„Hvaðan kom þetta fyrir­bæri eigin­lega hér inn á þing?“

Helsta hitamálið á Alþingi þessi dægrin er frumvarp Ragnars Þórs Ingólfsssonar, félags- og húsnæðismálaráðherra, um tengingu almannatryggingar við launavísitölu. Þingmenn minni hlutans, verkalýðsforkólfar og hinir ýmsu sérfræðingar hafa keppst við að vara við áhrifum frumvarpsins en ríkisstjórnin hefur blásið á allt slíkt. 

Seðlabankastjóri meðal þeirra sem vara við

Nú síðast mættu seðlabankastjóri og varaseðlabankastjóri peningastefnu fyrir efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis í gær og sögðu launavísitölu ekki heppilegt viðmið almannatrygginga og að forðast ætti svokallaðan tvöfaldan lás, sem gagnrýnendur frumvarpsins segja það fela í sér.

„Þó að ég vilji öryrkjum allt hið besta og hafi samúð með þeim er mikilvægt að launin í landinu séu viðmið. En það má sjá fyrir sér, og ég nefni dæmi um það þegar gengið féll 2008, og í Covid, að þá hækkar verðbólga miklu meira en laun. Það er ástæða til að forðast það sem kallað hefur verið hinn tvöfaldi lás,“ sagði Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri til að mynda.

Rætt fram á kvöld

Á dögunum lauk annarri umræðu um frumvarpið og það liggur nú fyrir velferðarnefnd. Sigríður Á. Andersen gerði málið að umræðuefni sínu í ræðu undir liðnum fundarstjórn forseta á þingfundi gærkvöldsins.

„Mér var að berast tölvupóstur með drögum að nefndaráliti, að öðru nefndaráliti til þriðju umræðu. Það er stefnt að því að taka málið út í fyrramálið. Mér var að berast þessi póstur núna. Það væri fróðlegt að vita hvort hæstvirtur félags- og húsnæðismálaráðherra, hvort þetta væri í samráði við hann vegna þess að ég fæ ekki betur séð en að haft sé eftir honum í fréttum í dag að hann sérstaklega telji málið að einhverju leyti gallað, að það þurfi að lagfæra það. Það sé einmitt kjörið tækifæri til að gera það milli annarrar og þriðju umræðu,“ sagði hún.

Hafi aldrei talið málið gallað

Ragnar Þór sté þá í ræðustól og brást við orðum Sigríðar varðandi það að hann teldi málið gallað. Það væri alrangt.

„Ég hef aldrei talið málið gallað. Ég minntist hins vegar á það í viðtali í Morgunútvarpinu á Rás eitt þar sem ég var að svara í rauninni þeirri gagnrýni sem hefur verið á málinu, meðal annars frá fjölda aðila sem hafa hvorki hingað til, né held ég nokkurn tíma, tekið upp málstað eða kjarabaráttu öryrkja og eldri borgara. Það sem ég sagði í þessu viðtali var að það eina í þessari gagnrýni sem ég teldi vert að skoða væri sú gagnrýni um hvort hluti af greinargerðinni, lögskýringargagnið við frumvarpið, ætti mögulega heima í frumvarpinu sjálfu. Það væri þá velferðarnefndar að taka ákvörðun um það.“

„Mér blöskrar þessi málflutningur“

Sigríður tók aftur til máls og lagði út af orðum ráðherra um að þeir sem gagnrýnt hafa frumvarpið hafi aldrei tekið upp hanskann fyrir aldraða og öryrkja.

„Mér blöskrar þessi málflutningur hæstvirts ráðherra í garð allra þeirra sem hafa talað og get upplýst hæstvirtan ráðherra um það að sú sem hér stendur og örugglega allir þeir, flestir þeir, sem hafa gagnrýnt þetta mál hafa tekið upp málstað öryrkja og eldri borgara mun lengur heldur en hæstvirtur ráðherra hefur gert í opinberri umræðu og frábið mér þennan málflutning.“

Hún hefði óskað þess að ráðherra svaraði heldur spurningu hennar um það hvort hann fagnaði því ekki að velferðarnefnd fjallaði málefnalega um málið og tæki til umræðu breytingartillögur.

Treystir nefndinni

Ragnar Þór sagðist þá treysta velferðarnefnd til þess að vinna málið áfram og sagði að hann hefði ekki stjórn á dagskrá hennar, ekki frekar en þingsins.

„Það er áhugavert sérstaklega þegar kemur að Sjálfstæðisflokknum og eftir atvikum Miðflokknum, að þegar kemur að skjaldborg um ríkustu fjölskyldu landsins, stórútgerðina, kvótakerfið, og síðan þegar kemur að kjarabaráttu eða sanngjörnum leiðréttingum fyrir fátækasta fólkið í landinu, öryrkja og eldri borgara, þá er alveg kýrskýrt hvar þið standið,“ sagði hann.

„Ömurlegt!“ heyrðist þá úr þingsal og ef blaðamanni skjátlast ekki var þar áðurnefnd Sigríður á ferð.

„„Ömurlegt,“ segir háttvirtur þingmaður. Það þarf ekki annað en að spóla til Íslandsmets í málþófi. Staðan hér þegar á að fara að vinda ofan af kvótasetningu á grásleppu og síðan á sama stað að bæta kjör eða verja kjör þeirra verst settu, eldri borgara og öryrkja. Þið talið ykkar máli,“ sagði Ragnar Þór.

Ótíndur götustrákur frekar en ráðherra

Jón Gunnarson steig þá í ræðustól og svo virðist sem fokið hafi í hann vegna orðræðu Ragnars Þórs. Ræður þeirra Ragnars Þórs má sjá í spilaranum hér að neðan:

„Maður getur ekki orða bundist yfir framkomu hæstvirts félags- og húsnæðismálaráðherra hér áðan í þessari umræðu. Það er eins og ótíndur götustrákur sé hér á ferð en ekki ráðherra í ríkisstjórn Íslands. hvernig málfarið var, hvernig skilaboðin voru um að menn standi vörð um hina ríku. Þetta er auðvitað algerlega galinn og óboðlegur málflutningur.“ 

Það vildi svo til að í þessu máli hefðu fyrrverandi félagar Ragnars Þórs úr verkalýðshreyfingunni verið sammála minnihlutanum, auk Samtaka atvinnulífsins og fjölmargra annarra. Síðast í gærmorgun hefði seðlabankastjóri tekið meirihlutann á beinið og gert honum grein fyrir ábyrgð hans í þessu máli. 

„En það eru bara allir asnar og vitleysingar og hagsmunagæsluaðilar fyrir einhverja ríka í landinu að mati hæstvirts félags- og húsnæðismálaráðherra. Hvaðan kom þetta fyrirbæri eiginlega hér inn á þing? Jú, úr verkalýðshreyfingunni. Hann kom úr verkalýðshreyfingu og hann talar með þessum hætti til fólks í stærstu stjórnmálaflokkum landsins. Þetta er auðvitað algerlega óboðlegt og forseti á náttúrulega að ávíta ráðherra og þingmenn sem tala með þessum hætti til annarra hér í salnum,“ sagði Jón.

Að lokinni ræðu hans minnti Hildur Sverrisdóttir, forseti Alþingis, þingmenn á að gæta orða sinna.