Vaknaði við byssu­skot nærri heimili sínu í Freetown

Regína Bjarnadóttir hefur búið síðustu átta árin í Freetown í Síerra Leóne með eiginmanni sínum og tveimur börnum. Hún segist á þeim tíma ekki hafa upplifað neitt eins og aðfaranótt sunnudags. 

„Forsetinn var með sjónvarpsávarp í gærkvöldi þar sem hann sagði að þeir hefðu náð að handtaka stóran hluta af þeim sem stóðu fyrir þessum uppþotum og þeir myndu halda áfram að leita að þeim sem eftir væru,“ segir Regína og að hann hafi beðið þjóðina að standa saman svo hægt væri að halda friðinn.

Forsetinn, Julius Maada Bio, sagði seint í gær að upphafsmennirnir hefðu verði handteknir. Hann sagði uppþotin atlögu að lýðræðinu og að um væri að ræða öryggisbrest. 

Regína segir nóttina hafa verið rólega, ólíkt aðfaranótt sunnudags.

„Maður hefur ekki heyrt af neinum uppþotum í nótt eða í morgun,“ segir Regína.

Yfirvöld settu á útgöngubann um leið og ljóst var hvar væri í gangi. Því var aflétt snemma í morgun en tekur aftur gildi klukkan 21 í kvöld.

„Það er engin lokadagsetning. Það er frá níu á kvöldin til sex á morgnana. En það má vera á ferðinni á daginn enda er stór hluti þjóðarinnar sem þarf að komast út til vinnu á hverjum morgni til að geta brauðfætt sig. Það er ekkert hægt að hafa allt hérna lokað.“

Hún segir að þrátt fyrir að útgöngubanninu hafi verið aflétt í morgun sé rólegt í kring og skólar sem dæmi lokaðir í dag.

„Þetta hófst með því að það var ráðist á vopnabirgðir hersins og það er bara rétt ofar hérna í götunni hjá mér. Þannig við vöknuðum upp aðfaranótt sunnudags. Við héldum fyrst að það væri verið að sprengja flugelda en ég var fljót að átta mig á því að það gat ekki verið um miðja nótt. Þetta voru mikil læti í langan tíma,“ segir Regína og að þetta hafi verið afar óþægileg staða.

Hún hafi strax sett sig í samband við vini og kunningja í næsta nágrenni.

„Við vorum bara svona að styðja hvert annað og passa að hafa ljós slökkt og vera ekki nærri gluggum og annað slíkt. Við þurfum svo í raun bara að bíða þetta af okkur en það var bara erfitt því við vissum ekkert hvað var í gangi. Það tók tíma fyrir fyrstu fréttir að berast hvað væri raunverulega í gangi.“

Fram kom í tilkynningu utanríkisráðuneytisins í gær að ráðuneytið hafi verið í sambandi við fjórtán Íslendinga sem eru annað hvort staddir eða búsettir í Síerra Leóne. Þar á meðal er Regína, fjölskylda hennar og starfsmenn Auroru, utanríkisþjónustunnar, Barnaheilla og Sameinuðu þjóðanna.

Spurð hvort hún meti aðstæður sem hættulegar í Freetown eins og stendur segir Regína að það hafi verið þannig fyrir sólarhring og þau séu enn að meta aðstæður í dag.

„Við þurfum bara að sjá hvernig dagurinn spilast. Við erum heima og erum ekkert að fara út. Ekki í dag allavega. Við sjáum hvernig þetta þróast. Það virðist það versta afstaðið þannig það er allavega jákvætt.“

Regína á flug heim á miðvikudag með dóttur sinni til Íslands en fjölskyldan ætlaði að verja öllum desembermánuði hér heima. Hún segist vongóð um að komast heim með flugi vegna þess að það er hægt að fara upp á flugvöll á meðan útgöngubann er ekki í gildi á daginn.

„Flugið er um kvöldið en við ættum að komast upp á flugvöll á miðvikudag og þetta ætti að ganga upp.“

Starfsfólki líði mörgum illa

Regína segir að á meðan óvissa ríkir í Freetown hafi þau sett öll sín verkefni á bið en vonast til þess að pásan verði ekki of löng. Þetta hafi verið starfsfólki hennar erfitt sem margt hafi upplifað stríðið. Ekki sé langt frá því að því lauk og margir enn með áfallastreitu því tengt.

„Að heyra skothvelli. Þetta vekur upp svo margar slæmar minningar og margt af því starfsfólki sem ég er með hefur liðið alveg afskaplega illa síðasta sólarhringinn,“ segir Regína.

Aurora vinnur með ungu fólki í Freetown að sögn Regína. Heldur fyrir þau tölvunámskeið og styður við unga frumkvöðla. Auk þess vinna þau með handverksfólki sem vinni að því að framleiða vörur fyrir íslenska hönnuði. Stefnt sé að því að halda sýningu og selja vörurnar á Íslandi í desember.

„Við erum að búa til útflutningsmarkað fyrir handverksfólk hér í Síerra Leóne,“ segir Regína og að það sé ein af ástæðunum fyrir því að hún ætli til Íslands í desember.

Hún segist vonast til þess að mesta hættan sé yfirstaðin.

„Vonandi fara skólar í gang og allt annað á morgun. Það verður að bíða og sjá. En það fer dálítið eftir samgöngum, hvort þær komast af stað aftur. Svo fólk komist til vinnu og annað.“

Þaulskipulagt en óvænt

Regína segir uppþotin og átökin hafa komið mörgum í opna skjöldu. Það hafi verið kosningar í landinu í sumar. Í aðdraganda þeirra hafi fólk verið með varann á sér og skólum stundum lokað vegna hættu á uppþotum. En allt gengið vel síðan

„Undanfarna tvo mánuði hefur verið einstaklega friðsælt og fínt. Það var enginn að búast við þessu og þetta kom mjög í bakið á fólki,“ segir Regína.

Hún segir augljóst að þetta hafi verið mjög vel skipulagt þótt svo að ekkert hafi kvisast út. Þeir hafi komist bæði í vopnabirgðir hersins, sem séu vel varðar, og í fangelsið þar sem stórum hluta fanga var hleypt út. Hún á von á því að útgöngubanninu verði haldið til streitu á nóttunni þar til búið sé að handtaka alla sem tóku þátt og koma öllum föngum aftur í fangelsi.

„Ég er búin að vera hérna í átta ár og hef aldrei neitt í neinu slíku áður. Yfirleitt er mjög friðsælt og afskaplega gaman að búa hérna. Það eru allskonar erfiðleikar, eins og að fá vatn og rafmagn, en rosalega lifandi og skemmtilegt umhverfi. Mikið að gerast. Börnin mín eru í skóla hérna og líður vel. Það er dásamlegt að búa hérna allajafna,“ segir Regína.