Segir komið fram við Íslendinga eins og þeir séu einnota og að gáfnafari og verðvitund þeirra sé misboðið

Þórarinn Ævarsson, framkvæmdastjóri IKEA, var einn frummælenda á málþingi ASÍ og Neytendasamtakanna um verðlag á Íslandi í morgun.

Yfirskrift málþingsins var „Af hverju er verðlag á Íslandi svona hátt?“ en í erindi sínu, „Vítahringur verðhækkana á veitingum,“ gagnrýndi Þórarinn verðlag á íslenskum veitingastöðum og í bakaríum harðlega. Hann er menntaður bakari og starfaði í fjölda ára hjá Domino‘s áður en hann fór til IKEA árið 2005.

Á meðal dæma sem Þórarinn tók um hátt verðlag var verð á kokteilsósu, rauðlauk og kaffi.

„Fingurbjörg af kokteilsósu sem allir vita að er í grunninn majónes og tómatsósa kostar allt að 300 krónum en kostnaðurinn er kannski 10 eða 15 krónur. Þetta þekkja allir sem fá sér hamborgara. Rauðlaukur sem aukaálegg á pizzu, ég fór að skoða nokkra matseðla hérna í vikunni, og ég sá 600 króna verð á rauðlauk. Þetta er svo yfirgengilegt að það er útilokað að réttlæta það. Laukur er eitt ódýrasta hráefni sem hægt er að finna. Kílóverðið er undir 300 krónum að teknu tilliti til rýrnunar og miðað við pizzuna er hráefniskostnaðurinn 11 til 12 krónur en þeir rukka 600. Kaffibolli, jafnvel uppáhellt kaffi, 500 til 700 krónur en hráefnisverð í kaffibolla er undir 30 krónum,“ sagði Þórarinn.

Gosið á 400 krónur og bjórflaskan meira en þúsundkall

Þá nefndi hann að hálfur líter af gosi sem kosti 60 til 70 krónur í innkaupum sé seldur á tæpar 400 krónur og flaska af bjór sem kosti 200 krónur í innkaupum sé seld fyrir meira en 1000 krónur.

„Kökur og brauð, oftar en ekki keypt af heildsölum, skorið niður og hent inn í ofn, verðlagningin er oftar en ekki þannig að fyrsta sneiðin borgar innkaupin. Í mínum huga er nákvæmlega ekkert sem réttlætir þessa verðlagningu. Í dag er svo komið að íslenskum veitingamönnum hefur nánast tekist að koma því þannig fyrir með verðlagningu að almennir Íslendingar sem ættu að mynda hryggjarstykki viðskiptavina, þeir sneiða einfaldlega hjá þeim og eru að stórum hluta hættir að fara út að borða. Það er komið fram við þá eins og þeir séu einnota og gáfnafari þeirra og verðvitund er misboðið.“

Þórarinn sagði að verið væri að ala upp heila kynslóð af Íslendingum sem varla þekkti það að fara út að borða.

„Þetta er öfug þróun við það sem var á árunum 1990 til 2000 þegar almenningur fór fyrir alvöru að geta leyft sér það að gera sér dagamun og fara með fjölskylduna út að borða án tilefnis. Maður spyr sig hvernig komast menn að þessari niðurstöðu að þetta sé eðlileg verðlagning? Veitingamaður á Suðurlandi sem hafði ítrekað verið gagnrýndur fyrir alltof há verð kom með þá speki að hann hefði það sem reglu og viðmið að verðleggja vörurnar þannig að hann sem viðskiptavinur verði sáttur eða yrði ekki ofboðið ef hann væri hinu megin við borðið. Ég spyr bara hverslags vitleysa er það? Hans persónulegu viðmið um hvað telst eðlileg að gilda fyrir aðra?“ sagði Þórarinn.

Þá kvaðst hann eiga erfitt með að sjá einhverja samkeppni í verðlagningu. Hann hefði til dæmis ekki fundið neinn sem væri að bjóða upp á kokteilsósu á 50 krónur.

Fundinn frá í morgun má sjá í heild sinni hér fyrir neðan og byrjar erindi Þórarins þegar um 55 mínútur eru liðnar af myndbandinu.