Banda­ríkin draga úr hernaðar­fram­lögum til NATO á hættu-og ófriðartímum

Samkvæmt upplýsingum frá dagblaðinu Spiegel dagsett 26/5 hefur bandaríski varnarmálaráðherrann upplýst aðildarþjóðir Atlantshafsbandalagsins um verulega skerðingu á framlögum Bandaríkjanna til varna bandalagsins á hættu- eða ófriðartímum. Undirritaður hefur áður varað við þeirri þróun að í stað þess að draga Bandaríkin út úr bandalaginu eins og Trump forseti hefur áður hótað hefur hann og stjórn hans ákveðið að draga úr framlögum til þess. Þar með er sú sviðsmynd að eftir standi veikara NATO til að bregðast við óvæntum hættum eða árásum að raungerast. Ekki verður lengur hægt að framkvæma varnaráætlanir bandalagsins sem verja eiga aðildarþjóðirnar með sama hætti eftir þennan niðurskurð á bandarískum herstyrk. NATO varnarmódelið sem samþykkt var í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu og núverandi varnaráætlanir eru í uppnámi. Þeirri spurningu hvort Evrópuþjóðirnar geti bætt þessa skerðingu á bandarískum framlögum til NATO er auðsvarað. Það verður ekki hægt til skamms tíma vegna þess hversu sérhæfð og öflug bandarísku hernaðaframlögin eru. Eftirfarandi er það helsta sem fram hefur komið um ofangreindan niðurskurð:

• Um það bil 30% færri orustuþotur sem í þessu tilfelli eru nokkur hundruð.
• Um það bil 50% langdrægra sprengjuflugvéla sem geta borið kjarnorkuvopn sem telja má í tugum.
• Færri tundurspillar og önnur herskip.
• Engir árásarkafbátar og óvíst um fjölda kafbáta sem borið geta kjarnorkuvopn. Ísland hefur verið viðkomuhöfn bandarískra árásarkafbáta sem halda uppi eftirlit á Norður-Atlantshafi.
• Fækka langdrægum eftirlits- og upplýsingadrónum.

Þessar breytingar á bandarískum hernaðarframlögum til NATO verða eflaust til umræðu á leiðtogafundi bandalagsins í Ankara í sumar. Stjórn Trumps forseta segir eðlilegt að Evrópa verji sig sjálft og að þessar ráðstafanir séu sjálfsagður hlutur í þeirri þróun. En ljóst er að þrátt fyrir allar fullyrðingar um óbreytta og kraftmikla starfsemi NATO mun þessi ákvörðun veikja getu þess til að koma aðildarþjóðunum til varnar á ófriðar-eða hættutímum að minnsta kosti til skemmri tíma. Hvað íslensk stjórnvöld varðar er þetta áminning um það hversu hættulegt það er fyrir fullveldi og sjálfstæði Íslands að treysta algjörlega á landvarnir sem einskorðast við NATO og Bandaríkin. Landvarnir sem Íslendingar ætla ekki að taka þátt í umfram það að vera gistiríki á öryggissvæði Keflavíkurflugvallar. Við getum og eigum að hafa sjálfstæða varnargetu til að bregðast við óvæntum eða fyrirvaralausum árásum. Við eigum að hafna varnarstefnu uppgjafar!

Höfundur er sérfræðingur í varnarmálum.