Hart tekist á um fyrir­ætlanir Heidel­berg í Þor­láks­höfn

Samhliða kosningum fara fram íbúakosningar í Ölfusi og eru þær á tímabilinu 25. nóvember til 9. desember. Þessum kosningum var á sínum tíma frestað vegna þess að of margir óvissuþættir voru ókannaðir. Boðað hefur verið til íbúafundar vegna málsins í kvöld.

Rannsókn COWI beinst að öðru en umkvörtunum First Water

Ása Berglind hefur barist gegn þessum áformum frá upphafi og stóð á sínum tíma í vegi fyrir því ásamt fámennum hópi gegn því að fyrirætlanirnar rynnu smurt í gegn.

Ása Berglind segir nú í grein sinni að verkfræðifyrirtækið COWI hafi skilaði skýrslu í byrjun nóvember þar sem reynt var að svara þeim alvarlegu ásökunum sem First Water gerði við fyrirhugaða mölunarverksmiðju sem á að staðsetja nánast við hlið fyrirtækisins við Laxabraut í Þorlákshöfn. 

Ása vekur athygli á því að skýrslan sé stíluð á Heidelberg á Íslandi. Og þar sé í engu tekið mið af stöðugum titringi sem hefur áhrif á vöxt og viðgang eldisfiska heldur miðast skýrslan við áhrif á íbúa í Þorlákshafnar.

Er þetta eitthvað dúbíus? Elliði Vignisson bæjarstjóri Ölfuss segist hafa nákvæmlega ekkert um þetta að segja. Hans hlutverk sé það eitt að íbúakosningar fari fram í samræmi við þau lög sem um þau gilda.

„Þar eftir byrja ég að vinna eftir þeim vilja íbúa sem kemur fram í þessum kosningum. 

Ég hef ekki hugmynd um hvernig íbúakosningin fer og hef sjálfur hvergi gefið upp mína afstöðu. 

Slíku sama gegnir um 6 af 7 bæjarfulltrúum.“

Allsherjar samsæri helstu verkfræðistofa landsins?

En eru upplýsingarnar sem fyrir liggja fullnægjandi? Elliði segist ekki átta sig almennilega á spurningunni, hvort COWI hafi logið fyrir Heidelberg og Elva svo logið að bæjaryfirvöldum þegar þau fólu þeim að fara yfir fagleg gæði útttektar COWI?

„Nú liggur fyrir að verkfræðistofan Cowi hefur lokið rannsóknum sínum og lagt fram gögn er varðar þann varhug sem FirstWater galt varðandi ryk, hávaða og titring frá mölunarverksmiðju í Keflavík. Í samræmi við fyrri samþykktir fól Sveitarfélagið Ölfus verkfræðistofunni Eflu að yfirfara þessi gögn og leggja mat á fagleg gæði þeirra. Það hefur sem sagt þurft til allsherjarsamsæri helstu verkfræðistofa landsins ef þetta er „dúbíus“,“ segir Elliði.

Elliði segist ekki hafa formlega aðkomu að fundinum í kvöld og veit ekki hvort hann verði viðstaddur.

„Ég er önnum kafinn og hef ekki enn tekið ákvörðun um hvort að ég mæti á fundinn. Hann verður í beinu streymi og ef til vill hlusta ég bara hann þar,“ segir Elliði.

Landvernd finnur þessu flest til foráttu

Málið er gríðarlega umdeilt eins og komið hefur fram. Fyrir liggur til að mynda athugasemd sem Landvernd hefur sent til bæjarstjórnar Ölfuss þar sem þessum áformum er harðlega mótmælt. Björg Eva Erlendsdóttir ritar undir athugasemdina en hún er ómyrk í máli.

Niðurlag þeirrar athugasemdar lýsir eindreginni von Landverndar að bæði sveitarfélagið Ölfus sem og Skipulagsstofnun hafni alfarið öllum þeim áformum sem fyrirtækið Heidelberg og fulltrúar þeirra hafa uppi. 

„Málið hefur nú þegar fengið svo neikvæða umfjöllun og ásýnd að sveitarfélagið hljóti einfaldlega á grunni heilbrigðrar skynsemi að taka sjálfstæða ákvörðun um það að draga þau skipulagsáform til baka sem sett hafa verið í auglýsingu vegna þessa verkefnis og það óháð niðurstöðu íbúakosningar. Brotalamirnar eru slíkar við allan undirbúning og samráð vegna þessa verkefnis og umhverfisáhrifin slík að bæjarstjórn Ölfus ætti einfaldlega frumkvæði í því að taka þetta verkefni af dagskrá ekki síðar en strax,“ segir þar.

Efast um jákvæð umhverfisáhrif

Í raun er sama hvar drepið er niður fæti í athugasemd Landverndar, þar eru fyrirhugaðar framkvæmdir fordæmdar. Meðal annars eru þær fullyrðingar sem Þorsteinn Víglundsson setti fram í samtali við Vísi dregnar í efa.

Útflutningur á 1,5 milljón tonna af efni á ári, samsvarar þá sparnaði í losun uppá milljón tonn á ári, sem er á pari við fimmtung losunar Íslands. Samkvæmt okkar samningi eru þau áhrif jákvæð, og það þarf að vega þetta og meta,“ sagði Þorsteinn. 

Landvernd leyfir sér að efast um þetta. Ofmetið er, sem fram kemur í umhverfismatsskýrslu Heidelbergs, að móberg geti dregið úr losun sem íblöndunarefni í sementi.

„Aðgerðin mætir því ekki þeim gríðarlegu áskorunum sem eru uppi í loftslagsmálum og rökstuðningur með aðferðarfræði Heidelberg með gríðarlegum námugreftri og flutningi innan lands og frá Íslandi á erlendan markað stenst því enga skoðun.“

Þá er nefnt að með viðbættum framkvæmdum og flutningum bæði á sjó og landi með tilheyrandi CO2 losun er ljóst að fyrirtækinu hefur ekki tekist í útreikningum sínum að varpa ljósi á ávinninginn að teknu tilliti til neikvæðra jaðaráhrifa. „Betra væri að fyrirtækið einbeitti sér að slíkri tilraunavinnslu og rannsóknarstarfi í samstarfi við byggingariðnað hér innanlands," segir í ályktuninni.

Sveitarfélagið getur fengið hundruð milljóna á ári hverju

Víst er að það stefnir í æsispennandi kosningar í Ölfusi því þeir eru vissulega til sem eru fylgjandi verkefninu. Einn þeirra sem er er Ólafur Hannesson sem er framkvæmdastjóri Hafnarness Vers hf. Hann ritaði nýverið grein í Hafnarfréttir – fréttir úr Ölfusi, og lýsir því yfir að hann hafi engan fjárhagslega hagsmuni af þessu verkefni.

Hannes telur til að mynda að umferðin sem fylgir verksmiðjunni sé ekkert til að hafa áhyggjur af og Litla-Sandfell sem til stendur að nota í efnistökuna sé fremur ofvaxinn hóll en að um sé að ræða fjall. Ekkert sé óeðlilegt við að hann sé nýttur í annað eins og þetta. Þá segir Hannes að ekkert hafi komið fram um að mengun sem af hljótist sé alvarleg.

„Það skiptir máli að fara aðeins inn á hina jákvæðu punkta sem fylgja Heidelberg verkefninu. Hér koma peningar að sjálfsögðu inn í myndina,“ skrifar Hannes og heldur áfram:

„Til að byggja upp gott samfélag þarf stöðugt og gott atvinnulíf. Það er grundvöllur í öllum samfélögum að hafa vinnu fyrir fólk. Ekki skemmir ef að vinnan getur verið í fjölbreyttum geirum og samfélagið dreift eggjunum í fleiri körfur. Því fleiri fyrirtæki því sterkari grunnur fyrir meiri þjónustu í bænum fyrir alla.“

Hannes segir að ekki aðeins fylgi verkefninu störf, sveitarfélagið ætti að fá háar upphæðir á ári hverju sem geta hlaupið á hundruðum milljóna á ári hverju.