Hver vaktar vörðinn?

Stjórnarformaður Fjármálaeftirlitsins (FME) hyggst ekki sækjast eftir endurskipun. Fjölskylda stjórnarformannsins varð fyrir ónæði af hálfu fjölmiðlamanna eftir að opinskátt varð að stjórnarformaðurinn hafði hagnast gríðarlega á hlutafjáreign í Skeljungi, sem geymd var á bak við nokkur lög eignarhaldsfélaga. Ekki vill stjórnarformaðurinn kannast við að hafa átt önnur samskipti eða viðskipti við Skeljung en að kaupa þar eldsneyti, rétt eins og hver annar bíleigandi.

Nú er ekkert að því að hlutabréfaeign sé í eignarhaldsfélögum og heldur ekki að búin séu til nokkur lög eignarhaldsfélaga. Fyrir því geta verið ýmsar ástæður og flestar lögmætar.

Öllu máli skiptir hins vegar að aldrei leiki vafi á því hver hinn endanlegi eigandi er (e. beneficial owner). Þetta þekkja bankastarfsmenn sem séð hafa um fjárfestingar fyrir viðskiptavini bankanna. Strangar reglur gilda um að ávallt verði að kanna uppruna fjármuna sem varið er til fjárfestinga. Tilgangurinn með slíkum reglum er að koma í veg fyrir peningaþvætti, sem yfirleitt er stundað í þrenns konar tilgangi; að komast undan skattgreiðslum, skjóta sér undan reglum hlutabréfamarkaða t.d. um yfirtökuskyldu og loks til að hreinsa illa fengið fé.

Það eru fjármálaeftirlitin sem fylgjast með því að bankar fari eftir þessum reglum. Þess vegna er sérlega óheppilegt þegar lítur út fyrir að stjórnarformaður FME reyni að fela eignarhald sitt á verðmætri hlutabréfaeign. Einnig er óheppilegt að um er að ræða hlutabréf í fyrirtæki sem Íslandsbanki, fyrrverandi vinnuveitandi stjórnarformannsins, leysti til sín og ráðstafaði. Fyrrverandi starfsmenn bankans virðast sumir hafa hagnast vel á þeirri ráðstöfun.

Fram hefur komið að bankinn kærði stjórnarformanninn til FME og Sérstaks saksóknara við starfslok fyrir að taka upplýsingar í óleyfi út úr bankanum. Ekki virðist sú kæra hafa vakið sama áhuga og verkgleði á þeim bæjum og kærur á hendur fyrrverandi eigendum og stjórnendum íslenskra fjármálafyrirtækja sem féllu í hruninu.

FME er ætlað að hafa eftirlit með því að farið sé að reglum á íslenskum fjármálamarkaði en hefur allt frá hruni einbeitt sér að starfsemi fjármálafyrirtækja fyrir hrun en ekki þeirra sem starfa á íslenskum fjármálamarkaði í dag. Frá hruni hafa mörg helstu fyrirtæki landsins verið yfirtekin af bönkum og ráðstafað til nýrra eigenda. Bankastarfsmenn hafa dúkkað upp sem auðmenn í kjölfar endurskipulagningar og ráðstöfunar á þessum fyrirtækjum. Öðrum virðist hafa verið ráðstafað til handvalinna vildarvina bankanna.

FME á að fylgjast með því að farið sé að leikreglum í þessum stórræðum. En hver fylgist með FME?



Skjóðan skrifar í Markaðinn í Fréttablaðinu á miðvikudögum. Hún er frekju- og leiðindaskjóða, sem lætur ekkert mannlegt sér óviðkomandi.