Ríkir nágrannar gera nánast ekkert fyrir flóttafólk

Fjölmargir hafa flúið frá Sýrlandi til Líbanon, Jórdaníu og Tyrklands frá því að borgarastyrjöldin hófst þar í landi fyrir rúmum fjórum árum. Hins vegar hafa ekki margir flúið til ríkari Persaflóaríkja eins og Katar og Sádi-Arabíu.

Undir lok síðasta árs gagnrýndi Amnesty Inernational ríkustu lönd Mið-Austurlanda; Katar, Sameinuðu arabísku furstadæmin, Sádi-Arabíu, Kúveit og Barein. Þau lönd höfðu þá ekki boðist til að taka á móti svo gott sem einum flóttamanni.

Önnur rík lönd sem Amnesty nefndi og höfðu ekki boðist til að taka við flóttafólki voru Rússland, Japan, Singapúr og Suður-Kórea. Þó er vert að taka fram að Persaflóaríkin styðja við bakið á þeim ríkjum sem tekið hafa á móti flestum flóttamönnum fjárhagslega.

Einnig verður að taka fram að um síðustu áramót voru skráðir flóttamenn 1,6 milljón í Tyrklandi, 1,1 milljón í Líbanon, 620 þúsund í Jórdaníu, 225 þúsund í Írak og 140 þúsund í Egyptalandi. Þá eru ekki taldir með þeir sem eru óskráðir í löndunum, sem líklega er mikill fjöldi.

Bera þessi ríki meiri skyldu?

Fjölmargir hafa þó velt upp þeirri spurningu undanfarið hvort ríku ríkin við Persaflóa beri ekki meiri skyldu til flóttamanna frá Mið-Austurlöndum, heldur en Evrópa.

Þessa mynd birti dagblaðið Mecca, frá Sádi-arabíu nú nýverið. Þessi mynd, sem sýnir mann í hefðbundnum arabískum klæðnaði í víggirtri hurð benda á hurð með merki Evrópusambandsins og segja: „Af hverju hleypið þið þeim ekki inn dónarnir ykkar?!“ Myndin hefur farið víða á samfélagsmiðlum ytra.

عالم ما عندها مروّة #أزمة_اللاجئين #كارتون @jabertoon #صحيفة_مكة pic.twitter.com/BjzKI4TfQd

— صحيفة مكة (@makkahnp) September 1, 2015

Ríki eins og Sádi-Arabía, Katar og hin ríkin sem Amnesty gagnrýndi eru ekki saklaus þegar kemur að borgarastyrjöldinni í Sýrlandi. Fram kemur á vef Washington Post að rík ríki Mið-Austurlanda hafa fjármagnað uppreisnarhópa þar í landi og þannig kynnt undir þá óöld sem ríkir þar og í Írak.

Þá hafa engin þessara ríkja skrifað undir flóttamannasamning Sameinuðu þjóðanna.

Sýrlendingar geta sótt um leyfi til að ferðast til og jafnvel vinna í ríkjunum við Persaflóa. Það ferli er þó mjög kostnaðarsamt og samkvæmt BBC telja margir að ríkin hafi ákveðnar faldar hindranir sem komi í veg fyrir að Sýrlendingar geti öðlast slík leyfi.

Þar að auki segir á vef BBC að ekki sé líklegt að lönd eins og Kúveit, Sádi-Arabía og SAF taki á móti flóttafólki. Að mestu treysta þessi lönd á erlent vinnuafl og þá sérstaklega fyrir láglaunastörf. Þar af koma flestir þeirra frá Suðaustur-Asíu og Indlandi. Undanfarin ár hafa þó verið settar af stað herferðir til að koma þarlendu fólki inn á vinnumarkaði ríkjanna.

Ofan á það er nánast ómögulegt fyrir útlendinga að öðlast ríkisborgararétt, sem gæti gert flóttafólki erfitt um vik með að skapa sér stöðugt líf.

Stund sannleikans

António Guterres, framkvæmdastjóri Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna, sendi frá sér yfirlýsingu í dag. Þar lofar hann fjölda almennra borgara og samtaka víða um Evrópu og Mið-Austurlönd sem hafa boðist til að taka á móti flóttafólki og hjálpa þeim þar sem þau eru. Þó gagnrýnir hann samheldni Evrópu.

Hann segir að þrátt fyrir að nokkur ríki Evrópu hafi sýnt fordæmi, hafi Evrópu sem heild ekki tekist að binda saman hesta sína varðandi flóttafólk og þúsundir hafi gjaldið fyrir það.

„Stund sannleikans er runnin upp í Evrópu. Tímabært er að standa vörð um þau gildi sem Evrópa var byggð á,“ segir Guterres. Það sem af er ári hafa meira en 300 þúsund manns farið yfir Miðjarðarhafið og af þeim hafa rúmlega 2.600 manns ekki lifað ferðina af.

Guterres nefnir nokkur atriði sem hann segir nauðsynlegt að hafa í huga. Að yfirgnæfandi meirihluti flótamanna sem komið hafa til Grikklands, hafi þurft að flýja átök og að ríki Evrópu séu skuldbundin til að taka á móti þeim samkvæmt alþjóðalögum.

Hann segir að þeir einu sem græði á því að ríki Evrópu komi sér ekki saman um aðgerðir séu smyglarar, sem græði á örvæntingu flóttafólks. Guterres vill alþjóðlegt og sameiginlegt átak gegn starfsemi þeirra og þar á meðal gegn þeim sem starfa innan ESB.

Það mikilvægasta sem nauðsyn er á er þó að skapa stöðugleika í þeim löndum sem fólkið er að flýja frá og stöðva átök þar. Þar að auki þurfi að styðja löndin sem hafa verið nefnd hér að ofan, þar sem níu af hverjum tíu flóttamönnum halda til.