Sekta Sýn fyrir að sýna efni ekki við hæfi barna fyrir vatna­skil

Í ákvörðun Fjölmiðlanefndar kemur fram að um er að ræða sýningu þáttar úr þáttaröðinni Knutby sunnudaginn 31. ágúst 2025 kl. 20:55, þáttar úr þáttaröðinni Grantchester mánudaginn 1. september 2025 kl. 20:25 og þáttar úr þáttaröðinni S.W.A.T. fimmtudaginn 4. september 2025 kl. 20:05 á sjónvarpsstöðinni SÝN.

Þáttaraðirnar hafa allar fengið aldursmerkinguna „12“ samkvæmt hollenska aldursmatskerfi Kijkwijzer frá NICAM í Hollandi og eru því ekki taldar við hæfi barna yngri en 12 ára.

Samkvæmt fjölmiðlalögum er heimilt eftir klukkan 22 föstudags- og laugardagskvöld og eftir klukkan 21 önnur kvöld vikunnar og til klukkan fimm á morgnana að miðla efni í línulegri dagskrá sem ekki er talið við hæfi barna að því tilskildu að á undan því sé birt skýr viðvörun og það sé auðkennt með sjónrænu merki, þegar um miðlun myndefnis er að ræða, allan þann tíma sem efninu er miðlað.

Í ákvörðuninni segir að ákvæðið hafi í daglegu tali verið kallað vatnaskilaákvæðið þar sem skilgreind tímasetning marki „vatnaskil“ varðandi það hvenær heimilt er að sýna efni sem ekki er við hæfi barna. Fjölmiðlanefnd hafi túlkað ákvæðið með þeim hætti að óheimilt sé að sýna myndefni sem fengið hefur aldursmerkinguna „12“ og hærra fyrr en eftir klukkan 22 á föstudags- og laugardagskvöldum og eftir kl. 21 á virkum dögum og sunnudögum.

Dagskráin geti breyst miðað við lengd frétta og Ísland í dag

Fjölmiðlanefnd sendi Sýn bréf varðandi sýningu þáttanna og í svarbréfi Sýnar, í október, kom fram að þar væri lögð rík áhersla á að starfa í fullu samræmi við ákvæði laga með sérstakri áherslu á þá mikilvægu skyldu að vernda börn gegn skaðlegu efni. Sýn væri kunnugt um „vatnaskilaákvæðið“ og leitaðist við að virða það og túlkun nefndarinnar.

Bent er á í bréfinu að dagskrá sjónvarpsstöðvarinnar geti breyst eftir því hversu langur fréttatími og Ísland í dag er. Breytingin geti numið allt frá fimm til fimmtán mínútum og svo vísað í töflu sem sýndi að þættirnir hafi verið áætlaðir á dagskrá á ákveðnum tíma en hafi farið í sýningu síðar.

Í bréfinu kom einnig fram að þættirnir fælu ekki í sér efni sem teldist sérlega íþyngjandi eða hættulegt börnum, heldur efni sem hlotið hefði aldursmerkinguna „12“, meðal annars vegna þema, söguþráðar eða vægra atriða sem gætu vakið ótta eða ekki hentað yngri börnum.

Í bréfi Sýnar sagði enn fremur að í kjölfar erindis Fjölmiðlanefndar hefði fjölmiðlaveitan farið yfir verklagsreglur sínar hvað varðar aldursgreiningu og gripið til tiltekinna aðgerða. Í því sambandi hefði Sýn styrkt verklag við aldursmerkingar. Aldursmat á öllum innfluttum þáttum yrði tvítryggt, annars vegar af framleiðsludeild og hins vegar af dagskrárdeild áður en efni færi í útsendingu.

Einnig yrðu útsendingartímar á efni með aldursmerkinguna „12“ eða hærra læstir svo ekki væri hægt að færa útsendingartíma fyrir vatnaskil. Þá hefði átt sér stað upprifjun á verklagi við aldursmerkingar fyrir starfsfólk.

Vatnaskil ekki á sama tíma á virkum dögum og um helgar

Í lok bréfsins kom fram að Sýn ítrekaði að vernd barna væri og yrði forgangsmál í starfsemi fjölmiðlaveitunnar. Sýn liti á eftirlit Fjölmiðlanefndar sem mikilvægan þátt í að viðhalda háum kröfum á íslenskum fjölmiðlamarkaði og treysti því að skýringar og aðgerðir fjölmiðlaveitunnar sýndu fram á einlægan vilja til að fylgja lögum og reglum í hvívetna.

Nefndin áréttar í ákvörðun sinni til Sýnar að vatnaskilin séu ekki á sama tíma á virkum dögum og um helgar og að óheimilt sé að miðla myndefni, sem ekki telst við hæfi barna yngri en 12 ára, í línulegri dagskrá fyrr en eftir kl. 22 á föstudags- og laugardagskvöldum.

„Það nægir því ekki að læsa dagskrárliði með aldursmerkinguna „12“ eða hærra kl. 21 á föstudags- og laugardagskvöldum þar sem vatnaskil eru þá kl. 22,“ segir í ákvörðuninni.

Víkja ekki frá sekt

Í ljósi þessa telur nefndin að Sýn hafi verið óheimilt að miðla þessum þáttum fyrir klukkan 21 þessa daga í ágúst og september. Nefndin telur jafnframt ekki tilefni til að falla frá sektarákvörðun í málinu þar sem þau telja að Sýn hafi átt að vera fullkunnugt um þær reglur sem gilda.

Því ákveður nefndin að leggja stjórnvaldssekt á Sýn hf. og taldi hæfilegt að sektin næmi 500.000 kr. Í ákvörðun kemur fram að nefndin telji ákvörðunina þannig taka mið af eðli brotsins og atvikum máls að öðru leyti.

Vísir er í eigu Sýnar.