For­eldrarnir vissu ekki af kyn­ferði­sof­beldinu

Karlmaðurinn var nýlega ákærður fyrir að nauðga sex ára stúlku tvívegis og eiginkonu sinni ítrekað. Hann er einnig sakaður um að hafa ljósmyndað athæfið og birt á netinu. Um er að ræða að minnsta kosti 45 myndir af stúlkunni.

Samkvæmt heimildum fréttastofu komst lögregla á snoðir um málið í gegnum alþjóðlegt samstarf. Lögreglufulltrúi í Evrópu fann myndefnið, greindi uppruna þess og var lögreglu hér á landi í kjölfarið gert viðvart. Foreldrar barnsins komu af fjöllum þegar að lögregla hafði samband. Hér fyrir neðan má lesa nánar um málið en rétt er að vara við lýsingum sem má finna í fréttinni.

Maðurinn sætir gæsluvarðhaldi. Samkvæmt heimildum fréttastofu sæta að minnsta kosti þrír menn gæsluvarðhaldi vegna kynferðisofbeldis gegn börnum.

Margar tilkynningar berast að utan

Einu tveir sérfræðingarnir í rannsókn á barnaníðsefni sem fara yfir og greina þúsundir mynda af mögulegu barnaníðsefni á degi hverjum segja alþjóðlegt samstarf skipta sköpum.

„Þetta er náttúrulega búin að vera barátta til margra ára hjá okkur fáu sem höfum verið að vinna við þetta hér á íslandi. Við erum í samstarfi við Europol og Interpol og fullt af löggum út í heimi. Við höfum fengið margar svoleiðis tilkynningar þar sem grunur er um að brot hafi átt sér stað á Íslandi eða að aðili hér á landi sé grunaður um að vera með efni utan úr heimi,“ segir Bylgja Hrönn Baldursdóttir, yfirmaður kynferðisbrotadeildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu.

„Algengt er að erlent lögreglulið hafi samband því þeir komast að einhverju út frá sínum rannsóknum. Sama hvort einhver kærir eða kemur til þeirra. Síðan eru alls konar einkaaðilar út í heimi, NCMEC og Internet Watch Foundation og fleiri sem eru bara á netinu að leita uppi svona efni. Sem dæmi ef einhver tilkynnir eitthvað á Snapchat, Meta, Pornhub eða OnlyFans þá fer það til NCMEC og það kemur síðan til okkar ef það varðar börn. Stundum tilkynnir almenningur til okkar. Það eru ekki alltaf fólkið sjálft sem kemur til okkar heldur einhver utanaðkomandi sem kemur til okkar,“ segir Hallur Hallsson, rannsóknarlögreglumaður hjá kynferðisbrotadeild.

Það sé til skoðunar að nýta gervigreind til að greina myndefni í framtíðinni.

„Sem betur fer verður hægt að nýta gervigreind að einhverjum hluta í þetta til að forvinna málin fyrir okkur. En við þurfum alltaf að kíkja yfir þetta sjálf til að skoða hvort þetta eigi við rök að styðjast,“ segir Bylgja.

„Sjálfvirk verkfæri geta greint myndefni sem er líklegt barnaníðsefni sem getur flýtt fyrir. Síðan erum við með önnur kerfi sem halda utan um þekkt barnaníðsefni. Það hjálpar okkur líka. Í þeim tilvikum sem gervigreind yrði notuð þá er hún mjög takmörkuð, því hún má ekki vera tengd netinu. Okkar tölvur eru á lokuðu neti og tengjast engu öðru og því er allur vélbúnaður keyrður á staðnum.“

700 þúsund skrár sem þarf að skruna í gegnum

Ýmis konar tækni sé nýtt við greiningarvinnunna en mestu máli skipti að vera vakandi fyrir vísbendingum í myndefninu.

„Vinnan snýst ekki um að ná sakborningi með barnaníðsefni eða einhverjum sem er að deila heldur snýst þetta allt um að ná fórnarlambinu. Þá er svo mikilvægt að greina hver er hvar og hver er hver. Það er alls konar tól til sem geta hjálpað. Bæði geta skrár innihaldið upplýsingar. Síðan eins og samstarfið sem ég og Bylgja erum í. Þar koma spurningar: Heyrðu er einhver sem þekkir þessa tónlist eða þennan bol? Hér er innstunga. Hér er mynd af sjampóbrúsa sem einhver þekkir. Þá er kannski einhver í filippseyjum sem segir heyrðu þetta er frá Filippseyjum og við gætum sagt að þetta er frá Íslandi. Það gæti til dæmis bara verið Bónuspoki í bakgrunninum,“ segir Hallur.

Starfið geti verið lýjandi.

„Ég var að opna mál þar sem voru rétt tæplega milljón skráa sem eru skráðar sem myndir eða ljósmyndir. Eftir að við erum búin að forvinna í gegnum gagnagrunna og þekkt efni þá kannski minnkar það í 700 þúsund. Þá eru samt eftir það 700 þúsund skrár sem þarf að skruna í gegnum,“ segir Hallur.

Ekki vélmenni og besta tilfinningin að ná árangri

En tekur það á að fara í gegnum allt þetta myndefni dags daglega?

„Já, það gerir það. Annars væri maður vélmenni. Við erum það ekki. Við erum bara fólk. Ég á barnabörn og hann á börn. Auðvitað snertir þetta okkur, það gerir það,“ segir Bylgja.

En hvernig er það þegar öll vinnan skilar árangri?

„Það er besta tilfinning í heimi. Ég var á námskeiði út og ég varð bara klökkur, því kennarinn var að segja okkur frá verkefni sem hann var í. Við tengdum öll svo við hann. Þeir fundu efni og fundu landið sem það kom frá. Þar er handtekinn aðili og hann er gripinn með tveimur drengjum. Það var ekkert að gerast og enginn vélbúnaður. Þeim var bjargað. Þeir gáfu sér tíma og töluðu við manninn og hann opnaði sig. Gekk með þeim lengst út í buskann, lyfti upp einhverjum steini og þar var tölvubúnaður. Þá fundu þeir tíu fórnarlömb sem hefðu annars ekki fundist. Það var snilld. Þetta er ekki eitthvað sem gerist á hverjum degi. En það að vita að maður er þáttur að þessu, eins og þú heyrir kannski á mér, það er stórkostlegt.“