Hræðslubandalag elítunnar í fílabeinsturninum Sveinn Atli Gunnarsson skrifar 2. júlí 2026 12:11 Það er ákveðin listgrein fólgin í því að skrifa heila grein þar sem nánast hver einasta málsgrein byggir á annaðhvort útúrsnúningi, hálfsannleik eða beinum mýtum. En þegar rýnt er í málflutning sumra þeirra sem berjast sem heitast gegn því að íslenska þjóðin fái einfaldlega að sjá hvað er í boði í samningi við Evrópusambandið, kemur í ljós ákveðið mynstur. Það er gamalkunnugt mynstur hræðsluáróðurs sem á að koma í veg fyrir að almenningur fái upplýsingar. Nýleg skrif Jóns Péturs Zimsen, þingmanns Sjálfstæðisflokksins, eru skólabókardæmi um þessa tækni. Þar er dregin upp heimsendakennd mynd þar sem allt fer í bál og brand ef við skyldum nú taka upp á því að segja já til að sjá ESB-samning í ágúst. Okkur er sagt að varnarsamstarf við Bandaríkin (sem er tvíhliða og óháð ESB) fari í uppnám. Okkur er sagt að ESB-her sé á leiðinni (sambandið er ekki með her). Og það sem fáránlegast er: því er haldið fram að stjórnvöld haldi verðbólgu og vöxtum viljandi uppi til að neyða fólk til að segja já. O.s.frv. Slíkar samsæriskenningar dæma sig í raun sjálfar. Þær lýsa fyrst og fremst miklu vantrausti á greind íslenskra kjósenda. En af hverju er þessum mýtum dælt út? Svarið liggur í því hverjir það eru sem tala svona. Þetta er orðræða þeirra sem hafa það mjög gott í núverandi kerfi. Þetta eru talsmenn ákveðinnar elítu, ef svo má segja, stjórnmálamanna og hagsmunaaðila, sem hagnast á einokun, tollamúrum, lokuðu umhverfi og sveiflum íslensku krónunnar. Fyrir þennan hóp er óbreytt ástand þægilegt. Fyrir þetta fólk er samkeppni, gagnsæi og evrópskt vaxtastig ógnun við eigin forréttindi. Þess vegna er reynt að telja almenningi trú um að það sé „sjálfstæðisbarátta“ og „þjóðarstolt“ að búa við hæstu vexti í Evrópu. Þetta minnir mest á kappleik þar sem hrópað er „áfram Ísland“ af mikilli elju. Það á að vera merki um „yfirburðalífskjör“ að íslenskar fjölskyldur brenni laununum sínum í verðbólgubáli og greiði margfaldan toll af hversdagslegum matvælum miðað við nágranna okkar. Þegar elítan segir „Takk, en NEI takk“, þá er hún í raun að segja: „Við höfum það fínt, verið þið ekki að rugga bátnum.“ Að segja já í ágúst snýst ekki um að samþykkja blindandi inngöngu í eitt eða neitt. Það snýst um að sýna þann sjálfsagða lýðræðislega kjark að sækja samninginn, leggja hann á borðið og fá staðreyndir í staðinn fyrir hræðslusögur. Þegar öllu er á botninn hvolft á ákvörðunin nefnilega að vera í höndum þjóðarinnar, en ekki fárra útvaldra sem vilja stýra umræðunni með því að snúa út úr raunveruleikanum. Leyfum samningnum að líta dagsins ljós. Það er almenningur í þessu landi sem á að eiga síðasta orðið, ekki elítan sem óttast breytingar. Segjum Já til að SJÁ. Höfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Íslandi leggi sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann svo og sérlegur áhugamaður um Já við ESB-viðræðum. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Halldór 24.10.26 Halldór Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason Skoðun Hallalaus fjárlög mega ekki kosta farsæld barna Sveitarstjórnarfólk Framsóknar Skoðun Af hverju er ríkisstjórninni svona illa við landsbyggðina… Sigríður Ólafsdóttir Skoðun 7 er ekki lengur 7 Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir,Álfhildur Leifsdóttir Skoðun Lífeyrissjóðs tekjur og skerðing ellilífeyris Sigurður Tómas Garðarsson Skoðun Hugrenningar í kjölfar sýknudóms í Landsrétti Helgi Gunnlaugsson Skoðun Ríkisútvarpið og hlutverk þess Skoðun Ósýnileg hamlandi einkenni – þegar baráttan sést ekki Sigrún Heimisdóttir Skoðun Sátt um hvað? Ofbeldi er ekki ágreiningur Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun Skoðun Skoðun Loftbrúin er fjárfesting í landsbyggðunum Rögnvaldur Guðmundsson skrifar Skoðun Loftbrúin á að jafna aðstöðumun – ekki auka hann Jóhanna Lilja Eiríksdóttir skrifar Skoðun Bruninn á Stuðlum og ábyrgð ríkisins Salvör Nordal skrifar Skoðun Af hverju er ríkisstjórninni svona illa við landsbyggðina… Sigríður Ólafsdóttir skrifar Skoðun Mannréttindi eru ekki góðvild — þau eru góð stefna Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar Skoðun Börn bíða eftir hjálp á meðan stjórnvöld ræða einkunnir Kristín Kjartansdóttir skrifar Skoðun I'm simply the best, better than all the rest...: Skýrt markmið, óskýr framkvæmd og enn ein útgáfan Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hallalaus fjárlög mega ekki kosta farsæld barna Sveitarstjórnarfólk Framsóknar skrifar Skoðun Bráðum verðum við ósýnileg Ágúst Mogensen skrifar Skoðun Sameinuðu þjóðirnar í 81 ár: Lýðræði og mannréttindi verja sig ekki sjálf Eva Harðardóttir,Erlingur Erlingsson,Helen María Ólafsdóttir,Páll Ásgeir Davíðsson,Rakel Anna Boulter,Viktoría Valdimarsdóttir,Þorvarður Atli Þórsson,Þórður Kristinsson skrifar Skoðun Kröfurnar standa enn Georg Páll Skúlason skrifar Skoðun Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason skrifar Skoðun America First – eða America Alone? Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Þversögnin í menntamálum Helga María Pálsdóttir skrifar Skoðun Sátt um hvað? Ofbeldi er ekki ágreiningur Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Er samþykki skálkaskjól fyrir skepnuskap ? Magnea Marinósdóttir skrifar Skoðun Ósýnileg hamlandi einkenni – þegar baráttan sést ekki Sigrún Heimisdóttir skrifar Skoðun Íslendingar kusu fátækt og einangrun þann 29. ágúst 2026 Jón Frímann Jónsson skrifar Skoðun Innviðirnir verða að ráða hraðanum Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Falleinkunn fyrir Heima-dæmi Sigurður Sævarsson skrifar Skoðun 7 er ekki lengur 7 Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir,Álfhildur Leifsdóttir skrifar Skoðun Þegar sátt er ekki lausnin – hvaða aðrar leiðir eru færar? Kristín Skjaldardóttir,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar Skoðun Margt smátt Sigurður Líndal Þórisson skrifar Skoðun Lífeyrissjóðs tekjur og skerðing ellilífeyris Sigurður Tómas Garðarsson skrifar Skoðun Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Verkin fylgja, varla fé Magnús Magnússon skrifar Skoðun Þrjú lögregluembætti – á hvaða forsendum? Björn Bjarki Þorsteinsson skrifar Skoðun Ríkisútvarpið og hlutverk þess skrifar Skoðun Leyndinni loks aflétt Jón Pétur Zimsen skrifar Sjá meira
Það er ákveðin listgrein fólgin í því að skrifa heila grein þar sem nánast hver einasta málsgrein byggir á annaðhvort útúrsnúningi, hálfsannleik eða beinum mýtum. En þegar rýnt er í málflutning sumra þeirra sem berjast sem heitast gegn því að íslenska þjóðin fái einfaldlega að sjá hvað er í boði í samningi við Evrópusambandið, kemur í ljós ákveðið mynstur. Það er gamalkunnugt mynstur hræðsluáróðurs sem á að koma í veg fyrir að almenningur fái upplýsingar. Nýleg skrif Jóns Péturs Zimsen, þingmanns Sjálfstæðisflokksins, eru skólabókardæmi um þessa tækni. Þar er dregin upp heimsendakennd mynd þar sem allt fer í bál og brand ef við skyldum nú taka upp á því að segja já til að sjá ESB-samning í ágúst. Okkur er sagt að varnarsamstarf við Bandaríkin (sem er tvíhliða og óháð ESB) fari í uppnám. Okkur er sagt að ESB-her sé á leiðinni (sambandið er ekki með her). Og það sem fáránlegast er: því er haldið fram að stjórnvöld haldi verðbólgu og vöxtum viljandi uppi til að neyða fólk til að segja já. O.s.frv. Slíkar samsæriskenningar dæma sig í raun sjálfar. Þær lýsa fyrst og fremst miklu vantrausti á greind íslenskra kjósenda. En af hverju er þessum mýtum dælt út? Svarið liggur í því hverjir það eru sem tala svona. Þetta er orðræða þeirra sem hafa það mjög gott í núverandi kerfi. Þetta eru talsmenn ákveðinnar elítu, ef svo má segja, stjórnmálamanna og hagsmunaaðila, sem hagnast á einokun, tollamúrum, lokuðu umhverfi og sveiflum íslensku krónunnar. Fyrir þennan hóp er óbreytt ástand þægilegt. Fyrir þetta fólk er samkeppni, gagnsæi og evrópskt vaxtastig ógnun við eigin forréttindi. Þess vegna er reynt að telja almenningi trú um að það sé „sjálfstæðisbarátta“ og „þjóðarstolt“ að búa við hæstu vexti í Evrópu. Þetta minnir mest á kappleik þar sem hrópað er „áfram Ísland“ af mikilli elju. Það á að vera merki um „yfirburðalífskjör“ að íslenskar fjölskyldur brenni laununum sínum í verðbólgubáli og greiði margfaldan toll af hversdagslegum matvælum miðað við nágranna okkar. Þegar elítan segir „Takk, en NEI takk“, þá er hún í raun að segja: „Við höfum það fínt, verið þið ekki að rugga bátnum.“ Að segja já í ágúst snýst ekki um að samþykkja blindandi inngöngu í eitt eða neitt. Það snýst um að sýna þann sjálfsagða lýðræðislega kjark að sækja samninginn, leggja hann á borðið og fá staðreyndir í staðinn fyrir hræðslusögur. Þegar öllu er á botninn hvolft á ákvörðunin nefnilega að vera í höndum þjóðarinnar, en ekki fárra útvaldra sem vilja stýra umræðunni með því að snúa út úr raunveruleikanum. Leyfum samningnum að líta dagsins ljós. Það er almenningur í þessu landi sem á að eiga síðasta orðið, ekki elítan sem óttast breytingar. Segjum Já til að SJÁ. Höfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Íslandi leggi sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann svo og sérlegur áhugamaður um Já við ESB-viðræðum.
Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar
Skoðun I'm simply the best, better than all the rest...: Skýrt markmið, óskýr framkvæmd og enn ein útgáfan Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar
Skoðun Sameinuðu þjóðirnar í 81 ár: Lýðræði og mannréttindi verja sig ekki sjálf Eva Harðardóttir,Erlingur Erlingsson,Helen María Ólafsdóttir,Páll Ásgeir Davíðsson,Rakel Anna Boulter,Viktoría Valdimarsdóttir,Þorvarður Atli Þórsson,Þórður Kristinsson skrifar
Skoðun Þegar sátt er ekki lausnin – hvaða aðrar leiðir eru færar? Kristín Skjaldardóttir,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar