Láta lægð í kvik­mynda­iðnaði ekki stöðva sig og opna nýtt stúdíó

Þrátt fyrir fækkun verkefna í bransanum segjast þær bjartsýnar fyrir framtíð kvikmyndagerðar á Íslandi. Nauðsynlegt sé þó að stjórnvöld styrki betur við bransann.

Flóra segir hugmyndina að því að deila rými og kostnaði við það koma frá Ástu. Hún hafi rekið sams konar stúdíó í Noregi þar sem hún bjó um árabil.

„Mér fannst þetta svo góð hugmynd en var smeyk við að taka skrefið.  Ásta hafði verið að leita fyrir sjálfa sig í lengri tíma en ekki fundið neitt sem hentaði okkar starfsemi og því enginn staður kominn,“ segir Flóra og að í janúar hafi hún svo verið orðin sannfærð um hugmyndina.

„Hugmyndin að vera með sitt eigið vinnurými fyrir allt dótið sitt frekar en að vera með allt hafurtaskið heima við og að vera með stað til að fara á að vinna þegar maður er ekki í tökum hljómaði eins og draumur. Þannig ég heyrði í Ástu hvort hún væri enn að leita, sem hún var, og hringdi tvö símtöl og fengum við að fara að skoða þetta rými sem hentaði líka svona fullkomlega.“

Þremur dögum seinna voru þær búnar að skrifa undir leigusamning og boltinn farinn að rúlla.

„Það var bara eins og þetta væri „meant to be“,“ segir Flóra.

Heyrði um störf Ástu í Noregi

„Ég var farin að heyra um Ástu þegar hún bjó í Noregi þar sem hún var að gera svo ótrúlega flotta hluti, mikið af SFX-makeupi og hárkollum sem mér fannst svo spennandi,“ segir Flóra og að þeirra fyrstu samskipti hafi snúist um skegg og hárkollur því Ásta hafi átt mest af því.

„En ég kynnist henni ekki fyrr en hún ræður mig í vinnu í King and Conquerer sem voru mjög stórir sjónvarpsþættir gerðir hérna á Íslandi 2024. Ég man hvað ég var ótrúlega spennt að fá boðið en stressuð að vinna fyrir hana,“ segir Flóra og að tökur hafi svo að enda tekið fimm mánuði.

Heiður að fá loks að vinna með Ástu

„Það var bæði ótrúlega gaman en mikill heiður að fá loksins að vinna með Ástu. Ég lærði mikið af henni,“ segir Flóra og að hún sé ofboðslega spennt að halda áfram að læra af Ástu í nýrri samvinnu þeirra í stúdíóinu.

„Eftir að ég flutti heim frá Noregi 2021 þekkti ég fáar í mínu fagi, enda var ég í tólf ár í burtu. Ég var svo lánsöm að fá Flóru með mér í sjónvarpsseríuna King & Concueror, og kynntist henni aðeins þar og fannst frábært að vinna með henni.“

Hún segist sjá fyrir sér skemmtilegt og uppbyggilegt samstarf í stúdíóinu.

„Þar sem við eigum eftir að styðja hvor aðra og vonandi vinna saman að hinum ýmsu verkefnum.“

Vinna og læra og þjálfa

Stúdíóið sé hugsað sem vinnuaðstaða fyrir þær hvort sem þær verða saman í verkefnum eða í ólíkum verkefnum en einnig staður þar sem þær geta lært, kennt og þjálfað.

„Þannig þetta gæti orðið hálfgerð miðstöð fyrir okkar fag, bæði til að bæta kunnáttu og til að þjóna komandi verkefnum, innlendum og erlendum. Það hefur ekki verið til svona aðstaða og oft mikil þörf. Í Noregi var ég með sams konar stúdíó, sem var reyndar ekki oft leigt út til annarra kollega, en þetta varð smám saman staður, þar sem við gátum hitt leikara, undirbúið verkefni, haldið fundi og haldið námskeið. Ég er sannfærð um að vegna þess að aðstaðan var til staðar þá stækkuðu verkefnin þegar kom að gervum. Leikstjórar og framleiðendur sáu fleiri möguleika og við höfðum rými til að framkvæma. Svo erum við báðar svo orkumiklar, látum hlutina gerast og erum hugrakkar. Þess vegna erum við mjög góð blanda í þessu samstarfi.“

Þær hafa þurft að breyta rýminu töluvert frá því að þær fengu það og bjuggu til dæmis til aðskilin rými til að vinna í auk þess sem þær bjuggu til lítinn eldhúskrók.

„Það var mikilvægt upp á að vera með þvottavél og hárvask til aflögu. Það var engin þannig aðstaða í rýminu fyrir. Einnig erum við að setja upp góða aðstöðu fyrir hár, makeup og SFX. Þar sem það skiptir mjög miklu máli að vera með góða stóla og gott ljós, en þannig aðstöðu er mikil vöntun á fyrir okkar deild.“

Bjartsýnar þrátt fyrir færri verkefni

Ásta og Flóra vinna bæði með innlendum og erlendum aðilum við sjónvarps- og kvikmyndagerð á Íslandi, bæði hérlendis og erlendis.

„Verkefnin hafa verið fá undanfarin misseri en við erum bjartsýnar. Ég er reyndar á leiðinni til Ástralíu að vinna með Baltasar næstu fjóra mánuði. Það eru engin landamæri þegar kemur að kvikmyndagerð, við getum unnið alls staðar þannig séð og fagmenn frá Íslandi eru í sérstöku uppáhaldi hjá erlendum aðilum. Ég held það snúist svolítið um að hér er lítil stéttaskipting innan bransans, við bara gerum þetta saman og allir leggja sitt fram og hjálpa hver öðrum,“ segir Ásta

Flóra segir það klárlega drauminn að vinna líka erlendis.

„Ég fór til Los Angeles fyrir tveimur árum þegar við fengum The Emmy-tilnefningu fyrir vinnuna okkar í True Detective þegar sú sjónvarpsþáttaröð var tekin upp hérna á Íslandi fyrir nokkrum árum, það var alveg dásamleg tilfinning að upplifa. Peter King frá Bretlandi sem réði mig og var hönnuðurinn er stórt nafn í okkar bransa og var það þvílíkur heiður að fá að vinna með honum og fá svo þessa tilnefningu.“

Þær segja að þó svo að það sé hægt að gera venjulega förðun í nánast hvaða herbergi sem er skipti birta og aðstaðan verulegu máli í því sem þær geri, gervum. 

„Þá sérstaklega þegar við erum að vinna við sjónvarpsefni þá skiptir ljósið svo ótrúlega miklu máli þegar við erum að vinna, styrkleikinn og hvaða litatónn er á því, sem dæmi. Stólarnir þurfa að vera þægilegir því stundum þarf leikari að sitja í honum til lengri tíma í flóknari makeupi sem gæti verið ásetning á stærri gervum eða ef þarf að setja hárkollur á. Plássið skiptir einnig máli svo hægt sé að setja almennilega upp sína aðstöðu með sínu dóti. Þannig með þessu rými verður aðstaðan gerð með okkar vinnu í huga, sem einnig sparar uppsetningu fyrir aðra því við munum bjóða upp á skammtímaleigu á vinnuaðstöðunni þegar allt er orðið klárt,“ segir Flóra.

Birtan og loftun skipti verulegu máli

Auk þess sé mikilvægt að vera með einhvern stað til að undirbúa verkefnin, sérstaklega ef það á að búa til stykki úr gerviefnum [e. prostetic pieces]

„Það þarf gott rými og útblástur svo hægt sé að vinna með þessi sterku efni, oft er heilmikil skrifstofuvinna að þróa og hanna og þarf rými til þess. Að lokum verðum við að vera með huggulegan stað til að taka á móti leikurum í mátanir og þróanir,“ bætir Flóra við.

Umræða um kvikmyndabransann á Íslandi hefur verið ansi neikvæð og töluvert fjallað um fækkun verkefna. Ásta segir lægð núna sem hafi skapast að mestu vegna seinagangs hjá stjórnvöldum og skorts á stuðningi.

„Almenningur heldur að það sé verið að dæla peningum í bransann, einhvers konar góðgerðarstarfsemi, en allar tölur sýna að öll uppbygging, og allt þetta frábæra fagfólk sem hefur þjálfast og þróast síðustu ár og allur sá peningur sem fer í framleiðslu kemur margfalt til baka í ríkiskassann. Það er bara einhver meinloka í gangi, en við treystum á að stjórnvöld átti sig á þessu eins og svo mörg önnur lönd eru að gera núna. Það er nánast heimskulegt að láta þetta fara svona forgörðum, þetta er svo einstakt tækifæri. Við kjósum að vera bjartsýnar.“

Flóra segist í fyrsta skipti núna finna fyrir lægðinni en segist hafa verið mjög lánsöm síðustu ár. Hún hvetur stjórnvöld til að styðja betur við kvikmyndagerð á Íslandi.

„Við þurfum að segja frá og framleiða þessar sögur og nýta þennan sköpunarkraft sem við höfum, við búum að svo ótrúlega hæfileikaríku fólki. Við sem störfum í kvikmyndaiðnaðinum finnum þessa orku og samstöðu, hvert og eitt okkar leggur allt sem við eigum í hvert einasta verkefni og það er svo fallegt. Þetta er ekki alltaf auðveld vinna en alltaf gefum við allt. Í þessum bransa hef ég eignast svo mikið af góðum vinum og í rauninni líka auka fjölskyldu, kvikmyndafjölskylduna mína.“

Einstakt að vinna að svo mikilli gervavinnu á einu ári

Ásta er tilnefnd til þriggja Edduverðlauna í ár fyrir gervi ársins. Tvær tilnefningar eru í sama flokki, gervi í sjónvarpi. Annars vegar er tilnefnt fyrir sjónvarpsþættina Feilx og Klöru og hins vegar fyrir King and Conqueror. Ásta er ein tilnefnd fyrir þá seinni en í þeirri fyrri er það með þeim Thomas Foldberg og Kristínu Júllu Kristjánsdóttur. Þá er þriðja tilnefningin fyrir gervi í kvikmynd, The Damned, en þar er Ásta tilnefnd með Sophie King.

Ásta segir alveg einstakt að hafa unnið að svona mörgum verkefnum á einu ári þar sem gervavinna var svo umfangsmikil.

„Oft fá flóknari og áberandi gervi meiri athygli, þó liggur oft mikil vinna að baki þeim sem eru látlausari. Verkefnin sem ég var tilnefnd fyrir í ár voru þó sérstaklega krefjandi í gervavinnu, og það er eiginlega magnað að þau hafi öll lent á sama árinu,“ segir Ásta og heldur áfram:

„Felix og Klara var einstakt verkefni. Ragnar Bragason kom mjög snemma að máli við mig og vildi vita hvað það myndi kosta að fara alla leið með gervi Jóns Gnarrs, að engu yrði til sparað. Hann gerði það áður en hann sótti um styrk, til að þurfa ekki að prútta síðar og eiga á hættu að útkoman yrði ekki nægilega góð vegna fjárskorts. Þetta er nálgun sem ég tel algjörlega til fyrirmyndar,“ segir Ásta.

Hún kom sjálf eingöngu að hönnun gervi Jóns í þáttunum, ekki annarra persóna.

„Ég fékk strax til liðs við mig Thomas Foldberg og við fórum að þróa karakterinn saman. Það snerist ekki bara um að gera Jón eldri, heldur að móta hver hann væri sem Felix. Í framhaldinu fékk ég til okkar hárkollumeistara frá Antwerpen, við pöntuðum sérsmíðaðar linsur og létum búa til tennur. Eftir að við höfðum gert prófanir og tekið helstu ákvarðanir þurfti ég að yfirgefa verkefnið þar sem ég var ráðin í King & Conqueror og gat eðlilega ekki sinnt báðum verkefnum samtímis.“

Eftir það tóku Thomas og samstarfskona hans, Anna Kiesser, við verkefninu og Anna kláraði tökurnar.

„Það má því segja að Felix-karakterinn hafi verið samhönnun okkar Thomasar.“

King and Conqueror stærsta verkefnið

Hvað varðar King & Conqueror segir hún Baltasar hafa rætt það við sig þegar þau unnu saman að kvikmyndinni Snertingu.

„Að hanna gervi, hár og smink fyrir það verkefni var gríðarlega stórt, líklega það stærsta sem ég hef tekið að mér á ferlinum hingað til. The Damned kom til mín á svipuðum tíma og ég var að vinna að Snertingu. Ég náði að mestu leyti að hanna verkefnið, en þar sem ég vissi að ég yrði í Japan þegar tökur hæfust fannst mér eðlilegt að fá Sophie King með mér sem samhönnuð, til að fylgja verkefninu eftir á setti. Oft breytast hlutir þegar tökur hefjast og þá var ég ansi langt í burtu. Thomas kom einnig að þessu verkefni og sá um að vinna líkin og SFX-þættina,“ segir hún.