Börnin hafi ekki sætt illri með­ferð í skilningi laga

Þetta var tilkynnt á blaðamannafundi nefndarinnar í dag. 

„Fyrri vöggustofunefnd taldi að ekki væri unnt að fullyrða það í skilningi laga að ekki væri hægt að staðreyna illa meðferð barna á vöggustofunni eftir 1967. Það er niðurstaða okkar núna að þessi þróun hafi átt sér stað og til þess betra, “ sagði Trausti Fannar Valsson, formaður nefndarinnar.

„Þrátt fyrir þessa meginniðurstöðu var ýmist ábótavant að okkar mati.“

Helstu niðurstöður nefndarinnar, meðal þess að börnin hefðu ekki sætt illri meðferð í skilningi laga, voru að málsmeðferð barnaverndar við töku ákvarðana um vistun barna á stofunni hafi oft og tíðum ekki verið í samræmi við lög og að opinbert eftirlit með meðferð barna á stofnuninni hafi verið afar takmarkað.

„Nefndin telur aðstæður á Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins, aðbúnaður barna þar, umönnun barna og möguleikar foreldra á heimsóknum hafa verið með betri hætti á tímabilinu 1974–1979 en við átti um tímabilið fyrir 1967, sem lýst er í skýrslu fyrri vöggustofunefndar,“ segir í tilkynningu frá Reykjavíkurborg.

Fáliðað miðað við fjölda barna

Rannsóknin fólst í greiningu skriflegra gagna og viðtölum við einstaklinga sem dvöldu á Vöggustofunni. Á umræddu tímabili voru alls 236 börn vistuð á Vöggustofunni, sem sameinaðist Vistheimili barna að Dalbraut í febrúar 1979. Flest börnin voru núll til þriggja ára gömul meðan á dvöl þeirra stóð.

Þrátt fyrir að aðstæðurnar hafi verið taldar betri voru vissum þáttum í starfseminni ábótavant. Næturvaktir voru fáliðaðar miðaða við aldur og þarfir barna, almennt var ekki hugað að því með faglegri vinnu að mæta sérþörfum barna sem á því þurftu að halda og dvöldust börn í vissum tilvikum afar lengi í vöggustofunni.

Einnig var skoðað hver afdrif barnanna sem þar dvöldu urðu en rúmlega fjörutíu prósent þeirra sem dvöldu í mánuð eða lengur á vöggustofu hafa fengið örorkumat eða endurhæfingarlífeyri. 26 prósent þeirra fengu slíkt fyrir 48 ára aldur.

Skýrsluna má lesa í heild hér.

Tekið er sérstaklega fram að nefndin telur að afskipti barnaverndarnefndar Reykjavíkur, þegar hún sá til þess að börn yrðu vistuð á Vöggustofunni, hafi almennt verið í samræmi við ákvæði laga um vernd barna og ungmenna.

„Hins vegar telur nefndin að í vissum tilvikum hafi verið annmarkar á málsmeðferð barnaverndaryfirvalda. Þessir annmarkar felast bæði í því að í of fáum tilvikum hafi barnaverndarnefnd kveðið upp formlegan og rökstuddan úrskurð um vistun barns á Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins og að í of mörgum tilvikum hafi ákvörðun um að vista barn utan heimilis síns og á vöggustofunni ekki komið til umfjöllunar á fundi, hvort sem var í formi formlegs úrskurðar eða annarrar meðferðar,“ segir í skýrslu rannsóknarnefndinarinnar.

Önnur nefndin

Rannsóknarnefndin var skipuð af Reykjavíkurborg árið 2024 til að ljúka rannsókn á starfsemi vöggustofanna í Reykjavík árin 1974 til 1989.

Um er að ræða aðra skýrslu um starfsemi vöggustofunnar en sú fyrri sýndi fram á að einstaklingar sem dvöldu á vöggustofunni sem börn lifðu almennt skemur en jafnaldrar þeirra. Ekki sátu sömu aðilar í hvorri nefndinni en um er að ræða sambærilegar athuganir.