Kyrrsetja grunsamlegt rússneskt skip á Svalbarða

Kjartan Kjartansson skrifar 3. september 2026 09:43

Ísskúlptúr af rússneska rannsóknarskipinu Prófessor Moltsjanov í Moskvu árið 2023. Sjálf fyrirmyndin er nú kyrrsett á Svalbarða vegna skulda Rússa við úkraínskt gasfyrirtæki. Vísir/EPA

Rússnesk stjórnvöld saka Norðmenn um „sjóræningjastarfsemi“ eftir að rússneskt skip var kyrrsett á Svalbarða. Skipið var kyrrsett að kröfu úkraínsks orkufyrirtækis sem á inni skaðabætur hjá stjórnvöldum í Kreml.

Prófessor Moltsjanov var kyrrsettur í Barentsburg á Svalbarða í gær á grundvelli dómsúrskurðar, að sögn norska ríkisútvarpsins. Skipið hefur rannsakað landgrunnið í kringum Svalbarða í leit að steinefnum undanfarin ár. Það er sagt tengjast Shirshov-hafrannsóknastofnuninni í Rússlandi sem sætir bæði bandarískum og úkraínskum refsiaðgerðum.

Úkraínska ríkisorkufyrirtækið Naftogaz fór fram á kyrrsetninguna. Hún tengist máli fyrirtækisins gegn rússneskum stjórnvöldum sem tóku upp eignir þess þegar þau innlimuðu Krímskaga árið 2014. Alþjóðagerðardómurinn í Haag skipaði Rússum að greiða Naftogaz rúma 4,2 milljarða dollara vegna þess árið 2023.

Rússar hafa brugðist ókvæða við kyrrsetningunni. Aleksej Tsjekunkov, norðurslóðaráðherra Rússlands, segir aðgerðir Norðmanna dæmi um „lögfræðilega gereyðingarstefnu og lögleysi vestrænna ríkja“. Utanríkisráðuneytið segir Norðmenn stunda „sjóræningastarfsemi“.

Þessu hafna norsk yfirvöld. Þau eigi ekki aðild að málinu heldur sé það á milli rússneskra stjórnvalda og Naftogaz. Embættismaður hjá norska dómsmálaráðuneytinu segir að rússnesk stjórnvöld geti reynt að fá kyrrsetningunni hnekkt fyrir dómi.

Telur skipið hluta af fjölþáttaógn Rússa

Norska ríkisútvarpið hefur eftir Kari Aga Myklebost, prófessori í rússneskri sögu við Norðurslóðaháskólann í Tromsö, að kyrrsetta skipið hafi verið notað í blönduðum hernaði Rússa og í áróðursskyni.

Skipið hafi til að mynda ferjað biskup úr rússnesku rétttrúnaðarkirkjunni til Svalbarða sem hefur notað tækifærið til þess að flagga sovéska fánanum. Eins hafi skipið flutt rússneska sjóliða til Svalbarða til þess að fagna lokum síðari heimsstyrjaldarinnar 9. maí.

Myklebost segir að rússnesk stjórnvöld beiti fyrir sig borgaralegum skipum við njósnir og í hernaðarlegum tilgangi.

Rússland Noregur Úkraína Innrás Rússa í Úkraínu Norðurslóðir