Hvað þýðir já fyrir bændur?

Í kosningunum 29. ágúst nk. munu landsmenn taka afstöðu til þess hvort hefja skuli aðildarferli að ESB. Eðlilegast væri að meta þá ákvörðun fyrst og fremst út frá þjóðhagslegum þáttum; hvort hag Íslands væri betur borgið innan ESB eða utan þess. Ekki er hægt að sjá neina knýjandi þörf fyrir Ísland að ganga í sambandið, enda er hagsmunum landsins vel fyrir komið með EES-samningnum.

Ísland er ríkt af auðlindum og þekkingu og efnahagur landsins sterkur. Landið skorar hátt á flestum mælikvörðum um velferð og hagsæld. Því skýtur skökku við þegar já-sinnar tala um að rétt sé að „kíkja í pakkann“. Regluverk sambandsins liggur að langmestu leyti fyrir og aðildarríki þurfa að taka það upp. Svigrúm til varanlegra undanþága er takmarkað, þótt samið geti verið um tímabundnar undanþágur eða aðlögunartíma.

Ef já verður niðurstaða kosninganna fer af stað aðildarferli sem gæti tekið mörg ár. Sú óvissa sem fylgir svo löngu ferli getur orðið dýrkeypt fyrir íslenskt atvinnulíf. Sú atvinnugrein sem ég starfa við gæti orðið fyrir verulegu höggi. Litlar líkur eru á að ráðist verði í nýframkvæmdir eða umfangsmikið viðhald fasteigna meðan slík óvissa ríkir.

Ef þetta er skoðað út frá rekstri okkar hjóna í mjólkurframleiðslu vill svo til að við erum komin á starfslokaaldur, þó enn undir sjötugu. Óvissan næstu árin gæti gert okkur mjög erfitt fyrir að selja reksturinn og jörðina. Það er erfitt að sjá fyrir sér að lánastofnun láni hugsanlegum kaupendum til kaupanna ef framtíðarsýnin er veruleg lækkun afurðarverðs og verulega minni innlend framleiðsla vegna aukins innflutnings.

Ef tilboð fengist í jörðina gæti það orðið svo lágt að kaupverðið dygði ekki einu sinni fyrir áhvílandi skuldum. Eftir ævistarfið gætum við því þurft að þakka fyrir að sleppa frá því án gjaldþrots.

Þetta er sú staða sem við hjónin, ásamt fjölda annarra bænda, munum standa frammi fyrir ef meirihluti þjóðarinnar kýs að „kíkja í pakkann“.

Höfum einnig hugfast að bændur í ESB-ríkjum eru víða ekki sáttir við sína stöðu. Það hefur meðal annars birst í umfangsmiklum og ítrekuðum mótmælum bænda víða um Evrópu og óánægju þeirra með ýmsa þætti landbúnaðarstefnu ESB.

Það kostar að framleiða landbúnaðarvörur. Ekki er hægt að gera ráð fyrir að úrvals matvæli verði framleidd til lengdar fyrir verð sem stendur ekki undir framleiðslukostnaði.

Hvað þýðir Já fyrir bændur?

Í kosningunum 29. ágúst nk. munu landsmenn taka afstöðu til þess hvort hefja skuli aðildarferli að ESB. Eðlilegast væri að meta þá ákvörðun fyrst og fremst út frá þjóðhagslegum þáttum; hvort hag Íslands væri betur borgið innan ESB eða utan þess.

Engin knýjandi þörf

Ekki er hægt að sjá neina knýjandi þörf fyrir Ísland að ganga í sambandið, enda er hagsmunum landsins vel fyrir komið með EES-samningnum. Ísland er ríkt af auðlindum og þekkingu. u og Eefnahagur landsins er líka sterkur. Landið skorar hátt á flestum mælikvörðum um velferð og hagsæld.

Því skýtur skökku við þegar já-sinnar tala um að rétt sé að „kíkja í pakkann“. Regluverk sambandsins liggur að mestu leyti fyrir og aðildarríki þurfa að taka það upp. Svigrúm til varanlegra undanþága er takmarkað, þótt samið geti veriðhægt sé að semja um tímabundnar undanþágur eða aðlögunartíma.

Ef já …

Ef já verður niðurstaða kosninganna fer af stað aðildarferli sem gæti tekið mörg ár. Sú óvissa sem fylgir svo löngu ferli getur orðið dýrkeypt fyrir íslenskt atvinnulíf. Sú atvinnugrein sem ég starfa við gæti orðið fyrir verulegu höggi. Litlar líkur eru á til að ráðist verði í nýframkvæmdir eða umfangsmikið viðhald fasteigna meðan slík óvissa ríkir.

Per sónulegt sjónarhorn

Ef þetta er skoðað út frá rekstri okkar hjóna í mjólkurframleiðslu vill svo til að við erum komin á starfslokaaldur, þó enn undir sjötugu. Óvissan næstu árin gæti gert okkur mjög erfitt fyrir að selja reksturinn og jörðina. Það er erfitt að sjá fyrir sér að lánastofnun láni hugsanlegum kaupendum til kaupanna ef framtíðarsýnin er veruleg lækkun afurðarverðs og verulega minni innlend framleiðsla vegna aukins innflutnings.

Ef tilboð fengist í jörðina gæti það orðið svo lágt að kaupverðið dygði ekki einu sinni fyrir áhvílandi skuldum. Eftir ævistarfið gætum við því þurft að þakka fyrir að sleppa frá því starfslokum án gjaldþrots.—

Þetta er sú staða sem við hjónin, ásamt fjölda annarra bænda, munum standa frammi fyrir ef meirihluti þjóðarinnar kýs að „kíkja í pakkann“.

Bæn dur í ESB

Höfum einnig hugfast að bændur í ESB-ríkjum eru víða ekki sáttir við sína stöðu. Það hefur meðal annars birst í umfangsmiklum og ítrekuðum mótmælum bænda víða um Evrópu og óánægju þeirra með ýmsa þætti í landbúnaðarstefnu ESB.

Það hefur kostnað í för með sérar að framleiða landbúnaðarvörur. Ekki er hægt að gera ráð fyrir að úrvals matvæli verði framleidd til lengdar fyrir verð sem stendur ekki undir framleiðslukostnaði.

Höfundur er bóndi í Eyjafirði.