Á­klæðið endur­nýjað en vélin enn biluð

Eftir 27 ár í kennslustofu veit ég að menntakerfið er ekki hafið yfir gagnrýni. Við eigum alltaf að vilja gera betur, velta við steinum og þora að breyta því sem virkar illa. En til þess að raunverulegar framfarir eigi sér stað, þurfum við samtal, rannsóknir og heilbrigða skynsemi, ekki plástra og popúlíska pólitík.

Sem kennari er ég ekki sátt við þá aðferðafræði sem Inga Sæland, menntamálaráðherra, hefur tekið upp. Hlutverk menntamálaráðherra er að leiða menntastefnu í samvinnu við skólasamfélagið, ekki að stýra kerfinu sem einvaldur.

Nýlegar áherslur ráðherra virðast fremur drifnar áfram af skoðanakönnunum en faglegri rýni. Það er ódýr popúlismi að kasta fram breytingum sem hljóma vel í eyrum sumra en leysa engan raunverulegan vanda.

Þessi sýndarmennska birtist glöggt í umræðunni um námsmatskerfi; hvort notaðir eru tölustafir eða bókstafir breytir engu um raunverulega getu nemenda. ABC-kerfinu var ætlað að gera námsárangur gegnsærri með aðferðum leiðsagnarnáms, en sú nálgun virðist ekki vera að skila sér sem skyldi þar sem margir foreldrar segjast hreinlega ekki skilja kerfið. Lausnin felst hins vegar ekkert endilega í því að skipta út einum einkunnakvarða fyrir annan. Er kannski ástæða til þess að skoða hvernig upplýsingum um námsframvindu er miðlað til foreldra?

Sveitarfélögin hafa um árabil verið í áskrift að námsumsjónarkerfum, s.s. Mentor. Þessi kerfi hafa ekki náð að aðlaga sig að mati í anda leiðsagnarnáms og ég hvet sveitarfélög til að leita annað og finna kerfi sem virka betur.

Ráðherra talar gjarnan um velvild sína í garð annarra og nú síðast um virðingu fyrir kennarastéttinni, en athafnir hennar og orðbragð segja annað. Að uppnefna formann Kennarasambandsins „kjarabaráttustjóra“ og að kalla kennara „grey“ sýnir algjört virðingarleysi. Í Kastljósi sagðist Inga bara vera í einu liði og það er í liði barnanna okkar. Er ekki farsælast að við séum öll í sama liði? Það er einnig ómaklegt að stilla kennurum upp í lið gegn nemendum.

Það er mikilvægt að taka það fram að kennarar eru til í breytingar og hafa kallað eftir þeim. Við vitum manna best að eitthvað þarf að breytast til að bæta námsárangur og aðbúnað í skólum landsins. En við krefjumst samvinnu. Það yrði tæpast farsælt ef ég ætlaði að reyna að laga vélina í bílnum mínum án þess að fá bifvélavirkja mér til halds og trausts. Á sama hátt verður ekki gert við menntakerfið án þeirra sem standa vaktina í skólastofunni dags daglega.

Verkfærin eru til, nú þurfum við samráð

Líking Ragnars Þórs er hér afar viðeigandi: Ef vélin í bílnum er biluð, þá dugar skammt að skipta um áklæði á sætunum. Bíllinn lítur kannski betur út og fyrir popúlistann er útlitið nóg. Fyrir okkur hin sem eigum að keyra bílinn, kennara, nemendur og foreldra, þá erum við föst á bílastæðinu.

Við skulum hætta að dást að áklæðinu, opna húddið og þora að ræða vélina. Menntakerfið er ekki leikvöllur fyrir popúlíska sýndarmennsku, heldur grunnurinn að framtíðinni. Lögum þetta með raunverulegu samráði og fagmennsku, það er eina leiðin til að komast af stað.

Höfundur er grunnskólakennari.