Hinir raunverulegu styrkþegar ríkissjóðs

Gunnar Smári Egilsson skrifar 26. ágúst 2022 07:30

Það má líta á það sem styrk til hinna tekjuhæstu að skattleggja fjármagnstekjur minna en launatekjur. Stjórnvöld ákveða að meginþorri fólks skulu skattlagður með tilteknum hætti en síðan að lítill hluti landsmanna skuli skattlagður minna. Þetta er ekki ólíkt og þegar stjórnvöld leggja 24% virðisaukaskatt almennt á vörur og þjónustu en 11% skatt á ferðaþjónustu og dagblaðaútgáfu til að styrkja þær greinar. Stuðningur ríkisins getur þannig verið beinir peningastyrkir eða afsláttur á sköttum og gjöldum.

Fjármagnseigendur eru þannig styrktir árlega um miklar fjárhæðir með því að innheimta ekki fullan tekjuskatt af fjármagnstekjum. Mest af þessum styrk fer til 1% tekjuhæsta fólksins, um 28,7 milljarðar í fyrra. Af þessum styrk runnu 19,2 milljarðar króna til 0,1% tekjuhæsta fólksins.

Miðað við umfang þessara styrkja er undarlegt að þeir séu ekki tilkynntir, til dæmis á svipaðan hátt og þegar starfslaunum listamanna er úthlutað. Árið 2021 skiptu 453 listamenn á milli sín 2150 mánaðarlegum verktakalaunum upp á 409.580 kr. Samtals fengu þessir 453 listamenn 880,6 m.kr. Til samanburðar fengu 317 manns, 0,1% tekjuhæsta fólksins, 19.232,2 m.kr. í skattaafslátt vegna fjármagnstekna í fyrra. 30% færra fólk fékk næstum 22 sinnum hærri upphæð en allt okkar besta og starfsamasta listafólk.

Árið 2021 fengu um 19.521 örorkubætur frá Tryggingastofnun, samtals um 77,5 milljarða króna. Það er rétt rúmlega fjórum sinnum hærri fjárhæða en 0,1% tekjuhæsta fólkið fékk í skattaafslátt, 317 manns. Það er aðeins 1,6% af fjölda öryrkjanna sem fengu lífeyri, framfærsluuppbót og tekjutryggingu frá Tryggingastofnun í fyrra.

Grunnbætur öryrkja voru í fyrra 275 þús. kr. á mánuði. Af þessari fjárhæð tók skatturinn tæpar 36 þús. kr. (sem er auðvitað galið, að taka fé af fólki sem á ekki fyrir mat). Eftir sátu þá aðeins rúmar 239 þús. kr. Ef við notum þessa upphæð sem viðmiðun þá jafngilti skattaafslátturinn til 0,1% hinna tekjuhæstu því sem 6.915 öryrkjar fá á ári. Stjórnvöld láta hvern þeirra sem er svo óheppinn að vera meðal 0,1% tekjuhæsta fólksins fá að meðaltali árlegan styrk sem jafngildir því sem tæplega 22 öryrkjar fá.

En þetta skiptist ójafnt milli hinna tekjuhæstu. Til að draga fram hversu umfangsmikill þessi styrkur er og til að setja hann í samhengi við aðra styrki sem stjórnvöld veita einstaklingum er hér listi yfir 30 stærstu styrkþega ríkisins á árinu 2021. Við getum kallað þetta …

Óskabörn Bjarna Benediktssonar

Nafn, starf, upphæð styrks og innan sviga hvað þarf marga öryrkja til að fá jafn háan styrk yfir árið. Byggt á tekjulistum Stundarinnar.

Björn Erlingur Jónasson, fyrrverandi eigandi Valafells: 721,6 m.kr. í styrk (251 öryrkjar)
Sævald Pálsson, fyrrverandi útgerðarmaður: 715,3 m.kr. í styrk (249 öryrkjar)
Ingibergur Þorgeirsson, fyrrverandi hluthafi í Nesfiski: 713,1 m.kr. í styrk (248 öryrkjar)
Ketill Gunnarsson, tölvunarfræðingur, sérfræðingur flygildum og stofnandi Noom: 464,6 m.kr. í styrk (162 öryrkjar)
Gylfi Viðar Guðmundsson, skipstjóri og fyrrverandi hluthafi Hugins í Vestmannaeyjum: 433,8 m.kr. í styrk (151 öryrkjar)
Guðmundur Huginn Guðmundsson, skipstjóri og fyrrverandi hluthafi Hugins í Vestmannaeyjum: 417,4 m.kr. í styrk (145 öryrkjar)
Páll Þór Guðmundsson, fyrrverandi framkvæmdastjóri og hluthafi Hugins í Vestmannaeyjum: 360,1 m.kr. í styrk (125 öryrkjar)
Vigfús Vigfússon, fyrrverandi útgerðarmaður á Hornafirði: 330,2 m.kr. í styrk (115 öryrkjar)
Þorvaldur Árnason, fyrrverandi eigandi Lyfjavals: 328,0 m.kr. í styrk (114 öryrkjar)
Jón Hjartarson, fyrrverandi eigandi Húsgagnahallarinnar og Intersport: 297,8 m.kr. í styrk (104 öryrkjar)
Vilhjálmur Þór Matthíasson, framkvæmdastjóri og eigandi Malbikstöðvarinnar: 234,1 m.kr. í styrk (82 öryrkjar)
Bogi Þór Siguroddsson, stjórnarformaður Johan Rönning: 230,0 m.kr. í styrk (80 öryrkjar)
Gunnar Steinn Gunnarsson, fyrrverandi framleiðslustjóri hjá Laxar fiskeldi: 218,9 m.kr. í styrk (76 öryrkjar)
Guðmundur Gunnarsson, arkitekt og stofnandi Urban Arkitekta ehf: 214,8 m.kr. í styrk (75 öryrkjar)
Guðmundur Kristjánsson, útgerðarmaður í Brimi: 193,0 m.kr. í styrk (67 öryrkjar)
Óðinn Kristmundsson, fyrrverandi hluthafi í útgerðarfélaginu Steinunni: 192,3 m.kr. í styrk (67 öryrkjar)
Þór Kristmundsson, fyrrverandi hluthafi í útgerðarfélaginu Steinunni: 192,2 m.kr. í styrk (67 öryrkjar)
Kristín Guðríður Jóhannsdóttir, fyrrverandi hluthafi í útgerðarfélaginu Steinunni: 191,9 m.kr. í styrk (67 öryrkjar)
Guðmundur Þ Jónsson, skipstjóri á Vilhelm Þorsteinssyni EA 11 hjá Samherja: 190,8 m.kr. í styrk (66 öryrkjar)
Gestur Geirsson, framkvæmdastjóri landvinnslu hjá Samherja: 189,8 m.kr. í styrk (66 öryrkjar)
Ingólfur Árnason, fyrrverandi forstjóri Skagans 3x: 184,2 m.kr. í styrk (64 öryrkjar)
Jón Kjartan Jónsson, framkvæmdastjóri fiskeldis Samherja: 178,3 m.kr. í styrk (62 öryrkjar)
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja og einn aðaleigandi Samherja Holding: 169,5 m.kr.. í styrk (59 öryrkjar)
Aðalsteinn Gunnar Jóhannsson, stjórnandi og hluthafi í bankanum Bryan, Garnier & Co: 159,1 m.kr. í styrk (55 öryrkjar)
Helgi Hjálmarsson, stofnandi og framkvæmdastjóri Völku ehf: 152,5 m.kr. í styrk (53 öryrkjar)
Einar Örn Gunnarsson, lögfræðingur og bókarhöfundur: 149,6 m.kr. í styrk (52 öryrkjar)
Sigurður Sveinbjörn Gylfason, stofnandi Grafa & grjót ehf.: 148,4 m.kr. í styrk (52 öryrkjar)
Hlynur Veigarsson, aðstoðarframkvæmdastjóri Ice Fresh Seafood, sölufélags Samherja: 145,2 m.kr. í styrk (51 öryrkjar)
Kristján Loftsson, forstjóri Hvals hf. og fjárfestir: 143,0 m.kr. í styrk (50 öryrkjar)
Arngrímur Brynjólfsson, skipstjóri: 140,1 m.kr. í styrk (49 öryrkjar)

Svona listi ætti að fylgja fjárlögunum svo við getum séð hverjar eru afleiðingar ákvarðana stjórnvalda, hverjir hagnast á því þegar skattar eru lækkaðir á tiltekna hópa.

Þetta fólk borgar allt lægra hlutfall tekna sinna í skatt en fólk á meðallaunum. Öfugt við venjulegt launafólk sem borgar hærra hlutfall í skatta eftir því sem það hækkar í launum. þá á það ekki við um fólk með miklar fjármagnstekjur. Það borgar hlutfallslega til samfélagsins eins og það væri á lægri meðallaunum, ekki í takt við tug milljóna króna mánaðartekjur sínar. Og það borgar lítið ef nokkurt útsvar til sveitarfélagsins þar sem það býr og nýtur ýmisskonar þjónustu frá, eins og ég útskýrði í grein minni í gær.

Lítill minnihluti hinna tekjuhæstu borga hlutfallslega hærri skatta en almenningur. Það er fólkið sem er með miklar launatekjur en litlar ef nokkrar fjármagnstekjur. Þetta eru hinir raunverulegu skattakóngar landsins, fólkið sem borgar hlutfallslega mest. Við skulum enda á að birta lista yfir þau tíu sem borga hæsta hlutfall launa sinna í skatt.

Hinir raunverulegu skattakóngar

Haraldur Ingi Þorleifsson, fyrrverandi eigandi Ueno, starfsmaður Twitter: 107,1 m.kr. á mánuði – borgar 44,90% tekna sinna í skatt
Magnús Steinarr Norðdahl, fyrrverandi forstjóri LS Retail: 118,7 m.kr. á mánuði – borgar 44,67% tekna sinna í skatt
Gaukur Garðarsson, framkvæmdastjóri viðhaldssviðs Rio Tinto Iceland Ltd.: 34,7 m.kr. á mánuði – borgar 44,56% tekna sinna í skatt
Björn Hembre, forstjóri laxeldisfyrirtækisins Arnarlax: 23,9 m.kr. á mánuði – borgar 44,40% tekna sinna í skatt
Brett Albert Vigelskas, framkvæmdastjóri Costco á Íslandi: 24,3 m.kr. á mánuði – borgar 44,37% tekna sinna í skatt
Ruper John Horrocks, stjórnandi hjá Kaupþing ehf: 22,0 m.kr. á mánuði – borgar 44,35% tekna sinna í skatt
Linda Jónsdóttir, fjármálastjóri Marel: 20,8 m.kr. á mánuði – borgar 44,29% tekna sinna í skatt
Rafnar Snær Baldvinsson, vélstjóri at Þorbjörn hf: 20,2 m.kr. á mánuði – borgar 44,28% tekna sinna í skatt
Theódór Skúli Halldórsson, sjálfstætt starfandi: 18,9 m.kr. á mánuði – borgar 44,23% tekna sinna í skatt
Tómas Á. Einarsson, tannlæknir: 20,1 m.kr. á mánuði – borgar 44,22% tekna sinna í skatt

Höfundur er félagi í Sósíalistaflokknum,