnilegu og innrauðu ljósi. Í fimmtíu þúsund feta hæð verða þær fyrir ofan skýin og megnið af lofthjúpnum sem annars getur truflað mælingarnar. Frá jörðu verður lengst hægt að fylgjast með almyrkvanum í tvær mínútur og átján sekúndur. Með því að fljúga með skugga tunglsins lengir þotan þann tíma um rúmar 40 sekúndur, í tæpar þrjár mínútur samtals. Hvers vegna? Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins, segir almyrkva veita einstakt tækifæri til að skoða kórónuna. Ráðgátan sem Caspi vill rannsaka uppgötvaðist fyrir um hundrað árum. „Kórónan nær milljónum gráða á Celsíus og við skiljum enn ekki nákvæmlega hvernig orkan berst innan úr sólinni og út í kórónuna til að hita hana svona mikið.“ Til samanburðar er yfirborð sólarinnar um 5.500 gráðu heitt. Caspi segir mælingarnar geta sýnt hvernig orka ferðast um flókið segulsvið sólarinnar og hvernig plasma, eða jónað gas, verkar á það. Sama eðlisfræði komi við sögu í segulsviði jarðar, öðrum sólkerfum og jafnvel í kringum svarthol og nifteindastjörnur. „Við getum lært meira um það sem gerist um allan alheiminn með því að rannsaka stjörnuna sem er hér rétt hjá okkur.“ Örsprengingar eða bylgjur Tvær meginkenningar eru uppi um hvernig kórónan hitnar. „Önnur snýst um svonefnda nanóblossa, litlar sprengingar sem verða stöðugt og losa orku. Hin snýst um bylgjur sem ferðast um segulsvið sólarinnar, leysast þar upp og hita kórónuna.“ Caspi líkir bylgjukenningunni við örbylgjuofn. „Bylgjurnar skila orku inn í matinn og hita hann. Við teljum að eitthvað svipað kunni að gerast í segulsviði sólarinnar.“ Með myndunum úr þotunni vonast vísindamenn til að sjá hvor kenningin er ríkjandi í mismunandi hlutum kórónunnar og komast nær því að skilja hvernig orkan flyst. Caspi segist vona að ráðgátan verði að minnsta kosti að hluta leyst á okkar æviskeiði. Vísindin hafi þó þann eiginleika að hvert svar veki nýjar spurningar. „Ef við leystum allar ráðgátur alheimsins væri hann mjög leiðinlegur staður. En ég vona að við fáum mun meiri upplýsingar til að skilja hvernig sólin virkar og hvernig hún hefur áhrif á okkur hér á jörðinni.“
Almyrkvi 12. ágúst 2026 Bandaríkin Sólin Geimurinn Mest lesið Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Innlent Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Innlent Ekki 270 ferkílómetrar heldur 26 Erlent Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Innlent „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Innlent Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Innlent Áfram stelpur verða að félagasamtökum: Margir gerendur um hvern og einn þolanda Innlent Skuld fyrri eiganda stöðvi ekki skoðun bíls Innlent Ætluðu að vinna skemmdarverk í Danmörku Erlent Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Innlent Fleiri fréttir Loka fyrir umferð vegna bilunar í umferðarljósum Ljúfsárt að opna loks nýtt og stærra Kvennaathvarf Annar vinningur hættir að safnast upp í Vikinglottó Sérstakt viðbragð á Ljósanótt vegna unglingadrykkju Hámark bílastæða við nýbyggingar falli niður Óvirk umferðarljós valda töfum Skuld fyrri eiganda stöðvi ekki skoðun bíls Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Pallborðið: Línurnar lagðar fyrir spennandi þing Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Þorgerður kallaði Rússa á teppið og auknar heimildir lögreglu Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Áfram stelpur verða að félagasamtökum: Margir gerendur um hvern og einn þolanda „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Víðáttumikil lægð fyrir sunnan land Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Eldur í þaki Rimaskóla í nótt Þjófnaður í þremur verslunum Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Bændum brugðið og skoði frekari öryggisbúnað Segir skattahækkun á baðlón bíta fastast á landsbyggðinni Rúmur helmingur flugmannanna hafi sofnað við störf Svona voru aðstæður við svínabú Stjörnugríss Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Sonur þingmannsins í áframhaldandi gæsluvarðhald Rúvarar verði einir eftir í Efstaleitinu Stefnan tengist ekki þjóðaratkvæðagreiðslu Talsvert tjón og týndar tennur Eigendur Santé neita sök Samfélagið syrgir ungmennin sem létust Sjá meira