Kvæðið Lilja og Grettis­saga meðal dýr­gripa sem Svíar lána til Ís­lands

Í fréttum Sýnar mátti sjá eftirvæntinguna sem ríkti í Eddu upp úr hádegi þegar tveir sænskir forverðir rúlluðu handritunum inn í traustum töskum en öryggiskröfur Svía meina okkur að sýna andlit þeirra. Kannski var enginn spenntari að sjá töskurnar opnaðar en forstöðumaður Árnastofnunar, Guðrún Nordal.

„Hjartað fór af stað sko, - að slá. Þetta er mikil stund og það er ótrúleg greiðvikni og rausnarskapur af þessum sænsku söfnum að lána þessa dýrgripi og treysta okkur fyrir þeim.

Við fáum að hafa handritin í sex mánuði. Svo það er góður tími fyrir fólk að koma að skoða þau og önnur handrit sem hér eru.

En þetta var einstök stund og við erum auðvitað bara mjög glöð,“ sagði Guðrún Nordal hér í frétt Sýnar:

Sýningin verður opnuð almenningi klukkan tíu í fyrramálið. Eftir hádegi verður málþing í Eddu um sögu þeirra og hvernig á því stóð að þau fóru úr landi.

Þetta eru alls fimm handrit. Þau voru flutt frá Íslandi á 17. öld en varðveittust í Svíþjóð. Þeirra á meðal er Uppsala Edda, eitt af fjórum aðalhandritum Snorra-Eddu.

Elsta handritið er frá því í kringum 1200 og geymir einhvern elsta texta sem til er á íslenskri tungu. Það kallast Hómilíubókin.

„Þar eru gamlir textar sem við skiljum enn. Börn skilja og við skiljum enn þennan texta. Þannig að það er ótrúlegt að fá það handrit að láni. Ef ég ætti að segja að eitt væri merkast þá er það Hómilíubókin,“ segir forstöðumaður Árnastofnunar.

Það handrit er svo gamalt að Snorri Sturluson gæti hafa lesið það sem ungur maður.

„Hér er líka mjög merkilegt Grettissöguhandrit, eitt af lykilhandritum Grettissögu,“ segir Guðrún.

Þarna er elsta handritið að kvæðinu Lilju, sem allir vildu kveðið hafa.

„Hún er hérna inni á milli Ólafs sögu Tryggvasonar og Ólafs sögu helga, ásamt fleiri kvæðum eins og Geisla og fleiri merkilegum kvæðum,“ segir Guðrún um leið og hún sýnir okkur eitt glæsilegasta handritið.

„Þannig að hér eru á ferðinni bara algjörir dýrgripir.“

Tvö handritanna koma úr háskólabókasafninu í Uppsölum: Uppsala-Edda og handrit Grettissögu, sem er frá 15. öld. Hin þrjú koma úr Konunglega bókasafninu í Stokkhólmi: Íslenska hómilíubókin, sem er eitt elsta handrit sem varðveist hefur frá Íslandi; Bergsbók, glæsilegt handrit sem geymir sögur konunganna Ólafs Tryggvasonar og Ólafs helga auk kveðskapar; og Codex Sparfvenfeldianus, sem er merkilegt Edduhandrit frá 17. öld.

Málþingið í Eddu á morgun, 12. maí, stendur yfir milli klukkan 14 og 16. Ávörp flytja Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, Jessica Olausson, staðgengill sendiherra Svía á Íslandi, og Guðrún Nordal.

Svanhildur Óskarsdóttir rannsóknarprófessor segir frá láni á íslenskum handritum frá Svíþjóð og erindi flytja Mats Malm, prófessor og ritari Sænsku akademíunnar, Emma Hagström Molin dósent og Margrét Eggertsdóttir rannsóknarprófessor.