Gríðar­leg eftir­spurn eftir kyn­ferðis­legu að­gengi að flótta­mönnum á netinu

Teymi á vegum Öryggis og samvinnustofnunar Evrópu er á landinu um þessar mundir til að ráðleggja íslenskum stjórnvöldum þegar kemur að mansali, meðal annars með tilliti til gríðarlegs fjölda flóttamanna frá Úkraínu í Evrópu. Valiant Richey, yfirmaður mansalsdeildar ÖSE, segir íslensk stjórnvöld hafa staðið sig vel í baráttunni gegn mansali í raunheiminum.

Lögunum í kringum mansal var breytt í júní 2021 og var skilgreining laganna víkkuð með það að markmiði að fleiri mál fái framgang í refsivörslukerfinu. Í apríl var fyrsta sakfellingin fyrir mansal í rúman áratug. Nú blasir þó annars konar vandamál við.

„Það hefur verið mikil áhersla á birtingarmyndir mansals utan netsins en nú þarf að beina athyglinni að netinu,“ segir Richey en eitt helsta áhyggjuefnið núna er mikil eftirspurn eftir kynferðislegu aðgengi að flóttamönnum á netinu.

„Leitarorð eins og "úkraínskt klám", "úkraínskar fylgdarkonur", "úkraínskar konur fyrir kynlíf" eru orðin 200 til 600 prósent algengari á ÖSE-svæðinu. Þetta veldur okkur áhyggjum því þeir sem stunda mansal vita þetta og munu bregðast við því með því að reyna að þvinga varnarlaust fólk til kynlífsþrælkunar,“ segir Richey.

Vísbendingar séu um að sambærileg þróun sé að eiga sér stað hér á landi og því þurfi lögregla og fleiri að einblína sérstaklega á misnotkun á netinu og hafa frumkvæði á því að kanna þessi mál, meðal annars með því að leita sérstaklega á vefsíðum þar sem kynlíf er auglýst og hætta er á misnotkun.

Þá þurfi íslensk stjórnvöld alvarlega að íhuga að leggja fram lagafrumvörp sem krefja fyrirtæki um að tryggja að vettvangur þeirra sé öruggur.

„Mikillar árvekni er þörf hjá stjórnvöldum núna. Ég held að margir freistist til að halda að fólk sé öruggt og að við þurfum ekki að gera eins mikið. Það er ekki tilfellið. Við verðum halda árvekni okkar og vera sterk í forvarnarstarfinu og gæta öryggis fólks,“ segir Richey.

Þá þurfi samfélagið allt að taka þátt, enda ljóst að vandinn muni ekki leysast í náinni framtíð. Viðbúið er að jaðarsettir hópar eins og Úkraínumenn verði aðeins í viðkvæmari stöðu eftir því sem fram líður og að fjöldi flóttamanna muni mögulega aukast.

„Ef það eru ekki Úkraínumenn þá verður það einhver annar hópur sem er jaðarsettur, sem er viðkvæmur, sem er misnotaður. Þetta útheimtir mikla athygli og árvekni til að tryggja öryggi fólks og að þeir sem valda þessum skaða séu látnir sæta ábyrgð,“ segir Richey en hann kveðst bjartsýnn á að hægt sé að leysa vandann að lokum.