Aukin veikindaforföll ekki vegna einstaklingsbundinna vandamála Oddur Ævar Gunnarsson skrifar 26. janúar 2026 16:46 Kolbrún Halldórsdóttir formaður BHM. Vísir/Vilhelm Of einföld mynd hefur verið dregin upp af veikindaforföllum á vinnumarkaði og látið að því liggja að þau séu einstaklingsbundin heilbrigðisvandamál. Nýjustu gögn frá Noregi, Svíþjóð og Danmerku benda hinsvegar til þess að kerfislægar ástæður liggi að baki, álag, mannekla og sífellt kröfuharðara vinnuumhverfi þar sem streita, kvíði og þunglyndi vegi sífellt þyngra. Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri greiningu BHM á veikindaforföllum og streitu á vinnumarkaði með samanburði við þróuun á Norðurlöndum. Þar segir meðal annars að álagstengdir sjúkdómar og stress séu þekktir áhrifavaldar, sem bitni ekki síst á fólki í framlínu opinberrar þjónustu. „Þann hóp þekkir BHM vel, þar er m.a. um að ræða fjölmennar kvennastéttir og háskólamenntaða sérfræðinga. Aukið álag, mannekla og kröfuharðara vinnuumhverfi hefur áhrif á þjónustugæði, starfsánægju og getu samfélagsins til að halda í dýrmætan lykilmannauð. Það kallar á samstillt átak að færa til betri vegar það sem aflaga hefur farið.“ Segir að mikilvæg áskorun sé fólgin í skráningu tölfræðiupplýsinga sem sé mun nákvæmari hjá nágrönnum Íslands á hinum Norðurlöndunum. Segir í tilkynningunni að BHM telji nauðsynlegt að horfa heildstætt á málin til að dýpka umræðuna. „Í því sambandi þarf að leggja fleira til grundvallar en veikindaforföll ein og sér, t.d. þarf að efla vinnuvernd og forvarnir með kerfislægri nálgun og styrkja snemmtæka starfsendurhæfingu og endurkomu til vinnu, með lærdómi af reynslu nágrannalanda. Rýna þarf kerfin, sem við höfum byggt upp og ná samkomulagi um þróun þeirra til framtíðar.“ Vinnumarkaður Stéttarfélög Heilsa Mest lesið Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum Innlent Hafði fé af mótsgesti Innlent „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Innlent Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Innlent Níu í lífshættu og einn látinn eftir lestarslys í Englandi Erlent Slysið austan við Vík var alvarlegt Innlent Maður á rafskútu rassskellti hlaupakonur Innlent Rútum ekið í forgangsakstri fram fyrir bílaröðina Innlent Vance þreifar fyrir sér í Sviss Erlent „Þetta er stórmerkilegur áfangi“ Innlent Fleiri fréttir Undarlegt mál á Þingvöllum og þýsk öfgaöfl „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Hafði fé af mótsgesti HR útskrifaði rúmlega sjö hundruð í dag Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum „Þetta er stórmerkilegur áfangi“ Rútum ekið í forgangsakstri fram fyrir bílaröðina Maður á rafskútu rassskellti hlaupakonur Slysið austan við Vík var alvarlegt Bíll við bíl að Þingvöllum og umferð hreyfist hægt Aukin hætta á skriðum og grjóthruni Flugmaður féll í yfirlið við lendingu í Keflavík Til skammar að málið hafi sofnað í meðferð þingsins Fjöldi bíður niðurstöðu og stór stund á Þingvöllum Jensína Edda er Reykvíkingur ársins Sektaður fyrir að aka á göngugötu Hvalveiðibátarnir haldnir til veiða Mikið tjón eftir eld á Klapparstíg Flækt í kafkaískt stjórnsýslulegt helvíti Undrast „leiðinlega“ Íslendinga Skora á Bubba að taka sér pásu frá laxveiði og mæta „Ég hef verið kölluð þingmaður dauðans“ Segir Reykjavík að verða að Mekka vændisiðnaðar Trúði ekki að siglt yrði úr höfninni: „Mér leið svo illa, ég fór að hágráta“ Höfuðvígi vændismansals, mótmælandi sem brotnaði niður og Þingvellir Björgunarsveitir sóttu göngumann við Háafoss Þingið komið í sumarfrí Samþykkja úrræði fyrir fólk sem sæta þarf öryggisráðstöfunum Óljós um tilganginn en þekktu hvert egg Sjá meira
Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri greiningu BHM á veikindaforföllum og streitu á vinnumarkaði með samanburði við þróuun á Norðurlöndum. Þar segir meðal annars að álagstengdir sjúkdómar og stress séu þekktir áhrifavaldar, sem bitni ekki síst á fólki í framlínu opinberrar þjónustu. „Þann hóp þekkir BHM vel, þar er m.a. um að ræða fjölmennar kvennastéttir og háskólamenntaða sérfræðinga. Aukið álag, mannekla og kröfuharðara vinnuumhverfi hefur áhrif á þjónustugæði, starfsánægju og getu samfélagsins til að halda í dýrmætan lykilmannauð. Það kallar á samstillt átak að færa til betri vegar það sem aflaga hefur farið.“ Segir að mikilvæg áskorun sé fólgin í skráningu tölfræðiupplýsinga sem sé mun nákvæmari hjá nágrönnum Íslands á hinum Norðurlöndunum. Segir í tilkynningunni að BHM telji nauðsynlegt að horfa heildstætt á málin til að dýpka umræðuna. „Í því sambandi þarf að leggja fleira til grundvallar en veikindaforföll ein og sér, t.d. þarf að efla vinnuvernd og forvarnir með kerfislægri nálgun og styrkja snemmtæka starfsendurhæfingu og endurkomu til vinnu, með lærdómi af reynslu nágrannalanda. Rýna þarf kerfin, sem við höfum byggt upp og ná samkomulagi um þróun þeirra til framtíðar.“
Vinnumarkaður Stéttarfélög Heilsa Mest lesið Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum Innlent Hafði fé af mótsgesti Innlent „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Innlent Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Innlent Níu í lífshættu og einn látinn eftir lestarslys í Englandi Erlent Slysið austan við Vík var alvarlegt Innlent Maður á rafskútu rassskellti hlaupakonur Innlent Rútum ekið í forgangsakstri fram fyrir bílaröðina Innlent Vance þreifar fyrir sér í Sviss Erlent „Þetta er stórmerkilegur áfangi“ Innlent Fleiri fréttir Undarlegt mál á Þingvöllum og þýsk öfgaöfl „Gekk kannski ekkert endilega hratt alltaf“ Sól úti um allt og hátt í sautján gráður Hafði fé af mótsgesti HR útskrifaði rúmlega sjö hundruð í dag Veggur af fólki mætti svöngum tónleikagestum „Þetta er stórmerkilegur áfangi“ Rútum ekið í forgangsakstri fram fyrir bílaröðina Maður á rafskútu rassskellti hlaupakonur Slysið austan við Vík var alvarlegt Bíll við bíl að Þingvöllum og umferð hreyfist hægt Aukin hætta á skriðum og grjóthruni Flugmaður féll í yfirlið við lendingu í Keflavík Til skammar að málið hafi sofnað í meðferð þingsins Fjöldi bíður niðurstöðu og stór stund á Þingvöllum Jensína Edda er Reykvíkingur ársins Sektaður fyrir að aka á göngugötu Hvalveiðibátarnir haldnir til veiða Mikið tjón eftir eld á Klapparstíg Flækt í kafkaískt stjórnsýslulegt helvíti Undrast „leiðinlega“ Íslendinga Skora á Bubba að taka sér pásu frá laxveiði og mæta „Ég hef verið kölluð þingmaður dauðans“ Segir Reykjavík að verða að Mekka vændisiðnaðar Trúði ekki að siglt yrði úr höfninni: „Mér leið svo illa, ég fór að hágráta“ Höfuðvígi vændismansals, mótmælandi sem brotnaði niður og Þingvellir Björgunarsveitir sóttu göngumann við Háafoss Þingið komið í sumarfrí Samþykkja úrræði fyrir fólk sem sæta þarf öryggisráðstöfunum Óljós um tilganginn en þekktu hvert egg Sjá meira