„Í þessum bransa lærir maður að vera með breitt bak“

Leiðin þangað hefur þó ekki bara verið dans á rósum. Áður en hjólin fóru að snúast þurfti Einar að harka lengi í byrjun, læra inn á flókinn bransa og átta sig á því hvað raunverulega virkaði.

Einar býr í dag í Hamborg en þegar blaðamaður náði tali af honum var hann í Cannes, á Cannes Lions-hátíðinni.

„Cannes Lions er stærsta alþjóðlega samkoma fólks í skapandi iðnaði. Það er best að fletta því kannski upp til að fá nákvæma orðrétta skýringu, en hér er mikið af auglýsingaframleiðendum, leikstjórum, leikurum, fyrirsætum, fólki í markaðssetningu og framleiðendum. Strandlengjunni hér hefur verið breytt í svona „Meta Beach“ og „Pinterest Beach“ og svo framvegis. En fyrir mig er þetta líka bara frí. Mig langaði að fara í frí á Rivíeruna og sá að þetta væri í gangi þar. Þannig að ég pakkaði í tösku, skutlaði töskunni upp í bíl og svo keyrðum við Funi af stað.“

Áður en lengra er haldið skal tekið fram að Funi er fimm ára gamli weimaraner-hundurinn hans Einars sem í dag er orðinn þaulvanur löngum ferðalögum, bílferðum og nýjum borgum.

„Ég fékk mér hann upphaflega til að vera veiðifélagi þegar ég var í skotveiði á Íslandi. Svo flutti ég erlendis nokkrum mánuðum síðar og tók hann með mér. Hann fékk eiginlega aldrei að upplifa veiðina en hann fær bara annað í staðinn. Hann er frábær ferðahundur og ómetanlegur félagsskapur.“

Uppgötvaður í ameríska sendiráðinu

Einar steig sín fyrstu skref fyrir framan myndavélina þegar hann var lítill strákur og sat fyrir í Hagkaupsbæklingum sem margir muna eftir.

Síðar tók hann þátt í fleiri verkefnum en þá var þetta ekki endilega upphafið að stórum draumi. Hann var feiminn og fann sig ekki alveg í aðstæðunum.

„Ég var meira bara svona settur í þetta. En það entist ekki lengi, því ég var svo feiminn. Ég skildi ekki alveg hvað ég var að gera. Ég var bara klæddur í einhver föt og þurfti að standa þarna. Þetta virtist einhvern veginn ekki liggja fyrir mér þá.“

Áður en módelbransinn tók við af alvöru vann Einar við öryggisgæslu hjá bandaríska sendiráðinu á Íslandi. Fyrir blaðamann hljómar það strax eins og upphaf að dramatískum njósnaþætti, en Einar er þó fljótur að leiðrétta þann misskilning,

„Ég tók fólk inn, fylgdist með myndavélakerfinu, passaði að það kæmi enginn inn með óæskilega hluti, og fór hringi í kringum húsið til að athuga hvort allt væri í lagi. Það er nú klárlega ekki jafn mikið glamúr yfir þessu og maður gæti ímyndað sér.“

En það var einmitt í sendiráðinu sem Andrea Brabin, ein þekktasta manneskjan í íslenska módelbransanum, kom inn í myndina. Hún kom þangað með dóttur sína og sá eitthvað í Einari.

„Hún var í persónulegum erindum þarna í sendiráðinu og sagði mér að koma á skrifstofuna til sín ef ég hefði áhuga á að gera fyrirsætustörf að frama. Ég ákvað að bóka fund með henni, við tökum nokkrar myndir, hún setur mig á skrá og í kjölfarið byrjuðu verkefnin að koma inn úr alls konar áttum. Verkefnin voru aðallega fyrir erlenda kúnna sem komu hingað að mynda herferðir innan um íslenska náttúru. Það komu inn tvö til þrjú verkefni á ári, en það var auðvitað ekkert hægt að lifa á þessu, þannig að samhliða því var ég að vinna í iðnaðarvinnu.“

Hark í Mílanó

Það var síðan í kringum 2021 sem Einar fór að skoða alvarlega hvort hann ætti erindi á stærri markaði. Hann hafði fylgst með yngra fólki fara til Mílanó, Parísar og London, ganga pallana á tískusýningum og taka að sér verkefni fyrir stór merki. Sjálfur var hann ekki lengur átján ára nýgræðingur, en hann vildi kanna hvort það væri enn gluggi opinn.

„Ég spurði Andreu hvort ekki væri hægt að athuga hvort það væri áhugi á mér erlendis. Þá var ég kallaður inn í nýjar polaroid-myndatökur og myndirnar voru sendar út til skrifstofa í París, Hamborg og Mílanó, mögulega víðar. Þessar skrifstofur bitu á agnið.“

Einar valdi á endanum Mílanó.

„Mér fannst borgin verða aðlaðandi. Svo sótti ég í ítalska hitann. Þetta hljómaði einhvern veginn svo heillandi: Mílanó, ítalska kaffið og allt það.“

Raunveruleikinn tók þó fljótt við.

„Ég kem út til Ítalíu og fyrstu vikurnar er ég á milli Airbnb-íbúða. Fyrstu vikuna fer ég niður á skrifstofuna og hitti fólkið sem tók við mér og átti að sjá um mig í byrjun ferilsins. Við tökum myndir og þau senda mig í svokallaða módelíbúð. Ég mæti þangað með ferðatöskuna mína, áður en dótið mitt er komið út, og hélt fyrst að ég væri einn. Svo kemur í ljós að ég á að deila þessari módelíbúð með tveimur eða þremur átján til tuttugu ára strákum. Það var stöðug rótering, fólk að koma og fara.“

Svo kom kojubeðið. Einar, næstum þrítugur, átti að sofa í efri koju í íbúð með ungum strákum sem komu og fóru. Það varð ekki langlíft fyrirkomulag.

„Það fyrsta sem ég sé er að ég, næstum þrítugur, á að sofa í koju á efri hæð. Þá sagði ég bara: „Heyrðu, ungi vinur, ég fer bara á Airbnb.“ Þannig að ég var á milli Airbnb-íbúða til að byrja með og þurfti að borga fyrir mitt eigið rými. Það er örugglega allt í lagi að vera í módelíbúð þegar þú ert sextán til átján ára, en það er aðeins allt annað þegar þú ert kominn nær þrítugu!“

Þetta var dýr ákvörðun. Hann var ekki byrjaður að bóka mikið en þurfti samt að borga fyrir húsnæði. Dagsvinnan varð að fara á milli „casting“ funda. Hann mætti með harðspjald með upplýsingum um hæð, stærðir og mælingar, gekk hring, tók í höndina á fólki og fór svo aftur út.

Þetta er kannski ekki alveg draumkennda myndin sem fólk sér fyrir sér þegar það hugsar um tískuheiminn.

„Ég var náttúrulega bara að reyna að selja mig og fá eitthvað til að halda mér á floti. Á þessum tíma var ég með axlarsítt hár og var alls ekki farinn að skerpa mig eins mikið og ég gerði síðar. Ég var samt í góðu formi, en það eru ákveðnar kröfur, sérstaklega ef þú ætlar í hátískuföt og á palla. Það hefur örugglega skipt máli að ég var ekki nógu agaður.“

Var hársbreidd frá stóra tækifærinu

Verkefnin fóru þó að koma. Einar vann fyrir vínframleiðanda í Portofino, tók þátt í herferð fyrir Colmar í Flórens og fór um Alpana í tengslum við verkefni. Hann gekk líka á sýningu fyrir Golden Goose. En þrátt fyrir það fann hann að Mílanó væri ekki endilega markaðurinn sem hann myndi dafna á.

Svo kom stóra tækifærið. Einar fékk skilaboð frá umboðsmanni sínum um mjög stóran og virtan kúnna. Hann fékk ekki að vita strax hver það væri, aðeins hvað væri greitt og hvaða senu hann ætti að taka upp. Hann átti að leika sjómann, tók upp myndband af sér heima hjá sér á síma og sendi inn.

„Ég fæ svo að heyra að þetta hafi verið gott. Síðan fæ ég skilaboð: „Til hamingju, þú ert búinn að bóka auglýsingaherferð fyrir nýja ilm Katy Perry með Dolce & Gabbana.“ Leikstjórinn var Paolo Sorrentino, Óskarsverðlaunahafi, og þetta var bara mega partí. Ég hélt auðvitað að þetta væri stóra „breikið“ mitt.“

Hann átti að fara til Kaprí. Fyrst þurfti hann aðeins að fara í Covid-próf. Þar var líka Michele Morrone, ítalskur leikari og fyrirsæta sem hafði þegar tengsl við Dolce & Gabbana. Einar fór heim, byrjaði að pakka og undirbúa sig. Daginn áður en hann átti að fara barst tölvupóstur.

„Í tölvupóstinum kemur fram að Michele Morrone hafi upphaflega átt að vera í þessu. Hann hafði fengið Covid og því höfðu þau farið á fullt í að reyna að skipta honum út. Ég hafði orðið fyrir valinu og samkvæmt því sem mér var sagt leist bæði Paolo Sorrentino og Katy Perry mjög vel á mig og vildu vinna með mér. En Dolce & Gabbana áttu úrslitaatkvæðið og vildu nota sinn mann.“

Hann fékk helminginn af umsömdum launum þar sem verkefnið var fellt niður með svo stuttum fyrirvara. Það var ágætis sárabót en ekki það sem hann vildi. Í svona bransa getur sýnileikinn verið verðmætari en greiðslan sjálf.

„Já, þetta var alveg hrikalegt. En maður þarf að takast á við þetta af yfirvegun. Þar sem þetta var slegið af með svo stuttum fyrirvara þá fékk ég helminginn af greiðslunni sem samið hafði verið um, bara fyrir að hanga heima hjá mér. Það var smá sárabót. En auðvitað hefði ég frekar viljað vinna verkefnið frítt heldur en að missa það svona úr höndunum.“

Þarna kemur eitt af því áhugaverðasta í sögu Einars. Hann er að vinna í bransa þar sem höfnun er daglegt brauð, en höfnunin snýst um útlit, líkama, andlit, karakter og það hvernig maður passar inn í hugmyndir annarra. Það hlýtur að vera erfitt að taka því ekki persónulega. Hann segir það þó eitt af því mikilvægasta sem fólk þurfi að læra.

„Það er engin spurning. Það er líka gott fyrir yngri kynslóðina sem er að reyna að festa sig í þessu að vita að höfnunin er aldrei persónuleg. Það er bara verið að leita að ákveðnu útliti, ákveðinni útgáfu. Ef þú passar ekki akkúrat inn í það box, þá finna þau einhvern annan sem passar betur. Það þýðir ekki að þú sért verri. Þú ert bara öðruvísi. En þetta getur auðvitað verið rosalega auðmýkjandi. Maður þurfti að læra þetta, tala við aðra í bransanum og heyra að það er sama hver þú ert, ekkert er sjálfgefið. Þetta snýst ekki endilega um hversu sætur eða hávaxinn þú ert. Þetta snýst um hversu vel þú fellur inn í þau box sem þau vilja fyrir tiltekna sýningu eða verkefni.“

Rakaði hárið og hjólin fóru að snúast

Eftir sjö eða átta mánuði í Mílanó var staðan orðin erfið. Einar var að vinna eitthvað, en ekki nóg til að ná almennilega endum saman. 

„Ég komst fljótt að því að samkeppnin var mikil og þetta var ekki auðvelt til að byrja með. Ég lærði fljótt að ef þú smellpassar ekki inn í það sem kúnninn er að leita að hverju sinni þá fær einhver annar verkefnið. Áheyrnarprufur geta verið tímafrekar og maður vill gera allt rétt. Ég lærði líka að höfnunin er aldrei persónuleg, maður bara heldur áfram með höfuðið hátt og heldur áfram í næsta tækifæri. 

Útlitið mitt virkaði ekki eins vel fyrir ítalskan markað eins og ég hafði vonað en þrátt fyrir það komu inn mörg skemmtileg og eftirminnileg verkefni. Mér fannst ég ekki vera að þéna nóg til þess að réttlæta dvöl mína og búsetu erlendis. Staðan mín var ekki sjálfbær og ég átti stundum erfitt með að ná endum saman. En ég vissi að ég vildi ekki fara heim með skottið á milli lappanna.“

Hann hefði getað farið heim og sagt að hann hefði reynt en honum fannst hann ekki vera búinn að fullreyna þetta. Þegar allt lokaði á Ítalíu í ágúst tók hann Funa, leigði bíl og keyrði til Hamborgar.

„Ég leigði lítinn bíl hjá Sixt á Ítalíu og var búinn að lofa að skila honum degi síðar. Ég keyrði með Funa í tólf tíma til íbúðar sem ég hafði fundið í nágrenni Hamborgar. Þar skildi ég Funa eftir hjá Airbnb-gestgjafanum, skilaði bílnum og keyrði strax aftur til baka. Þetta var í raun tuttugu og fjögurra tíma ferðalag.“

Í Hamborg átti Einar fund með yfirmanni karladeildar fyrirsætuskrifstofunnar Promod, sem benti honum á eitt og annað sem myndi nýtast honum í starfinu til þess að bóka fleiri verkefni og þéna meira.

Hamborg reyndist allt annar heimur en Mílanó. Þar er minna um að mæta í prufur með fjörutíu öðrum strákum og beinar bókanir eða prufur á netinu. Einar fór á skrá hjá Promote og fór að læra inn á nýjan markað. Þar skipti líka máli að aðlaga útlitið.

Einar var enn með sítt hár, sem margir höfðu verið hrifnir af, en hann sá síðar að það hafði kannski ekki þjónað honum eins vel og hann hélt. Í Hamborg ákvað hann að snoða sig. Það var hálfgerð neyðaraðgerð, „Hail Mary“, eins og hann orðar það. En hún virkaði.

„Margir voru hrifnir af hárinu og mér fannst það flott. Ég hefði kannski mátt hugsa betur um það, fara oftar í klippingu og láta snyrta það. En ég var blindur á það á þessum tíma. Þegar ég sé myndir frá þessum tíma í dag sé ég að það var kannski ekki alveg jafn myndvænt og ég hélt.“

Snoðaða útlitið gaf honum meiri skerpu, meira „edge“ eins og hann orðar það, og passaði betur við þýska markaðinn. Í kjölfarið fóru hjólin að snúast og sífellt fleiri verkefni að detta inn á borð.

„Það tók mig nokkra mánuði að átta mig á því hvaða útlit hentaði þessum markaði. Þjóðverjinn er ekki mikið fyrir sítt hár. Þeir eru allir kassalaga og vilja hafa það snyrtilegt.“

Einar bókaði auglýsingaherferðir fyrir Audi, BMW og Intimissimi. Þetta voru ekki aðeins verkefni sem birtust á litlum markaði heldur herferðir á alþjóðlegum vettvangi. Audi endurkeypti sýningarréttinn oftar en einu sinni og auglýsingin var meðal annars sýnd í kvikmyndahúsum í Kanada.

„Þetta voru auglýsingaherferðir, ýmist fyrir samfélagsmiðla eða birtingu víðar. Svo er alltaf keyptur sýningarréttur á ákveðnum platformum. Ef fyrirtæki vilja síðar sýna auglýsinguna í kvikmyndahúsum eða sjónvarpi þurfa þau að borga aukalega fyrir það.“

Hann hefur meðal annars birst tvívegis í Euroman, stærsta tískutímariti Evrópu, þar sem hann fékk í bæði skiptin tíu blaðsíðna „editorial“ eða myndatískuþátt. Auk þess hefur hann prýtt forsíðu kanadíska tískutímaritsins Harry Rosen og ítalska tískutímaritsins Icon.

Greiðslukerfið í bransanum er að sögn Einars flóknara en margir gera sér grein fyrir.

„Það er greitt fyrir dagvinnuna, svokallað „day rate“. Ef þú vinnur þrjá, fjóra eða fimm daga telst það saman. Svo kaupa þau svokallað „buyout“, eða sýningarréttinn. Það er yfirleitt greitt þegar það liggur fyrir að auglýsingin hefur verið samþykkt og á að fara í birtingu. En það sem getur verið stressandi í þessum bransa er að greiðslur koma yfirleitt ekki um næstu mánaðamót eftir að þú vinnur verkefnið. Það er oft þriggja mánaða fyrirvari, jafnvel sex mánuðir.

Maður getur unnið í nokkra daga og haldið að maður sé að fara að fá greitt fljótlega en svo kemur ekkert fyrr en miklu síðar. Síðan geta verkefni líka verið endurkeypt, þar sem fyrirtækin eru að kaupa sýningarréttinn aftur fyrir annað ár. En þegar þú ert kominn í ákveðna róteringu, ert að vinna fyrir fleiri kúnna í mánuði og það er komin hreyfing á þetta, þá geturðu haft ágætis tekjur. En í byrjun, áður en greiðslurnar fara að tikka inn, geta liðið þrír mánuðir þar til þú færð fyrstu greiðsluna. Þá er í raun ekkert að koma inn nema þú sért með bakvarasjóð.“

Lykillinn að setja ekki öll eggin í sömu körfu

Þegar ferillinn komst á meiri hreyfingu breyttist staðan.

Einar hefur í dag byggt upp fastan kúnnahóp og gott orðspor. Það skiptir miklu máli í bransa þar sem fólk er ekki aðeins bókað vegna útlits, heldur líka vegna þess hvernig það er að vinna með því. Stjörnustælar, leti og ófagmennska eru ekki góð langtímastrategía. Það kemur víst enn á óvart fyrir suma.

„Það er enginn dagur eins; ég er meira að heiman en heima hjá mér. Ég er venjulega í þremur til fimm löndum í mánuði að vinna fyrir fastakúnna eða taka að mér ný verkefni. Stóru auglýsingaherferðirnar borga mest því þar er verið að kaupa sýningarréttinn og það getur vel haldið manni á floti í lengri tíma. En svo er þetta líka þannig að í auglýsingum og ljósmyndatökum er oft verið að segja sögur. Sögurnar innihalda kannski mann, konu og barn. Til að halda sögunni áfram þurfa þau oft að nota sama fólkið aftur. Ef þú og þinn félagi, eða fjölskyldan sem þú ert hluti af í auglýsingunni, standið ykkur vel þá geta þau haldið þeirri sögu áfram. Það tryggir manni frekari verkefni,“ segir hann.

„Ég á orðið þéttan fastakúnnahóp sem bóka mig aftur og aftur. Ég er búinn að byggja upp, þótt ég segi sjálfur frá, mjög gott orðspor en ég er auðvitað enn að bæta við mig. Þetta er vinna sem endar aldrei. Maður er alltaf að „hössla“. Þannig virkar þetta bara. Ég vinn hart í að vera frambærilegur, kasta út breiðara neti, og ég hef kynnst mörgu frábæru fólki. Lykillinn er að setja ekki öll eggin í eina körfu, vera á skrá í eins mörgum löndum og vilja þig.“

Hann segir ferðalögin einn af stærstu kostunum við starfið. Verkefni við Como-vatn, BMW í Lissabon, Audi í Ingolstadt og tökur víða um Evrópu standa upp úr. En þetta er líka vinna. Ræs eldsnemma að morgni, langir dagar, flug, bið, óvissa og stöðugt nýtt fólk.

„Þetta er allt greitt, þú færð húsnæði í ákveðinn tíma og allt það en auðvitað fylgir þessu líka að maður þarf að vakna snemma og vinna langa daga. Þetta getur verið lýjandi til lengdar. Ég ætla ekki að kvarta, en þegar maður er að fara í fimmtu flugferðina í sama mánuði þá er maður orðinn alveg pínu þreyttur.“

Fullkomnun í ófullkomleikanum

Í samtalinu verður líka ljóst að Einar hugsar mikið um bransann sem hann vinnur í.

Fyrirsætubransinn í dag er ekki sá sami og fyrir tíu eða tuttugu árum.

„Það hefur ýmislegt breyst til hins betra. Á sama tíma er ekki sami glamúrinn yfir þessu og áður, og þar af leiðandi ekki sömu súpermódelin að springa út og ekki sami peningurinn. En það er kannski alveg í lagi ef það þýðir öruggara vinnuumhverfi.“

Nú er til dæmis gervigreindin þegar farin að teygja sig inn í tísku- og auglýsingabransann.

„Ég vinn náið með ljósmyndurum, framleiðendum og öðrum fyrirsætum og það eru mjög skiptar skoðanir á því hvaða áhrif gervigreind muni hafa. Flestir eru á því að við þurfum bara að aðlagast og vinna með gervigreindinni. En sumir segja að hún sé nú þegar farin að hafa áhrif, að það sé minna að gera og minna bókað. Ég þekki færa ljósmyndara í París sem hafa skotið fyrir helstu tískutímarit og mikið af þekktu fólki. Sumir þeirra segja að það sé nánast ekkert að gera í dag. Svo þekki ég aðra sem vinna fínt áfram og finna ekki fyrir gríðarlegum áhrifum. Ég veit líka um nokkrar stelpur sem hafa selt notkunarréttinn á útlitinu sínu. Þá geta fyrirtæki keypt réttinn til að nota útlit þeirra og búið til auglýsingar með gervigreind.“

Einar er ekki hrifinn af þessari þróun en hann telur þó ekki að lausnin sé að hafna tækninni alfarið. Frekar þurfi fólk að læra að vinna með henni án þess að leyfa henni að taka yfir það mannlega.

Í hans huga snýst góð mynd ekki um fullkomna pixla, heldur eitthvað lifandi, eitthvað sem er ekki alveg gallalaust, og einmitt þess vegna áhugavert.

„Hugsaðu þetta svona: Þú ert að skoða auglýsingu frá Levi’s og hún er fullkomin. Allir eru fullkomlega fallegir, ljósið er fullkomið og allt er fullkomið. En svo rennur upp fyrir þér: Þetta eru bara pixlar. Þetta fólk er ekki í alvörunni í þessum fötum. Þetta fólk er jafnvel ekki einu sinni alvöru fólk! Þetta er allt teiknað inn í tölvu. Mér finnst það mjög óheillandi og ég held að fólk fái á endanum nóg af þessari fullkomnun.

Ég held samt að við þurfum að læra að vinna með gervigreindinni en passa að hún skipti okkur ekki út. En við þurfum að bíða og sjá hver þróunin verður. Kannski verður þetta til þess að fólk mun kunna betur að meta alvöru andlit, alvöru rúnir, hrukkur og slíkt. Ég sé þetta frekar sem list. Þetta er samspil framleiðanda, ljósmyndara, fyrirsætu eða leikara til að búa til eitthvað sem er fullkomlega ófullkomið. Það er ástæða fyrir því að mörg súpermódel standa ekki bara beint með bringuna út og rassinn út, heldur búa til form með líkamanum þegar verið er að taka myndir af þeim. Það er ákveðið andrúmsloft, einhver list.“

Strögglaði og uppskar árangur

Í dag er Einar með bækistöð í Hamborg. Hann vinnur reglulega í þremur til fimm löndum á mánuði, sinnir föstum kúnnum og nýjum verkefnum og er stöðugt að byggja upp ferilinn.

Hann hefur líka skrifað undir hjá One Management í New York og stefnir á bandarískan markað.

Saga Einars er ágætis dæmi um það að næsta tækifæri getur komið akkúrat eftir stærstu vonbrigðin.

Hann er þakklátur fyrir að hafa ekki gefist upp á sínum tíma.

„Í þessum bransa lærir maður að vera með breitt bak. Það koma önnur tækifæri. Ég hefði getað sagt: „Ég átti átta góða mánuði þarna úti í Mílanó, ég prófaði, ég reyndi, en ég gafst upp.“ Ég held að margir geri það. Það er kannski eitthvað sem skilur að þá sem endast og þá sem endast ekki. Ég vil samt ekki að þetta verði einhver hetjusaga þar sem markmiðið er að láta mig líta vel út. En ef þetta getur verið hvetjandi fyrir einhverja, þá er það auðvitað bara frábært.

Ég er gríðarlega þakklátur á hverjum degi fyrir stöðuna sem ég er í og fyrir það sem ég er að gera. Mér finnst ómetanlegt að vita að ég þraukaði erfiðleikana og að árangurinn var þess virði. Nú hef ég það bara ansi fínt. Búandi í Evrópu hefur fært mér svo mörg tækifæri til þess að ferðast með Funa minn og kynnast áhugaverðu fólki. Lífið leikur við okkur.“

Hægt er að fylgjast með Einari á Instagram undir @einarandri_.