Katrín segir Kvenréttindafélagið og Samtökin ´78 óháð samtök

Ríkisstjórnin virðist ekki gera sérstakan greinarmun á áróðri og fræðslu þegar svo ber undir. Eða, engin leið er að skilja svör forsætisráðherra á annan veg.

„Markmið beggja samninga er að fela óháðum félagasamtökum, sem vinna gegn hvers kyns mismunun, verkefni er varða fræðslu, ráðgjöf og þjónustu við skjólstæðinga þeirra.“

Þetta segir í skriflegu svari sem Rósa Guðrún Erlingsdóttir sendi fyrir hönd Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra við fyrirspurn Vísis.

Á undanförnum dögum hefur forsætisráðuneytið undirritað þjónustusamninga við tvö hagsmunasamtök:

Forsætisráðuneytið og Samtökin ´78, „hagsmuna- og baráttusamtök hinsegin fólks á Íslandi“, eins og segir í tilkynningu ráðuneytisins, hafa gert með sér samning um að samtökin sinni sértækri fræðslu, þjónustu og ráðgjöf er varða málefni hinsegin fólks. Og, ráðuneytið og Kvenréttindafélag Íslands hafa gert með sér samning um að félagið sinni fræðslu, námskeiðshaldi og upplýsingagjöf um jafnrétti kynjanna á innlendum og erlendum vettvangi.

Hin óháðu baráttusamtök

Í svari við spurningum Vísis segir að samningar „regnhlífarsamtaka íslensku kvennahreyfingarinnar, Kvenréttindafélags Íslands annars vegar og hins vegar Samtakanna ´78, hagsmuna og baráttusamtaka hinsegin fólks við stjórnvöld, sem hafa mörg undanfarin ár verið gerðir við velferðarráðuneytið eru nú gerðir við forsætisráðuneytið í kjölfar þess að stjórnarmálefnið jafnréttismál var flutt milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands með forsetaúrskurði í desember sl.“

Bæði Kvenréttindafélagið og Samtökin ´78 eru yfirlýst hagsmuna- og baráttusamtök; þannig skilgreina þau sig sjálf og berjast fyrir tilteknum málstað. Því er spurt: Á hvaða forsendum eru þessi samtök styrkt og þeim falið að annast fræðslu á þessum tilteknu málefnum?

Eins og áður segir þá er, að sögn Katrínar, markmið beggja samninga er að „fela óháðum félagasamtökum, sem vinna gegn hvers kyns mismunun, verkefni er varða fræðslu, ráðgjöf og þjónustu við skjólstæðinga þeirra.“

Um greinarmun á fræðslu og innrætingu

Víst er að þessi tilteknu samtök hafa til að bera sérþekkingu á þeim málefnum sem þau hafa látið til sín taka. En, slíkt er eðli samtaka af þessu tagi. Er gerður greinarmunur á eðli samtaka af hálfu forsætisráðuneytisins; þau þá metin þóknanleg eða ekki að teknu tilliti til þess málstaðar þau berjast fyrir áður en tekin er ákvörðun um hvort þeim eru falin verkefni á sviði menntunar og fræðslu á vegum hins opinbera? Eða er um almennar leikreglur að ræða? Væri til dæmis hugsanlegt að forsætisráðuneytið tæki upp samning við Heimdall um að fræða fólk um frjálshyggju innan menntakerfisins?

Í svari Katrínar er ekki tekin afstaða til þessarar spurningar sérstaklega eða með beinum hætti:

„Samningarnir eru gerðir í samræmi við markmið laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla og laga nr. 86/2018 um jafna meðferð á vinnumarkaði þar sem m.a. kveðið er á um að efla skuli fræðslu um jafnréttismál og vinna að jöfnum áhrifum einstaklinga í samfélaginu.“

En, er enginn sérstakur greinarmunur gerður á fræðslu og svo innrætingu/áróðri þegar svo ber undir? Á sínum tíma var prestum úthýst úr skólum á nákvæmlega þeim forsendum. Verða þeir þó að heita sérfróðir um kristin fræði. Getur ekki einmitt reynst varasamt að blanda þessu saman? Er ekki verið að gefa hér fordæmi fyrir því að sá háttur verði hafður á framvegis, og það taki þá mið af því hvað ríkjandi stjórnvöld hvers tíma þykir ákjósanlegt að „fræða“ um?

Rík áhersla ríkisstjórnarinnar á jafnréttismál

Katrín vísar í svari sínu til sérstakra samninga við Kvenréttindafélag Íslands, þar sem kveðið er á um að félagið „skuli standa að námskeiðum fyrir konur, þar á meðal konur af erlendum uppruna, um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi og einnig um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi, með það að markmiði að auka þátttöku allra kvenna í umræðu og starfi á opinberum vettvangi. Er hér vísað til skuldbindinga íslenskra stjórnvalda skv. alþjóðasamningi um afnám allrar mismununar gagnvart konum frá 1979 og framkvæmdaáætlunarinnar frá Peking frá 1995 sem leggur grunn að starfi aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna á sviði jafnréttismála og kveða m.a. á um að aðildarríki skuli styðja við og eiga samráð við félagasamtök sem vinna að mannréttindafræðslu og miða að því að fólk fái notið réttinda sinna.“

Að endingu segir í svari Katrínar að ríkisstjórnin leggi í stefnuyfirlýsingu sinni ríka áherslu á jafnréttismál. „Og þar kemur jafnframt fram það markmið hennar að Ísland verði í fremstu röð hvað varðar málefni hinsegin fólks, m.a. þannig að stuðningur við samtökin verði sambærilegur því sem tíðkast gagnvart systursamtökum þeirra á hinum Norðurlöndunum.“

Óhætt er að segja að ágætlega hafi tekist til í þeim efnum en niðurstöður launagreiningar varðandi kynbundinn launamun í sjálfu forsætisráðuneytinu leiðir í ljós að konur þar eru með 4,3 prósentum hærri laun en karlar. Þetta kom fram í nýlegu svari forsætisráðherra við fyrirspurn Þorsteins Víglundssonar um jafnlaunavottun stjórnarráðsins.