Bara einn sagt af sér og það sé Úlfar

Úlfar Lúðvíksson, fyrrverandi lögreglustjóri á Suðurnesjum, vandaði ýmsum embættismönnum ekki kveðjuna í Spursmálum á föstudag. Úlfar sagði embætti sínu lausu á dögunum eftir að honum hafði verið tjáð að það yrði auglýst. Í viðtalinu sagði Úlfar löggæslu og landamæraeftirlit hér á landi í lamasessi og kallaði eftir því að ráðuneytisstjóri í dómsmálaráðuneytinu og ríkislögreglustjóri segðu af sér.

Sigríður Björk Guðjónsdóttir ríkislögreglustjóri segir fyrrverandi lögreglustjóra frjálst að tjá sig enda Ísland lýðræðisríki.

„Ég er bara eins og allir aðrir að ég er ekkert hafin yfir gagnrýni. Við erum í þjónustu og við þurfum bara að þola það að vera gagnrýnd og menn þurfa að bera ábyrgð á orðum sínum og fyrrrum lögreglustjóri mun væntanlega gera það.“

Hann kallar einmitt eftir því að þú og ráðuneytisstjóri dómsmálaráðuneytisins segi af sér hvernig blasir það við þér? 

„Það er nú bara eitthvað sem þarf að ræða við dómsmálaráðherra. Mér sýnist nú bara einn maður hafa sagt af sér og það er fyrrverandi lögreglustjóri.“

Ýmislegt hafi breyst frá þeim tíma sem hún fór fyrir löggæslu við landamærin. Ísland sé orðið eftirsóknarvert alþjóðlegum glæpahópum.

„Það voru bara aðrar áskoranir á þeim tíma. Undir minni stjórn tókum við mansalsmálið, gjöbreyttum heimilisofbeldisnálgun sem er núna fyrirmynd í öðrum löndum. Við byrjuðum með snjalllandamærin. Við breyttum mjög mikið nálguninni í skipulagðri glæpastarfsemi. En það voru ekki sömu áskoranir á landamærunum á þeim tíma. Þá var Ísland meira transit-land, fólk var að stoppa hér til að fara annað, en núna erum við orðin áfangastaður fyrir glæpastarfsemi. Þetta var bara allt, allt, allt annar tími. Það eru meira en tíu ár síðan ég fór frá embættinu og það eru stöðugar breytingar.“

Stjórnmálin ekki hlutverk ríkislögreglustjóra

Sigríður hefur þó ýmislegt við málflutning Úlfars að athuga. Hann gagnrýndi Sigríði fyrir að tala ekki til þjóðarinnar um mál sem hana skipta máli.

„Fólk er með sínar áherslur. Ég tala um málefni, ég hef ekki tjáð mínar pólitísku skoðanir eða um það hvernig hlutirnir ættu að vera öðruvísi. Það sem ég hef við löggjöfina að athuga og við löggæsluna að athuga fer ég með til ráðuneytis. Við ræðum það á grundvelli lögreglustjóranna í lögregluráði mánaðarlega. Við gefum út áætlanir sem eru unnar sameiginlega af öllum embættum þó ríkislögreglustjóri taki ábyrgð á þeim. Það eru bara allir við borðið og það er sú nálgun sem ég er með. Svo getur fólk haft skoðanir á því hvort það er rétt eða rangt,“ segir hún.

Breyttir tímar

Úlfar sagði landamæri Íslands galopin og sakaði yfirvöld um taka ekki á þeim vanda sem þar ríkir. Sigríður minnir á að lögreglustjórar beri ábyrgð á löggæslu í sínum umdæmum.

„Hins vegar hafa landamærin verið aukið viðfangsefni og það hefur breyst á örfáum árum. Þar sem það hefur fjölgað mjög mikið ferðamönnum og við erum með fleiri alþjóðlega glæpahópa sem eru að starfa hér núna. Það hefur verið sett fjármagn til lögreglustjórans og embættisins en betur má að sjálfsögðu ef duga skal.“

Úlfar gagnrýndi einnig í viðtalinu að ekki fengjust farþegalistar frá öllum flugfélögum sem lentu á Keflavíkurflugvelli. Sigríður segir að stjórnvöld eigi í viðræðum við Evrópusambandið um tvíhlíða samning varðandi miðlun PNR-upplýsinga, sem eru farþegalistarnir. Það hafi verið metið sem svo að þær væru á viðkvæmum stað. Nú sé að koma löggjöf sem ættu að koma hlutunum í samt lag.

„Það er ekki eins og það væri ekki nein farþegaskoðun og auðvitað hefðum við kannski kosið að vera ekki að fjalla mikið um það í fjölmiðlum hvar okkar veikleikar eru en nú er verið að kippa þeim í lag,“ segir Sigríður.

Pólitíkin hafi dregið úr skilvirkni

Mikilvægar breytingar séu í farvatninu til að bregðast við breyttri heimsmynd með komu alþjóðlegra glæpahópa.

„Eina leiðin til að ná þeim er að vinna með erlendum samstarfsaðilum. Það er ekkert vit í því að vera taka einhver mansalsfórnarlömb sem eru að flytja fíkniefni. Stinga þeim inn og rannsaka ekki meir. Það þarf að rannsaka málin til enda.“

Hún tekur fram að pólitík síðustu ára hafi bitnað á löggæslustörfum hér á landi. Lögreglan starfi eftir lögum sem þurfi í sumum tilvikum að breyta.

„Og það sem hefur staðið löggæslunni fyrir dyrum síðast liðin ár er að við höfum haft frábæra dómsmálaráðherra, hvern á fætur öðrum en þeir hafa staldrað mjög stutt við bara út af sviptingum í pólitíkinni. Sem þýðir að mál hafa averið komin á skrið en ekki náðst að ljúka þeim.“