Líklegt að Noregur verði fyrst iðnríkja til að hækka stýrivexti

Seðlabanki Noregs gæti orðið fyrsti seðlabanki iðnríkjanna að hefja hækkun stýrivaxta eftir niðursveifluna sem riðið hefur yfir heimsbyggðina, vegna merkja um bata og aukinn verðbólguþrýsting. Þetta kemur fram í frétt Bloomberg fréttaveitunnar.

Hagfræðideild Landsbankans fjallar um málið í Hagsjá sinni. Þar segir að verðbólguþrýstingur innanlands mun að öllum líkindum verða megin ástæða fyrir því að seðlabankinn gæti orðið einn af fyrstu, ef ekki fyrsti, seðlabanki iðnríkjanna til að hækka vexti, telur sérfræðingur sem fréttaveitan hafði samband við. Bætti hann því við að markaðsaðilar telji líkur á vaxtahækkunarferli hefjist í byrjun næsta árs.

Noregur, sem er fimmti stærsti olíuútflytjandi í heimi, hefur siglt lygnari sjó en flest önnur lönd í ólgusjó niðursveiflunnar. Því má þakka stöðugum fjárfestingum í olíugeiranum, sem stendur að baki fjórðungi landsframleiðslunnar. Sögulega lágur fjármagnskostnaður og stærsti aðgerðapakki til örvunar efnahagslífs í Noregi í yfir þrjá áratugi hafa hjálpað til við að draga úr áhrifum niðursveiflunnar, en eru nú áhættuþættir í of mikilli hitnun hagkerfisins.

Stýrivextir hafa alls verið lækkaðir sjö sinnum frá því í september í fyrra úr 5,75% niður í 1,25%, en þeir hafa aldrei verið jafn lágir þar í landi. Jens Stoltenberg, forsætisráðherra landsins, hefur heitið jafngildi 3% af landsframleiðslu að frádreginni olíuframleiðslu í örvunaraðgerðir á vinnumarkaði, en kosningar eru í Noregi í haust.

Aðgerðir yfirvalda til að koma landinu í gegnum fyrstu niðursveifluna sem orðið hefur síðustu 20 ár hefur aukið innlenda eftirspurn umtalsvert, en smásala jókst um 2,6% á milli mánaða í maí. Þá hefur verðbólga verið yfir 2,5% markmiði seðlabankans frá því í júní á síðasta ári.

Vextir á fasteignalánum Norðmanna eru fljótandi og tengdir stýrivöxtum, og hafa breytingar á stýrivöxtum því skjót áhrif á fjármögnunarkostnað heimilanna. Auk þess er atvinnuöryggi mikið og fasteignaverð hefur hækkað um ríflega 5% síðustu þrjá mánuði.

Því hefur fjármálaráðherrann, Kristin Halvorsen, séð ástæðu til þess að beina þeim tilmælum til fólks að leggja ekki í óhóflega neyslu og óttast að sumir fjárfesti í fasteignum á þeirri forsendu að vextir muni haldast lágir í mörg ár í viðbót.

Efnahags- og framfarastofnunin í París (OECD) spáir því að norska hagkerfið dragist saman um 1,5% á þessu ári í Noregi en að 0,9% hagvöxtur mælist strax á næsta ári, samanborið við 4,8% samdrátt á evrusvæðinu á þessu ári og engum vexti á því næsta.