Á­fram gengur að stoppa upp í ósongatið

Ósonlag jarðar hefur verið á batavegi frá því í kringum aldamót eftir að ríki heims bönnuðu algeng ósoneyðandi efni árið 1987. Gatið á suðurhveli í fyrra var það fjórða til fimmta minnsta frá því að það var sem stærst árið 1992.

Hlutfallslega þunnt lag ósons í heiðhvolfi jarðar lokar á nær alla útfjólubláa geilsun frá sólinni. Slíkir orkuríkir geislar eru skaðlegir lífverum. Þeim fylgir meðal annars aukin hætta á húðkrabbameini í mönnum.

Gatið hefur verið undir meðaltali áranna 1990 til 2010 bæði að flatarmáli og þykkt undanfarin tvö ár í röð samkvæmt skýrslu Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar sem gefin var út á degi ósonlagsins í dag, 16. september.

Þynning ósonlagsins er árstíðarbundin. Það myndast árlega yfir Suðurskautslandinu að vetri til en á fimm til tíu ára fresti yfir norðurhveli. Þykkt ósonlagsins var undir meðaltali yfir stórum hluta Grænlands, Evrópu, Mið-Asíku, norðanverðu Japan og Kamtsjaka-skaga í Rússlandi í fyrra.

Útfjólublá geilsun aukist um fimmtung í Evrópu

Þrátt fyrir árangurinn sem hefur náðst í að vinda ofan af eyðingu ósonlagsins hefur útfjólublá geislun aukist um allt að fimmtung sums staðar í Evrópu frá miðjum 10. áratug síðustu aldar.

Alþjóðaveðurfræðistofnunin bendir á mikilvægi áframhaldandi vöktunar á lofthjúpi jarðar til þess að fylgjast með styrk ósóneyðandi efna. Þó að verulega hafi verið dregið úr losun bannaðra klórflúorefna hafi menn orðið varir við óvænta losun á ósoneyðandi efnum á undanförnum árum.

Mælistöðvum hefur fækkað frá fyrsta áratug aldarinnar. Þær sem hafi verið settar upp á undanförnum árum fylgist frekar með loftgæðum en styrk ósons í heiðhvolfinu.