Skógasafn vill Gunnfaxa en beðið svara eig­enda

Sjá mátti í beinni útsendingu Stöðvar 2 þann 12. júní síðastliðinn þegar verið var að flytja þristinn frá Keflavíkurflugvelli austur í sveitir. Eigendur Sólheimasands höfðu þá keypt flugvélina TF-ISB af Þristavinafélaginu í því skyni að koma henni fyrir á sandinum nálægt flaki annars þrists, sem reynst hefur mikið aðdráttarafl ferðamanna.

Þessi ráðstöfun flugvélarinnar olli ólgu meðal þristavina. Í spjallþræði á netinu lýstu margir andstöðu sinni og sögðu að Gunnfaxa biðu sömu örlög og Varnarliðsþristsins, sem nauðlenti á sandinum árið 1973; að verða veðri og vindi að bráð og tærast þar upp.

Benedikt Bragason, talsmaður Landeigendafélags Ytri-Sólheima, brást við með því að bjóðast til að selja þeim flugvélina. Þeim væri frjálst að koma og sækja hana gegn því að þeir greiddu kaupverðið og útlagðan kostnað, samtals um fjórar milljónir króna.

Um líkt leyti hafði Ólafur Eggertsson, bóndi á Þorvaldseyri undir Eyjafjöllum, samband við Flugfélagsbræðurna Jón Karl og Snorra Snorrasyni. Kvaðst Ólafur ekki geta hugsað sér að flugvélin færi á sandinn. Saman stofnuðu þeir félagið „Vinir Gunnfaxa“ með það að markmiði að bjarga henni inn á safn.

Ljósmynd sem faðir þeirra bræðra, Snorri Snorrason flugstjóri, tók af Gunnfaxa á Skógaflugvelli árið 1960 ýtti undir þá hugmynd að fá Samgöngusafnið á Skógum til að taka við flugvélinni. Jafnframt höfðu menn í huga merkilegt hlutverk þristanna í samgöngusögu Sunnlendinga og Skaftfellinga. Á tímum vegleysa notaði Flugfélag Íslands þá meðal annars í flugi til Hellu, Vestmannaeyja, Skóga, Kirkjubæjarklausturs, Fagurhólsmýrar og Hornafjarðar á árunum 1951 til 1974.

Gunnfaxi skipar auk þess óvenjulegan sess í landbúnaðarsögu Íslendinga. Flugvélin var nefnilega nýtt til þess að flytja lifandi sauðfé úr Öræfasveit til annarra héraða í fjárskiptum vegna sauðfjársjúkdóma. Þeir flutningar vöktu landsathygli á sínum tíma.

Vinir Gunnfaxa sendu stjórn Skógasafns erindi þann 17. júní síðastliðinn til að kanna hvort safnið sæi sér fært að veita flugvélinni viðtöku og varðveislu til framtíðar. Hugmynd þeirra væri að standa að söfnun til að fjármagna kaup á flugvélinni og koma henni í sýningarhæft ástand; það er að fá þá varahluti sem vantar á búk vélarinnar, hreinsa hana að utan og mála hana í frumlitum Flugfélags Íslands, en áformunum var lýst í þessari frétt:

Stjórn Skógasafns hefur núna svarað erindinu með svohljóðandi bókun sem samþykkt var samhljóða:

„Stjórn safnsins tekur jákvætt í erindið og lýsir sig tilbúna til að taka við Gunnfaxa í sýningarhæfu ástandi. Framkvæmdastjóra og formanni stjórnar falið að vinna málið áfram.“

Að sögn Snorra Snorrasonar, eins forsvarsmanna Vina Gunnfaxa, hefur komið fram í viðræðum við landeigendur Sólheimasands, eiganda TF-ISB, að þeir vilji gjarnan fá sambærilega flugvél í staðinn. Kannað hafi verið hvort gamall Varnarliðsþristur á Flugminjasafni Egils Ólafssonar í Örlygshöfn í Patreksfirði gæti fengist. Eigandi safnsins að Hnjóti hafi hins vegar sett upp svo hátt verð að það hafi verið óaðgengilegt.

Einnig hafi verið þreifað á aðila í Mýrdal um möguleg kaup á vatnadrekum með það í huga að þeir gætu farið á Sólheimasand sem sýningargripir í stað Gunnfaxa. Óljóst sé hvort slík lausn gæti gengið.

Í erindi sem Vinir Gunnfaxa hafa núna sent stjórn landeigendafélagsins, með formlegri ósk um kaup á flugvélinni til varðveislu á Skógasafni, segja þeir ríka ástæðu til að vernda hana eftir langa og farsæla sögu í þjónustu þjóðarinnar.

„Á Samgöngusafninu á Skógum mundi hún sóma sér vel og bera sögu samgangna á Suðurlandi verðugt vitni og verða mikil lyftistöng fyrir Skóga.

Að mati sérfræðinga okkar þarf vélin að komast í var sem allra fyrst, áður en haustlægðir gera vart við sig.

Í vörslu safnsins yrði hún okkur öllum til mikils sóma og styrkur fyrir byggðasögu Suðurlands og vekja mikla athygli,“ segir í bréfi Gunnfaxavina til landeigendafélagsins.

Snorri kveðst bjartsýnn á farsæla niðurstöðu. Hann hafi fengið það svar að stjórn landeigendafélagsins muni væntanlega funda um málið fyrir miðjan ágústmánuð.