Ebóla að stinga viðbragðsaðila í verk­falli af

Útlit er fyrir að fjöldi skráðra smita fari yfir fjögur þúsund í vikunni og hefur faraldrinum verið lýst sem þeim hraðskreiðasta sem vitað er um. Raunverulegur fjöldi smitaðra er að öllum líkindum mun hærri en skráningar segja til um.

AP fréttaveitan hefur eftir yfirmanni Sóttvarnastofnunar Afríku að smitrakning nái ekki utan um að minnsta kosti sextíu til sjötíu prósent tilfella.

Tedro Adhanom Ghebreyesus, yfirmaður Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, sagðist í gær hafa heimsótt Kinshasa, höfuðborg Austur-Kongó. Hann sagði faraldurinn í hraðri útbreiðslu og að bæta þyrfti verulega í viðbrögð yfirvalda.

Í samtali við Reuters segja sérfræðingar að dreifing veirunnar sé um fimm sinnum hraðari en í fyrri faröldrum.

Til marks um það er bent á faraldurinn sem var áður sá stærsti í Kongó. Hann stóð yfir frá 2018 til 2020 en þá greindist 3.481 smitaður og 2.299 dóu á þessu tveggja ára tímabili. Það tók tíu mánuði að fara yfir tvö þúsund smitaða.

Að þessu sinni fór fjöldi smitaðra í tvö þúsund á um tveimur mánuðum og varð faraldurinn sá stærsti í landinu á minna en þremur mánuðum.

Fyrir þessari hröðu dreifingu eru nokkrar ástæður.

Hófst í raun löngu fyrr

Ein ástæða er að faraldurinn er vegna Bundibugyo-veirunnar, sem er sjaldgæfasta og í senn hættulegasta veiran sem veldur ebólu, af þremur. Hún virðist hafa verið í dreifingu um nokkuð skeið og jafnvel nokkra mánuði, áður en faraldri var lýst yfir í maí.

Í einhverjum tilfellum voru tilfelli ranglega greind og jarðarfarasiðir og hvernig lík eru meðhöndluð í austurhluta Kongó hjálpuðu til við dreifingu veirunnar áður en viðvörunarbjöllur fóru að hringja. Samkvæmt Reuters eru þessir siðir enn til trafala.

Veiran dreifist manna á millimeð líkamsvessum. Ebóla getur valdið miklum blæðingum og dauða. Engin lækning er til gegn ebólu en helmingur þeirra sem smitast deyr, samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni, en það hefur verið mismunandi milli faraldra.

Sýnagreiningar voru einnig rangt framkvæmdar um skeið, þar sem verið var að leita að röngu afbrigði ebólu. Vísindamenn hafa áætlað að faraldurinn gæti hafa byrjað snemma í janúar.

Þá áætla sérfræðingar Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar að í síðasta mánuði hafi um áttatíu prósent smita átt sér stað utan smitrakningakeðja.

Smitrakning hefur gengið verulega illa á köflum vegna skorts á stuðningi, fjármagni og andstöðu heimamanna, svo eitthvað sé nefnt. Heilbrigðisstarfsmenn hafa ítrekað orðið fyrir árásum fólks sem neitar að trúa því að veiran sé raunveruleg.

Sjá einnig: Ráðist á heilbrigðisstarfsmenn í ebólufaraldri

Önnur ástæða er að ekkert bóluefni né meðferðarúrræði er til við Bundibugyou-afbrigði veirunnar sem veldur ebólu. Hún er bæði sú sjaldgæfasta af veirunum þremur sem valda ebólu og sú hættulegasta. Hún hefur einungis tvisvar sinnum áður verið í dreifingu, svo vitað sé.

Það var í Úganda árið 2007 og Austur-Kongó árið 2012.

Heilbrigðisstarfsmenn í verkföllum

Enn ein ástæða fyrir hraðri útbreiðslu ebólu er í að í Austur-Kongó hafa umfangsmikil átök átt sér stað um langt skeið. Það hefur komið verulega niður á viðbragði við faraldrinum og smitrakningu.

Átökin hafa einnig stökkt fjölda fólks á flótta og ferðast mikið af fólki um svæðið, bæði á leið annað á svæðinu, eins og til flóttamannabúða, eða til annarra ríkja. Það sem meira er, þá bera íbúar svæðisins mjög lítið traust til yfirvalda og nær það vantraust utan um heilbrigðisstarfsmenn.

Aðstæður þeirra eru að mörgu leyti verulega slæmar. Margir hafa veikst og dáið og hefur reynst þeim erfitt að fá greidd laun. Margir hafa farið í verkfall á undanförnum dögum, sem hefur enn frekar komið niður á viðbrögðum við faraldrinum.

Blaðamaður AP fréttaveitunnar ræddi nýverið við einn starfsmann sem sagði af hverju hann vildi hætta störfum.