Birna segir mál Atla Rafns, Kristínar og Borgarleikhússins snúið

Ekki ætti að þurfa að fara mörgum orðum um að mál leikarans Atla Rafns á hendur Kristínu Eysteinsdóttur leikhússtjóra og Borgarleikhússins hefur reynst hinum til þess að gera smáa leikhúsheimi Íslands erfitt viðureignar. Þar skiptast menn í fylkingar. Vísir hefur rætt við fjölda leikara og ríkir mikil óvissa. Og meðan þessu fer fram er Lilja Dögg Alfreðsdóttir menntamálaráðherra undir feldi og veltir því fyrir sér hver verður næsti Þjóðleikhússtjóri: Hvort Ari Matthíasson haldi áfram eða nýjum verði skipt inn. Þar er Kristín meðal umsækjenda.

Dómur var upp kveðinn í gær og Kristín og leikhúsið dæmd sek um að hafa brotið allar reglur sem snúa að ábyrgð vinnuveitanda með fyrirvaralausri uppsögn Atla Rafns. Málinu verður áfrýjað til Landsréttar af hálfu Kristínar og leikhússins.

Birna Hafstein, formaður Félags íslenskra leikara (FÍL), er nú stödd á fundi norræna leikararáðsins í Kaupmannahöfn, þar sem meðal annars þetta mál er til umfjöllunar.

„Hér sitjum við og förum yfir stór og mikil mál sem við erum að fást við í okkar heimalöndum. Berum saman bækur okkar og ræðum hvernig má snúa sér í slíkum málum,“ segir Birna sem telur gott að geta litið með þetta til landa sem við viljum bera okkur saman við.

Birna segir málið afar snúið. Og því verði að halda til haga að FÍL sé ekki formlegur aðili að því.

„Ég hef ekkert meiri upplýsingar en hver annar varðandi þetta, þannig lagað. En get sagt bæði sem formaður og persónulega að ég finn til með öllum hlutaðeigandi. Þetta er lítið samfélag sem við búum í og þarna horfum við til þess að meintir gerendur og þolendur eru á sama vinnustað í erfiðum málum sem upp koma; þetta er mjög snúið.“

Væntanlega rætt á næsta aðalfundi

Starf leikarans er sérstakt, hann er berskjaldaður á sviðinu en Birna segir leikhús eða ekki leikhús; þessi mál séu alstaðar flókið úrlausnarefni. Og ekki síst vegna þess að ekki liggi allar upplýsingar á borðinu.

„Mér finnst gott, þar sem við búum í réttarríki, að fólk leiti réttar síns ef það telur á sér brotið. Það er hið jákvæða við þetta mál. Hins vegar er nokkuð ljóst að það eru einhverjir sem eiga hlut að þessu máli sem treysta sér ekki til að fara hina lögformlegu leið í þessu öllu saman. Við sem samfélag þurfum að skoða hver ástæðan fyrir því er? Það er hin samfélagslega áskorun sem við blasir. ekki allir að fara sömu leiðina.“

Birna leggur áherslu á að hún viti ekkert meira um málið en hver annar. „Þar af leiðandi erum við öll í óvissu og það er óþægilegt. Það er mannlegt, mann langar til að hafa skoðun á hlutum en það er erfitt þegar maður veit ekki allt. Óþægilegt fyrir mig og alla aðra.“

Eins og fram hefur komið hefur málinu verið áfrýjað. Birna segir að þetta mál hafi ekki komið með formlegum hætti til umfjöllunar á vettvangi félagsins. Og það stendur ekki til.

„En ég geri ráð fyrir því að þetta verði rætt eins og fleiri erfið ár bara á næsta aðalfundi. Sem verður haldinn seinna í haust.“

Er Borgarleikhúsið opinber stofnun?

Ekki er komin dagsetning enn á aðalfund FÍL. Birna bendir á málið sé athyglisvert fyrir fleiri en leikara og leikhús.

„Það verður áhugavert að sjá hvernig þessu máli lyktar; hvaða afstöðu Landsréttur tekur til Borgarleikhússins; hvort því sé skylt að starfa eftir sömu reglum og opinberar stofnanir verandi starfandi á almennum markaði en rekið að stóru hluta fyrir almanna fé. Þetta er ekki alveg skýrt út frá rekstrarfyrirkomulagi. Ef Borgarleikhúsinu er gert skylt að starfa eftir lögum og reglum um opinberar stofnanir þá er Borgarleikhúsið ekki einstakt varðandi slíkt rekstrarfyrirkomulag. Dómurinn mun því hafa áhrif á fleiri stofnanir sem þurfa þá að lúta strangari reglum. Það verður áhugavert að fá úr því skorið.“

Birna segist vona að okkur beri gæfa til að fara betur á okkur komin inn í framtíðina. „Það þurfa allir að vanda sig.“