Það þarf heilt þorp til að ala upp barn, en þorpið er vanfjármagnað

Það er gömul og sönn saga að það þurfi heilt þorp til að ala upp barn. Við sem búum í Reykjavík í dag erum það þorp. Við deilum ábyrgðinni á börnum borgarinnar, hvort sem við eigum þau eða ekki, hvort sem við kennum þeim eða sinnum þeim í heilbrigðisþjónustunni, hvort sem við hittum þau á leikvellinum eða í tónlistarskólanum. Leikskólinn er ein af mikilvægustu stofnunum þessa þorps, og hún er vanfjármögnuð.

Í aðdraganda sveitarstjórnarkosninganna á laugardag hafa flestir listar í Reykjavík lofað fleiri leikskólaplássum, lægri gjöldum og betri starfsaðstæðum. Þetta eru góð loforð, en þau svara aðeins hluta spurningarinnar. Spurningin sem vantar er þessi: Hvenær ætlum við að taka alvarlega þá rannsókn og þá reynslu sem við höfum safnað um hvað þjónar börnum okkar best, og skipuleggja leikskólakerfið í samræmi við það?

Þorpið sem við erum að byggja er of þröngt

Leikskólinn á Íslandi hefur þróast í átt til þjónustu sem er einkum hönnuð til að gera foreldrum kleift að vera á vinnumarkaðnum. Þetta er mikilvægt markmið og gegnumgripandi þáttur í þeirri baráttu sem íslenskar konur hafa barist fyrir í áratugi, að vera fullgildar þátttakendur á vinnumarkaðnum til jafns við karlmenn. Sú barátta á rétt á sér og við eigum að standa vörð um þær framfarir sem náðst hafa.

Við getum leyft okkur meira

Leikskólastarfsmenn eru meðal tekjulægstu starfshópa á vinnumarkaðnum, þrátt fyrir að gegna einni af mikilvægustu samfélegum hlutverkum sem eru til. Biðlistar eftir leikskólaplássum eru langir. Stærð hópa er of mikil. Þetta eru vandamál sem hægt er að leysa með fjármagni.

Spurningin er: Hvaðan kemur fjármagn?

Fjármagnstekjuskattur á Íslandi er 22% af öllum fjármagnstekjum, hvort sem um er að ræða arð, vexti, leigutekjur eða söluhagnað. Þetta þýðir að maður sem hefur sparifé í banka og fær vaxtatekjur upp á nokkur hundruð þúsund króna á ári greiðir sama skatthlutfall og milljarðamæringur sem fær arð upp á tugi eða hundruð milljóna. Samkvæmt nýlegum tölum námu fjármagnstekjur landsmanna 344 milljörðum króna. Þetta er gríðarleg upphæð og dreifing hennar er langt frá því að vera jöfn.

Ég tel að réttlætið krefjist þess að við innleiðum stigskipt fjármagnstekjuskattkerfi þar sem lægri fjármagnstekjur, sem eru einkum sparifé venjulegs fólks, greiða sem áður, en háar fjármagnstekjur, þar sem um er að ræða eignauppsöfnun þeirra efnamestu, greiða hærra hlutfall. Þetta er sama meginregla og liggur að baki þrepaskipta tekjuskattsins á launatekjur. Það er engin ástæða til þess að sá sem þvær diska á veitingastað greiði sama skatthlutfall af sparifé sínu og fjárfestir sem safnar gríðarlegum arðstekjum.

Vert er jafnframt að benda á að erfðafjárskatturinn á Íslandi er aðeins 10% og er meðal þeirra lægstu í Evrópu. Þetta þýðir að gríðarleg auðsöfnun getur gengið í erfðir milli kynslóða með lágmarks skattlagningu. Ef við viljum samfélag sem byggir á jöfnuði, þurfum við að spyrja hvort þessar glufur í skattakerfinu séu réttlætanlegar þegar leikskólastarfsmenn þola óviðunandi kjör og börn sitja á biðlistum eftir plássi.

Kjósum Vinstrið

Vinstrið stendur fyrir jöfnuð, félagslegar lausnir og velferð barna. Við viljum ryðja úr vegi efnahagslegum hindrunum fyrir öll börn og tryggja að leikskólarnir hafi fjármagn til að sinna hlutverki sínu.

Á laugardag er tækifæri til að kjósa lista sem sér börnin, starfsmennina og þorpið í heild. Til þess þurfum við lista sem er tilbúinn að ræða bæði fjármögnun og uppbyggingu leikskólans.

Kjósið Vinstrið.

Höfundur er frambjóðandi á lista Vinstrisins í Reykjavík.