Var upp­lýsinga­gjöf í co­vid­far­aldrinum upp­lýsinga­ó­reiða?

Á tímum covids var hægt að nálgast ástand faraldurs á www.covid.is. Þangað leituðu landsmenn til þess að halda sig upplýsta um stöðu faraldurs á hverjum tíma. Einnig héldu Almannavarnir upplýsingafundi með landlækni, sóttvarnarlækni, starfsmönnum allmannavarna og annarra sérfræðinga í samfélaginu. Á upplýsingafundunum var farið yfir stöðuna á hverjum tíma, fjölda smita osv. Sóttvarnaraðgerðir voru kynntar sem mótvægisaðgerðir til að halda smitum og álagi á sjúkrastofnunum landsins í lágmarki.

Þegar litið er á upplýsingaframsetningu “Stöðu smita innanlands“ á www.covid.is, nú www.island.is, sést að x-ás er skipt í mislöng tímabil. Allt frá einum og hálfum mánuði upp í heilt ár. Efri mörk y-ás eru einnig mishá. Allt frá 50 upp í 5000 einstaklinga. Þegar þessum fimm gröfum er púslað saman í eina mynd sést heildarmyndin. Hvert bútagraf er afmarkað með rauðum ferhyrning á meðfylgjandi grafi. Þar sést smitbylgja eitt og tvö árið 2020, toppur 100 einstaklingar á dag. Bylgja þrjú árið 2021, toppur 200 einstaklingar og bylgja fjögur í byrjun árs 2022, toppur 5000 einstaklingar. Greinilegt er að smitbylgja eitt og tvö fyrir byrjun bólusetninga miðsumars 2021 voru lægri enn síhækkandi smitbylgja þrjú og fjögur.

Á grafi tvö er sett saman staða smita innanlands og bóluefnastaða í landinu í prósentum sótt af https://vaccinetracker.ecdc.europa.eu. Hér sést að stór hluti landsmanna fóru í grunnbólusetningu, sprauta eitt og tvö fyrri hluta árs 2021. Einum mánuði eftir að 40% landsmanna höfðu verið bólusettir hefst þriðja smitbylgja með um helmingi hærri topp en bylgja nr. eitt og tvö. Sama atburðarás á sér stað í lok ársins 2021. Einum mánuði eftir að 40% landsmanna höfðu þegið 1. booster hefst fjórða smitbylgja með um 50 földum topp miðað við bylgju nr. eitt og tvö.

Með heildræna sýn á samspili bólusetninga og smitbylgna á Íslandi veltur sú stóra spurning upp! Voru smitbylgjurnar afleiðing bóluefnaherferðarinnar? Eftir hverja bólusetningu birtist nýtt afbrigði kórónuveirunnar sem orsakaði nýja smitbylgju. Eftir grunnbólusetningu birtist delta afbrigðið og eftir 1. booster birtist ómíkron afbrigðið.

Á vef Landspítalans er hægt að nálgast upplýsingar um COVID-19 á Landspítala. Þar sést að hlutfall tví og þrí bólusettra í hópi “daglegur fjöldi sem bætist við innlagða með COVID…” er hærra enn þrí bólusetningahlutfall í landinu og á pari við tví bólusetningahlutfallið í landinu. Ef bóluefnin hefðu veitt vernd gegn innlögn væri hlutfall bólusettra lægri enn hlutfallsleg bólusetningastaða í landinu. Vernd bóluefnanna gegn innlögn er því hverfandi. Á legudeildum í bylgju fjögur var hlutfall bólusettra a.m.k einu sinni hærra enn þríbólusetningahlutfall í landinu. Vernd bóluefnanna gegn innlögn á legudeild er því hverfandi.

Óbólusettir voru einungis líklegri til að leggjast inn á gjörgæslu í bylgju fjögur. Í þeirri bylgju var fjöldi einstaklinga á gjörgæslu 6-8 þar af 1-3 bólusettir a.m.k einu sinni. Upplýsingar um stöðu á gjörgæslu var ekki birt ef sjúklingar voru færri en fimm. Staðhæfing: Grunnbólusetningu og booster þurfti til að óbólusettir væru verr settir enn bólusettir. Skiptar skoðanir eru í vísindasamfélaginu um ágæti nýrra lyfja við covid-19. Þegar litið er á breytt bólusetningahlutfall á gjörgæslu milli bylgju þrjú og fjögur vaknar sú spurning hvort munurinn gæti verið vegna mis árangursríkra meðferðaúrræða? Hér væri kjörið tækifæri til að: 1) Rannsaka mun á meðferð sjúklinga í bylgju þrjú og fjögur. 2) Hvort bólusettir og óbólusettir hafi fengið mismunandi meðferð gegn covid eftir mati greiningaraðila.

Vísindarannsóknir sem sýndu fram á vernd gegn veirunni voru framkvæmdar fyrir grunnbólusetningu 2021. Úrtökin voru nokkur þúsund. Bólusetningahlutfall náði ekki einu prósenti! Umhverfið mætti kalla microumhverfi sambærilegt við microeconomics í viðskipta/hagfræði. Rauntölur hér að ofan sýna hins vegar raunverulega vernd sem var hverfandi. Rauntölurnar eru afsprengi macroumhverfis þar sem 70-80% landsmanna bólusettu sig. Hátt bólusetningahlutfall skapaði “stress” á veiru í macroumhverfi (70-80%) sem næst ekki í microumhverfi (1%). Stress á veiru>>>Nýtt afbrigði>>>Ný smitbylgja. Því má segja að rannsóknir lofuðu vernd allt upp í 100% sem var mæld í microumhverfi en raunin var 0%, jafnvel neikvæð með tilkomu nýs afbrigðis.

Loforð um ágæti, áreiðanleika og vernd bóluefnanna er ekki sjáanleg hér eftir tiltekt í upplýsingaóreiðu á covid.is, yfirferð á rauntölum covid faraldursins samanborið við virtar vísindagreinar. Voru loforðin meira sannindi í heimi Petri skála á tilraunastofu “in vitro” enn lífinu “in vivo” og samfélaginu?

Höfundur er með B.S. -gráðu í líffræði.