„Mér finnst það ekki sið­ferðis­lega rétt“

579 eru á kjörskrá í Grímsnes- og Grafningshreppi fyrir kosningarnar á laugardag sem er fjölgun um fjörtíu og sjö prósent frá síðustu kosningum. Fjölmörg frístundahús eru í hreppnum en í þeim má ekki skrá lögheimili en leyfilegt er að skrá lögheimili með ótilgreint heimilisfang. 

Fyrir síðustu kosningar voru 26 með ótilgreint heimilisfang í hreppnum að sögn Fjólu en nú eru 132 skráðir á þann hátt.

Sveitarstjóri segir útskýringuna fyrst og fremst sýna hversu margir vilji búa í sveitarfélaginu.

„Svo eru auðvitað framundan kosningar og það er hópur af fólki sem býr í sínum sumarhúsum og hefur boðið fram í fyrsta skipti sérlista. Það fylgir því framboði fólk sem er að skrá sig ótilgreint í hús,“ segir Fjóla St. Kristinsdóttir sveitarstjóri í Grímsnes- og Grafningshreppi.

Upplifa að skortur á upplýsingum komi í bakið á fólki

Fjölgunin hefur verið mikil síðustu mánuði og Fjóla segir ákveðinn ómöguleika í stöðunni, bæði fyrir stjórnsýsluna og íbúana sjálfa og hún kallar eftir betri upplýsingagjöf frá Þjóðskrá.

„Að þegar fólk sæki um skráningu sem þessa að þá sé það upplýst um stöðuna eins og hún er, að í dag fylgir því þá að þú ert ekki inni á Creditinfo og ef þú ert með einhverjar viðbótarbætur eins og heimilisuppbót og þar fram eftir götunum þá falli það niður,“ segir Fjóla.

„Af því að við erum líka að upplifa að það er að koma í bakið á fólki, þetta er kannski eitthvað sem það hafði ekki hugsað út í eða hafði hreinlega ekki upplýsingar um. Svo kemur ákveðinn þungi á okkur og við þurfum kannski að svara fyrir hluti sem að okkar mati ættu að vera hjá Þjóðskrá. Það er ákveðinn ómöguleiki í þessu fyrir alla.“

„Ég harma að það sé staðan“

Þá hefur borið á því að fólk hafi verið hvatt til að skrá sig á kjörskrá fyrir kosningar og geti síðan skráð lögheimili sitt aftur úr hreppnum að þeim loknum.

„Okkur finnst það auðvitað grafalvarlegt og það verður að horfa á það að við erum hérna með gríðarlega stórt eða víðfemt sveitarfélag og hér eru ekki margir íbúar.“

Til dæmis sé skipting kostnaðar í samstarfsverkefnum ákveðin út frá íbúafjölda á ákveðnum tímapunkti.

„Við erum hér í mikið af samstarfsverkefnum við okkar nágrannasveitarfélög varðandi til dæmis umhverfis- og tæknisvið Uppsveita, við erum hér með skóla- og velferðarþjónustu sameiginlega, við erum með byggðaþróunarfulltrúa og erum mjög mörgum farsælum samstarfsverkefnum þar sem er tekin punkttaða í skiptingu kostnaðar út frá íbúafjöld á ákveðnum tímapunkti,“ segir Fjóla.

„Það er auðvitað mjög alvarlegt fyrir okkur ef sú punktstaða er orðin ákveðið há og okkar kostnaðarhlutfall hækkar sem því nemur, svo skrá sig allir út og þá eru færri eftir til að standa undir þeim kostnaði. Það er ekki gott fyrir neinn og eitthvað sem okkur finnst auðvitað grafalvarlegt.“

Finnst þér siðferðislega rétt að fólk skrái sig á kjörskrá fyrir kosningar og svo aftur út að þeim loknum?

„Nei, mér finnst það ekki siðferðislega rétt. Ég harma að það sé staðan,“ segir Fjóla.

„Glöggt er gestsaugað“

Fjölgunin sé gríðarlege og ef það kæmi einn íbúi í hvert af þeim sumarhúsum á svæðinu, sem eru um 3400 talsins, þá yrði Grímsnes- og Grafningshreppur stærri en Hveragerði á einni nóttu.

„Þannig að það þarf auðvitað að ganga í einhverjum takti við skipulag sveitarfélagsins, áform þess og fjárhagsáætlun. Að því leytinu til er þetta rosalega erfitt, ákvarðanataka og þjónusta til framtíðar. Við erum að búa til allskonar áætlanir til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar og þaer er verið að horfa í skipulagðar íbúðalóðir. Í rauninni höfum við ekkert annað til að byggja á hvernig við sjáum fyrir okkur að fjölgunin verði til framtíðar.“

Hún segist hafa lagt áherslu á að á skrifstofum sveitarfélagsins sé ekki verið að ræða pólitík heldur frekar að gætt sé að orðspori sveitarfélagsins. Aðstæður séu þó mjög sérstakar og þetta mál mikið í umræðunni.

„Það er gott að ræða málin og það er gott að fá endurnýjun. Í vaxandi sveitarfélagi er mikilvægt að þar séu aðilar með staðbundna þekkingu á sveitarfélaginu og reynslu, en líka nýtt fólk til að fá nýuja sýn. Glöggt er gestsaugað.“

Vill að ríkið stígi upp og taki samtalið

Hún upplifi samskipti góð við fulltrúa eigenda frístundahúsa, auðvitað megi bæta ýmsa þjónustu og allt fari í botn í sveitarfélaginu á sumarleyfistíma. Verið sé að vinna að stækkun aðstöðu fyrir sund og líkamsrækt, byggja göngu- og hjólastíga. Grenndarstöðvar og sorpþjónusta séu hitamál.

„Við höfum átt samtal við félög sumarhúsahverfanna, regnhlífarsamtök sem hafa komið reglulega og unnið mjög góða vinnu í því að vera í hagsmunagæslu og eins í upplýsingagjöf til annarra sumarhúsafélaga sem eru eins og húsfélög í fjölbýlishúsum. Það eru fjölmörg sjónarmið og mismunandi aðstæður innan þessara hverfa. Þetta er ekki neinn einsleitur hópur.“

Hún vilji gagnrýna stjórnvöld þegar kemur að þessum málum. Leitað hafi verið eftir áheyrn stjórnvalda, ríkið þurfi að koma að vinnunni.

„Við erum öll tilbúin í samtalið þegar kallið kemur. Það hefur bara ekki verið áhugi hjá ríkinu til þess að fara inn í þetta mál. Ég held að þetta sé svolítið heit kartafla sem enginn vill snerta. Ég hefði viljað sjá ríkið stíga upp og eiga samtalið við okkur öll.“