Stúdentapólitík er pólitík Ármann Leifsson skrifar 29. janúar 2026 10:02 Á stúdentapólitík bara að vera eilíft tuð um bílastæðagjöld sem hefur engin víðtækari áhrif á samfélagið sem stúdentar tilheyra? Algeng klisja sem fólk heyrir um stúdentapólitík er að hún sé ekki og eigi ekki að vera tengd pólitík utan háskólans. Pælingin hljómar mjög vel en þegar betur er að gáð heldur hún engu vatni. Sé saga stúdentahreyfinga og hins akademíska samfélags skoðuð er augljóst að baráttan fyrir aðgengilegu háskólanámi og hagsmunum stúdenta sé hápólitísk. Stúdentar hafa þurft að berjast fyrir húsnæði fyrir stúdenta, betri náms- og kennsluaðstöðu, betra námslánakerfi og betri háskóla almennt. Rödd stúdenta skiptir líka máli þegar kemur að alþjóðamálum, umhverfismálum og öllu öðru sem snertir háskólasamfélagið í breiðu samhengi. Oft á tíðum eru stjórnvöld nefnilega treg til aðgerða, þá skiptir öflug pólitísk barátta stúdenta öllu máli. Hagsmunabarátta stúdenta er pólitík Í grunninn snýst hagsmunabarátta stúdenta um að krefjast betri kjara fyrir stúdenta, kjarabæturnar eru síðan stjórnvalda að framkvæma hvort sem það er háskólinn, sveitarfélög, ríkisstjórnin eða Alþingi. Dæmin eru endalaus, uppbygging Stúdentagarða og deiliskipulag háskólasvæðisins fer í gegnum borgaryfirvöld, breytingar á námslánakerfinu og skrásetningargjaldinu fara í gegnum Alþingi sem ákveður líka á hverju einasta ári fjármögnun háskólans. Félagsstofnun Stúdenta varð bókstaflega til með lögum frá Alþingi. Pælið í því, Stúdentakjallarinn er rekinn af stofnun sem varð til með lögum frá Alþingi en samt er því haldið fram að stúdentapólitík sé ótengd landspólitík. Stúdentapólitík í samhengi Baráttumál Röskvu hafa öll breiðari skírskotun en bara innan háskólans, baráttan fyrir samgöngukorti stúdenta er baráttan fyrir umhverfisvænni og ódýrara samfélagi og baráttan fyrir hækkun grunnframfærslurnar og námsstyrkjakerfi í stað námslánakerfis er barátta fyrir jöfnu aðgengi að námi sem er mikilvægt vopn gegn efnahagslegum ójöfnuði. Meira segja litlir hlutir eins og tillaga Röskvu um uppbyggingu ungbarnahreiðra á háskólasvæðinu eru barátta í þágu jafnréttismála, ungir foreldrar eiga nefnilega líka að geta menntað sig. Háskólinn er ekki eyland, hlutleysi er afstaða Almennt er talið að eitt af því sem skilur Röskvu og hina fylkinguna að í Stúdentaráði sé sú að Röskva tekur afstöðu í utanskólamálum og þá sérstaklega alþjóðamálum. Í fyrsta lagi hefur fylking núverandi meirihluta sögulega flakkað á milli þess að taka afstöðu í alþjóðamálum frá máli til máls. Í öðru lagi hafa alþjóðamál gjarnan bein áhrif á stúdenta t.d. þegar bandarísk stjórnvöld banna ákveðnum háskólum að taka við alþjóðanemum, því er ekki bara um utanskólamál að ræða. Í þriðja lagi þá er það afstaða til alþjóðamála að fella tillögu um stuðning við akademíska sniðgöngu gagnvart Ísrael vegna þess að þú vilt ekki taka afstöðu. Í hlutleysi er ávallt hagur einhvers falinn. Í skjóli hlutleysis hefur Stúdentaráð núverandi meirihluta ekki tjáð sig um mennta- og þjóðarmorð á Gaza né í öðrum málum sem snerta hið alþjóðlega háskólasamfélag. Ef Stúdentaráð tekur ekki afstöðu um hvort háskólinn eigi að versla við Rapyd þá skapast enginn þrýstingur um aðgerðir og sniðgöngu, að skila auðu er því ákvörðun sem hefur áhrif, í þessu tilfelli slæm. Þetta er ekki flókið Í raun er ég að kafa of djúpt í hlutina hér, þú þarft einfaldlega ekki að hafa meira en augu og eyru til að átta þig að háskólinn er hluti af samfélagi, þar með hefur samfélagið áhrif á háskólann og öfugt. Jafnt aðgengi til náms og góð lífskjör stúdenta eru nefnilega ekki sjálfsögð, það þurfti og þarf að berjast fyrir því. Röskva er óhrædd við að gera það vegna þess að við erum pólitísk. Höfundur er forseti Röskvu. Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Háskólar Hagsmunir stúdenta Mest lesið Ég á´etta – ég má´etta! Stefán Pálsson Skoðun Hvað borðar þú mörg naut og kjúklinga á dag? Sigurður Árni Þórðarson Skoðun Iceland and USA Sitting in a Tree Sæþór Benjamín Randalsson Skoðun „Kiss the Ring“ – þegar ríkisvaldið krefst hlýðni af gervigreindinni Gísli Ragnar Guðmundsson Skoðun Skál! - Í boði lífeyrissjóðanna Þorsteinn Sæmundsson Skoðun Hundruð milljóna frá íslenskum skattgreiðendum til heilbrigðisþjónustu erlendis Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun Alþjóðadagur offitunnar Gréta Jakobsdóttir,Edda Ýr Guðmundsdóttir,Erla Gerður Sveinsdóttir,Guðrún Þuríður Höskuldsdóttir,Rut Eiríksdóttir,Sigrún Kristjánsdóttir,Sólrún Ólína Sigurðardóttir,Tryggvi Helgason Skoðun Einhverfugreining og hvað svo? Elín Anna Baldursdóttir Skoðun Þegar nóg er aldrei nóg Stefán Vagn Stefánsson Skoðun Kveð bæjarstjórn eftir gefandi ár Friðrik Sigurbjörnsson Skoðun Skoðun Skoðun Ofbeldi er ekki í starfslýsingu félagsráðgjafa Thelma Eyfjörð Jónsdóttir skrifar Skoðun Hvað borðar þú mörg naut og kjúklinga á dag? Sigurður Árni Þórðarson skrifar Skoðun Einhverfugreining og hvað svo? Elín Anna Baldursdóttir skrifar Skoðun Iceland and USA Sitting in a Tree Sæþór Benjamín Randalsson skrifar Skoðun Umönnunarbilið og kerfislægar hindranir á íslenskum vinnumarkaði Kolbrún Halldórsdóttir,Sunna Símonardóttir skrifar Skoðun Skál! - Í boði lífeyrissjóðanna Þorsteinn Sæmundsson skrifar Skoðun Smáframleiðendur – vannýtt tækifæri fyrir íslenskt atvinnulíf? Sveinbjörg Rut Pétursdóttir skrifar Skoðun „Kiss the Ring“ – þegar ríkisvaldið krefst hlýðni af gervigreindinni Gísli Ragnar Guðmundsson skrifar Skoðun Kveð bæjarstjórn eftir gefandi ár Friðrik Sigurbjörnsson skrifar Skoðun Á rannsókn á Flateyri að bíða? Sóley Eiríksdóttir skrifar Skoðun Þegar nóg er aldrei nóg Stefán Vagn Stefánsson skrifar Skoðun Ég á´etta – ég má´etta! Stefán Pálsson skrifar Skoðun Fórnarkostnaður kerfisins? Olga Cilia skrifar Skoðun Heimili landsins borga fyrir pólitíska vanrækslu Gunnar Einarsson skrifar Skoðun Bækur bjarga mannslífum Þórunn Sigurðardóttir skrifar Skoðun Ofbeldi í nánum samböndum og vinnumarkaðurinn Dagný Aradóttir Pind,Eva Hjörtína Ólafsdóttir,Henný Hinz,Sigrún Birna Björnsdóttir skrifar Skoðun Hundruð milljóna frá íslenskum skattgreiðendum til heilbrigðisþjónustu erlendis Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Alþjóðadagur offitunnar Gréta Jakobsdóttir,Edda Ýr Guðmundsdóttir,Erla Gerður Sveinsdóttir,Guðrún Þuríður Höskuldsdóttir,Rut Eiríksdóttir,Sigrún Kristjánsdóttir,Sólrún Ólína Sigurðardóttir,Tryggvi Helgason skrifar Skoðun Sjávartengd nýsköpun skilar þjóðinni milljörðum Þorsteinn Másson skrifar Skoðun Samfélag sem ýtir undir nærandi tengsl Sanna Magdalena Mörtudóttir skrifar Skoðun Enginn á að vera einn í Reykjavík Ellen Calmon skrifar Skoðun Ég heyri og hlusta: Um heyrnarskimun í grunnskólum Alma D. Möller skrifar Skoðun Hlutverk sem ég tek með auðmýkt og ábyrgð Grétar Ingi Erlendsson skrifar Skoðun Ég hlakka til Alexandra Briem skrifar Skoðun Megum við fá bita, háttvirtur ráðherra? Katla Ósk Káradóttir skrifar Skoðun Barbabrella hægrisins í leikskólamálum Stefán Pálsson skrifar Skoðun Aðalmeðferð í dómsmáli um netsölu áfengis eftir 2 daga Siv Friðleifsdóttir skrifar Skoðun Aukin misskipting leysir ekki verðbólguvandann Finnbjörn Hermannsson,Sonja Ýr Þorbergsdóttir skrifar Skoðun Kjarnorkuvopnavæðing Norðurlanda Arnór Sigurjónsson skrifar Skoðun Móðurmálið er gjöf sem endist ævinlangt Guðbjörg Magnúsdóttir,Renata Emilsson Pesková skrifar Sjá meira
Á stúdentapólitík bara að vera eilíft tuð um bílastæðagjöld sem hefur engin víðtækari áhrif á samfélagið sem stúdentar tilheyra? Algeng klisja sem fólk heyrir um stúdentapólitík er að hún sé ekki og eigi ekki að vera tengd pólitík utan háskólans. Pælingin hljómar mjög vel en þegar betur er að gáð heldur hún engu vatni. Sé saga stúdentahreyfinga og hins akademíska samfélags skoðuð er augljóst að baráttan fyrir aðgengilegu háskólanámi og hagsmunum stúdenta sé hápólitísk. Stúdentar hafa þurft að berjast fyrir húsnæði fyrir stúdenta, betri náms- og kennsluaðstöðu, betra námslánakerfi og betri háskóla almennt. Rödd stúdenta skiptir líka máli þegar kemur að alþjóðamálum, umhverfismálum og öllu öðru sem snertir háskólasamfélagið í breiðu samhengi. Oft á tíðum eru stjórnvöld nefnilega treg til aðgerða, þá skiptir öflug pólitísk barátta stúdenta öllu máli. Hagsmunabarátta stúdenta er pólitík Í grunninn snýst hagsmunabarátta stúdenta um að krefjast betri kjara fyrir stúdenta, kjarabæturnar eru síðan stjórnvalda að framkvæma hvort sem það er háskólinn, sveitarfélög, ríkisstjórnin eða Alþingi. Dæmin eru endalaus, uppbygging Stúdentagarða og deiliskipulag háskólasvæðisins fer í gegnum borgaryfirvöld, breytingar á námslánakerfinu og skrásetningargjaldinu fara í gegnum Alþingi sem ákveður líka á hverju einasta ári fjármögnun háskólans. Félagsstofnun Stúdenta varð bókstaflega til með lögum frá Alþingi. Pælið í því, Stúdentakjallarinn er rekinn af stofnun sem varð til með lögum frá Alþingi en samt er því haldið fram að stúdentapólitík sé ótengd landspólitík. Stúdentapólitík í samhengi Baráttumál Röskvu hafa öll breiðari skírskotun en bara innan háskólans, baráttan fyrir samgöngukorti stúdenta er baráttan fyrir umhverfisvænni og ódýrara samfélagi og baráttan fyrir hækkun grunnframfærslurnar og námsstyrkjakerfi í stað námslánakerfis er barátta fyrir jöfnu aðgengi að námi sem er mikilvægt vopn gegn efnahagslegum ójöfnuði. Meira segja litlir hlutir eins og tillaga Röskvu um uppbyggingu ungbarnahreiðra á háskólasvæðinu eru barátta í þágu jafnréttismála, ungir foreldrar eiga nefnilega líka að geta menntað sig. Háskólinn er ekki eyland, hlutleysi er afstaða Almennt er talið að eitt af því sem skilur Röskvu og hina fylkinguna að í Stúdentaráði sé sú að Röskva tekur afstöðu í utanskólamálum og þá sérstaklega alþjóðamálum. Í fyrsta lagi hefur fylking núverandi meirihluta sögulega flakkað á milli þess að taka afstöðu í alþjóðamálum frá máli til máls. Í öðru lagi hafa alþjóðamál gjarnan bein áhrif á stúdenta t.d. þegar bandarísk stjórnvöld banna ákveðnum háskólum að taka við alþjóðanemum, því er ekki bara um utanskólamál að ræða. Í þriðja lagi þá er það afstaða til alþjóðamála að fella tillögu um stuðning við akademíska sniðgöngu gagnvart Ísrael vegna þess að þú vilt ekki taka afstöðu. Í hlutleysi er ávallt hagur einhvers falinn. Í skjóli hlutleysis hefur Stúdentaráð núverandi meirihluta ekki tjáð sig um mennta- og þjóðarmorð á Gaza né í öðrum málum sem snerta hið alþjóðlega háskólasamfélag. Ef Stúdentaráð tekur ekki afstöðu um hvort háskólinn eigi að versla við Rapyd þá skapast enginn þrýstingur um aðgerðir og sniðgöngu, að skila auðu er því ákvörðun sem hefur áhrif, í þessu tilfelli slæm. Þetta er ekki flókið Í raun er ég að kafa of djúpt í hlutina hér, þú þarft einfaldlega ekki að hafa meira en augu og eyru til að átta þig að háskólinn er hluti af samfélagi, þar með hefur samfélagið áhrif á háskólann og öfugt. Jafnt aðgengi til náms og góð lífskjör stúdenta eru nefnilega ekki sjálfsögð, það þurfti og þarf að berjast fyrir því. Röskva er óhrædd við að gera það vegna þess að við erum pólitísk. Höfundur er forseti Röskvu.
„Kiss the Ring“ – þegar ríkisvaldið krefst hlýðni af gervigreindinni Gísli Ragnar Guðmundsson Skoðun
Hundruð milljóna frá íslenskum skattgreiðendum til heilbrigðisþjónustu erlendis Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun
Alþjóðadagur offitunnar Gréta Jakobsdóttir,Edda Ýr Guðmundsdóttir,Erla Gerður Sveinsdóttir,Guðrún Þuríður Höskuldsdóttir,Rut Eiríksdóttir,Sigrún Kristjánsdóttir,Sólrún Ólína Sigurðardóttir,Tryggvi Helgason Skoðun
Skoðun Umönnunarbilið og kerfislægar hindranir á íslenskum vinnumarkaði Kolbrún Halldórsdóttir,Sunna Símonardóttir skrifar
Skoðun Smáframleiðendur – vannýtt tækifæri fyrir íslenskt atvinnulíf? Sveinbjörg Rut Pétursdóttir skrifar
Skoðun „Kiss the Ring“ – þegar ríkisvaldið krefst hlýðni af gervigreindinni Gísli Ragnar Guðmundsson skrifar
Skoðun Ofbeldi í nánum samböndum og vinnumarkaðurinn Dagný Aradóttir Pind,Eva Hjörtína Ólafsdóttir,Henný Hinz,Sigrún Birna Björnsdóttir skrifar
Skoðun Hundruð milljóna frá íslenskum skattgreiðendum til heilbrigðisþjónustu erlendis Diljá Mist Einarsdóttir skrifar
Skoðun Alþjóðadagur offitunnar Gréta Jakobsdóttir,Edda Ýr Guðmundsdóttir,Erla Gerður Sveinsdóttir,Guðrún Þuríður Höskuldsdóttir,Rut Eiríksdóttir,Sigrún Kristjánsdóttir,Sólrún Ólína Sigurðardóttir,Tryggvi Helgason skrifar
Skoðun Aukin misskipting leysir ekki verðbólguvandann Finnbjörn Hermannsson,Sonja Ýr Þorbergsdóttir skrifar
Skoðun Móðurmálið er gjöf sem endist ævinlangt Guðbjörg Magnúsdóttir,Renata Emilsson Pesková skrifar
„Kiss the Ring“ – þegar ríkisvaldið krefst hlýðni af gervigreindinni Gísli Ragnar Guðmundsson Skoðun
Hundruð milljóna frá íslenskum skattgreiðendum til heilbrigðisþjónustu erlendis Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun
Alþjóðadagur offitunnar Gréta Jakobsdóttir,Edda Ýr Guðmundsdóttir,Erla Gerður Sveinsdóttir,Guðrún Þuríður Höskuldsdóttir,Rut Eiríksdóttir,Sigrún Kristjánsdóttir,Sólrún Ólína Sigurðardóttir,Tryggvi Helgason Skoðun