Stjórnarskrárfrumvarp gagnrýnt úr mörgum áttum

Fyrsta umræða um frumvarp Katrínar hófst á þriðjudag í síðustu viku og var framhaldið í dag. Steingrímur J. Sigfússon forseti Alþingis segir ýmislegt til bóta í frumvarpinu varðandi stöðu þingsins. Til að mynda að frumvörp gætu lifað milli þinga á kjörtímabili þannig að ekki þyrfti að endurflytja mál sem mikil vinna hefði verið lögð í.

„Slíkt má að sjálfsögðu ekki verða til þess að mál séu látin dragast að óþörfu og hlaðist upp. Ferlið mætti sjá þannig fyrir sér að þingnefnd sem hefur mál í slíkri stöðu til umfjöllunar leggi til við þingið í heild að málið færist milli þinga. En undirgangist þá skyldu fáist það samþykkt að ljúka vinnu við það á hinu síðara,“ sagði Steingrímur.

Þá væri sjálfsagt að festa í sessi þá framkvæmd að leitað væri álits forseta Alþingis og formanna þingflokka áður en tillaga forsætisráðherra um þingrof væri tekin til afgreiðslu.

„Með slíku er leitast við að tryggja að fyrir liggi afstaða þingsins sem heildar til þingrofstillögu forsætisráðherra. Ekki beri að verða við slíkri tillögu ef vilji meirihluta þingsins stendur til annars. Með öðrum orðum, Alþingi verður ekki rofið í óþökk eða andstöðu við vilja þess sjálfs,“ sagði Steingrímur.

Þetta undirstrikaði þingræðisregluna og væri eðlilegt í lýðræðisríki með þingbundna ríkisstjórn og framkvæmdavald sem sækti umboð sitt til lýðræðislega kjörins þjóðþings.

Margar athugasemdir við ákvæði um forsetaembættið

Birgir Ármannsson þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins sagði tillögur varðandi þingið táknrænar fremur en að þær styrktu stöðu þingsins svo mikið. Töluvert var rætt um ákvæði varðandi forsetaembættið eins og að kjósendur röðuðu frambjóðendum í forgangsröð til að tryggja að forseti hverju sinni hefði meirihluta á bakvið sig.

„Ef þingið teldi að það væri með einhverjum hætti nauðsynlegt eða mikilvægt að knýja fram meirihluta á bakvið sitjandi forseta held ég að það væri eðlilegra, heppilegra og hreinlegra að gera það með tveimur umferðum,“ sagði Birgir. Ef kjósendur forgangsröðuðu frambjóðendum  væri hætta á að lægsti samnefnarinn yrði fyrir valinu en ekki einhver sem meirihluti kjósenda í raun vildi.

Það væri síðan smekksatriði hvort kjörtímabil forseta yrði lengt úr fjórum árum í sex. Sjálfur sæi hann enga ástæðu til þess. Hins vegar ætti ekki aðtakmarka hversu mörg kjörtímabil forseti gæti setið.

„Það eru til reglur í löndum í kringum okkur, Bandaríkin, Frakkland, jafnvel fleiri lönd þar sem forsetaembættið er mjög valdamikið. Þar sem því eru settar skorður að einn maður geti gengt það valdamiklu embætti í of langan tíma. Þær aðstæður eiga ekki við með neinum hætti hér á landi,“ sagði Birgir Ármannsson.

Mun fleiri sjónarmið komu fram varðandi stjórnarskrárfrumvarpið. Til að mynda um auðlindaákvæðið og hvort ekki hefði verið rétt að leggja fram frumvarp um heildarendurskoðun á stjórnarskránni á grundvelli tillagna stjórnlagaráðs.

Fyrstu umræðu um frumvarpið lauk á Alþingi nú í kvöld og verður frumvarpið nú tekið til umræðu í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd áður en önnur umræða hefst um það á Alþingi.